เฟ้นหาบุคคลดีเด่น “ปราชญ์เกษตรของแผ่นดินปี”62”

คอลัมน์ ระดมสมอง

โดย พิเชษฐ์ ณ นคร

หลังดำเนินการต่อเนื่องนับ 10 ปี ขณะนี้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์อยู่ระหว่างการสรรหาบุคคลดีเด่นที่สมควรได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติ ในฐานะเป็นผู้มีคุณความดี มีความรู้ความสามารถและประสบการณ์ทางด้านการเกษตรในสาขาต่าง ๆ ให้เป็นปราชญ์เกษตรของแผ่นดิน ประจำปี 2562 เพื่อให้ได้รับการดูแลด้านสวัสดิการ และสนับสนุนให้มีการถ่ายทอดความรู้ ประสบการณ์ความสามารถสู่สังคม

โดยได้เปิดกว้างให้หน่วยงานองค์กรทั้งส่วนราชการ ภาคเอกชน ตลอดจนประชาชนทั่วไปสามารถเสนอรายชื่อบุคคลผู้มีผลงานโดดเด่น สมควรได้รับการเชิดชูเกียรติเป็นปราชญ์เกษตรของแผ่นดิน พร้อมผลงานให้คณะทำงานสรรหาปราชญ์เกษตรของแผ่นดินทั้งในระดับจังหวัด และกรุงเทพมหานคร ได้ที่สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัด ภายในเดือนสิงหาคม 2561

มี 4 สาขาด้วยกัน ประกอบด้วย 1.สาขาปราชญ์เกษตรผู้ทรงปัญญา และมีคุณูปการต่อภาคการเกษตรไทย 2.สาขาปราชญ์เกษตรเศรษฐกิจพอเพียง 3.สาขาปราชญ์เกษตรดีเด่น และ 4.สาขาปราชญ์เกษตรผู้นำชุมชนและเครือข่าย โดยผู้ที่ได้รับเลือกให้เป็นปราชญ์ด้านการเกษตร 4 สาขาดังกล่าว จะได้เข้ารับพระราชทานโล่ หรือเหรียญเชิดชูเกียรติ หรือประกาศนียบัตร ในงานพระราชพิธีมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ และได้รับรางวัล หรือสวัสดิการอื่นใด ตามที่คณะกรรมการส่งเสริมปราชญ์เกษตรของแผ่นดินกำหนด

สำหรับผู้ที่จะได้รับการสรรหาจะต้องเป็นบุคคลสัญชาติไทย ไม่เคยมีความประพฤติเสื่อมเสีย มีความรู้ความสามารถ ความเชี่ยวชาญ มีผลงานเกี่ยวกับด้านการเกษตรอันเป็นประโยชน์ต่อสังคม เป็นผู้มีประวัติและวิถีชีวิตที่มีคุณธรรม มีความเอื้อเฟื้อเกื้อกูล เป็นแบบอย่างด้านการประพฤติปฏิบัติตามหลักศาสนา และครรลองแห่งวัฒนธรรม อุทิศตนถ่ายทอดความรู้ ประสบการณ์ต่อเกษตรกร ชุมชน หน่วยงานภาครัฐตลอดจนประชาชนทั่วไป เป็นต้น

อย่างปี 2561 ที่ผ่านมา ผู้ได้รับเลือกให้เป็นปราชญ์เกษตรของแผ่นดิน สาขาปราชญ์เกษตรดีเด่น ได้แก่ นายเสถียร มาเจริญรุ่งเรือง โดยข้อมูลจากกระทรวงเกษตรฯ ได้บันทึกประวัติโดยย่อ พอสรุปได้ว่าปราชญ์เกษตรของแผ่นดินท่านนี้เข้าสู่ภาคการเกษตรจากการเริ่มช่วยครอบครัวทำไร่อ้อย ตั้งแต่อายุ 8 ขวบ มีประสบการณ์ทำงานในโรงกลึงเหล็ก และความรู้เรื่องเครื่องจักรคิดค้นประดิษฐ์หางปลูกอ้อยด้วยตนเอง

พร้อมกับพัฒนาและปรับปรุงการเพิ่มผลผลิตอ้อย ตั้งแต่ขั้นตอนการเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ให้แก่ดิน การคัดเลือกสายพันธุ์อ้อย เพิ่มผลผลิตอ้อยให้ได้ 30 ตัน/ไร่ การประดิษฐ์หางปลูกอ้อย แบบ all in one (6 in 1) แบบ 1 ร่อง 4 แถว การปลูกอ้อยข้ามแล้งโดยระบบน้ำหยอด การรวมกลุ่มเกษตรกรชาวไร่อ้อยในพื้นที่เป็นอ้อยแปลงใหญ่จากการคิดค้นและพัฒนาเทคนิคต่าง ๆ ทำให้ได้ผลผลิตที่ดีและคุ้มทุนที่สุด

นายกฤตกร แซ่เอี๊ยบ ปราชญ์เกษตรของแผ่นดิน สาขาปราชญ์เกษตรผู้นำชุมชนและเครือข่าย พื้นฐานครอบครัวประกอบอาชีพประมงพื้นบ้าน ไต่เต้าขึ้นเป็นนายท้ายเรือ ไต้ก๋งเรือ จนมีเรือประมงเป็นของตนเอง ต่อมาทำนากุ้งกุลาดำควบคู่กัน แต่ขาดทุนมีหนี้สินจำนวนมาก ต้องขายเรือประมงกลับมาทำประมงแบบพื้นบ้าน เริ่มจัดทำบัญชีรายรับ-รายจ่าย และดำเนินชีวิตตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

นายสุธรรม จันทร์อ่อน ปราชญ์เกษตรของแผ่นดิน สาขาปราชญ์เกษตรเศรษฐกิจพอเพียง เคยทำการเกษตรแบบธรรมชาติ เพาะปลูกพืชผักตามฤดูกาล ก่อนหันมาทำเกษตรเชิงเดี่ยว ตามคำเชิญชวนของบริษัทเอกชน รายได้ดีในช่วงแรก แต่ช่วงหลังมีหนี้สิน จึงหันมายึดหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ทำการเกษตรแบบอินทรีย์ ทำบัญชีครัวเรือนและบัญชีต้นทุน ปลดหนี้สินได้หมด เป็นแบบอย่างในวิถีพอเพียง

ส่วนที่ได้รับการยกย่องให้เป็นปราชญ์เกษตรของแผ่นดินก่อนหน้านี้ หลายท่านมีชื่อเสียงและผลงานได้รับการยอมรับในวงกว้าง อาทิ นายเสริมลาภ วสุวัต ปราชญ์เกษตรของแผ่นดิน สาขาปราชญ์เกษตรผู้ทรงภูมิปัญญาและคุณูปการต่อภาคการเกษตรไทยปี 2555 อดีตข้าราชการกรมกสิกรรม หรือกรมวิชาการเกษตร ที่ได้รับทุนไปศึกษาต่อในระดับปริญญาโทและปริญญาเอกที่สหรัฐอเมริกา มีคุณูปการและสร้างผลงานทางด้านการเกษตรมากมาย โดยเฉพาะด้านการปรับปรุงพันธุ์พืช ได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้วางรากฐานและพัฒนาพันธุ์ยางพาราในประเทศไทย และเป็นปรมาจารย์ด้านบัวประดับ ฯลฯ

หม่อมเจ้าภีศเดช รัชนี ปราชญ์เกษตรของแผ่นดิน สาขาปราชญ์เกษตรผู้ทรงภูมิปัญญาและมีคุณูปการต่อภาคการเกษตรไทย ปี 2554 ทรงมีผลงานโดดเด่นเป็นที่ประจักษ์ในระดับประเทศ และระดับนานาชาติ และมีคุณูปการต่อภาคการเกษตรไทย โดยส่งเสริมการปลูกพืชเมืองหนาวแก่เกษตรกรบนพื้นที่สูง ทดแทนการปลูกฝิ่นและทำไร่เลื่อนลอย ซึ่งส่งผลให้ลดการทำลายธรรมชาติลง และเป็นการรักษาผืนดิน

ศาสตราจารย์ระพี สาคริก ปราชญ์เกษตรของแผ่นดิน สาขาปราชญ์เกษตรผู้ทรงภูมิปัญญาและมีคุณูปการต่อภาคการเกษตรไทย ปี 2552 ซึ่งถึงแก่อนิจกรรมเมื่อ 17 กุมภาพันธ์ 2561 ที่ผ่านมา ถือเป็นการสูญเสียครั้งใหญ่อีกครั้งหนึ่งของวงการเกษตรเมืองไทย

บันทึกปราชญ์เกษตรของแผ่นดิน โดยกระทรวงเกษตรฯระบุว่า ท่านเป็นบุคคลที่ใช้ชีวิตเรียบง่าย ติดดิน ดำเนินชีวิตด้วยความอดทน และมีความพากเพียร รวมถึงเป็นบุคคลที่มีความรอบรู้ รอบคอบ และมีความระมัดระวังในการนำสิ่งต่าง ๆ มาใช้ในการวางแผน และการดำเนินชีวิตทุกขั้นตอน ตั้งแต่การดูแลครอบครัวรวมไปถึงประเทศชาติ ยังเป็นบุคคลที่มีความรู้ทางด้านวิทยาศาสตร์ ศิลปะ

นายประยงค์ รณรงค์ ปราชญ์เกษตรของแผ่นดิน สาขาปราชญ์เกษตรผู้นำชุมชนและเครือข่าย ปี 2552 หลังจากจบชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ต้องออกมาช่วยพ่อแม่รับจ้างทำงานทุกอย่าง ด้วยเป็นคนที่นิสัยใฝ่เรียนรู้จึงทำให้เกิดความคิดริเริ่มพัฒนาตนเองเป็นปัญญาชนท้องถิ่นที่มีส่วนสำคัญในการร่วมกันแก้ไขปัญหากับชาวบ้าน โดยเฉพาะปัญหาเรื่องยางพารา

ได้นำเสนอแนวคิด สรุปประสบการณ์ ทบทวนปัญหาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน เพื่อวิเคราะห์อนาคต ทำให้พบว่าปัญหาอยู่ที่จัดการ จากข้อสรุปข้างต้น จึงทำให้ชาวสวนยางที่ชุมชนไม้เรียงกลุ่มเล็กกลุ่มหนึ่งร่วมกันที่จะวางแผนสร้างแนวทางแก้ปัญหาให้กับตนเอง ตั้งแต่ระบบการผลิต การแปรรูป การตลาด

ทั้งหมดเป็นเพียงแค่ส่วนหนึ่งของประวัติและผลงานของปราชญ์เกษตร ที่ใครได้สัมผัสจะเห็นถึงความพยายาม และความเรียบง่าย เป็นแบบอย่างได้ทั้งในการทำงานและดำรงชีวิต