ดัชนีสุจริตไทยน่าเป็นห่วง แนะใช้ข้อมูลดิจิทัลตีกรอบ ‘วัดผลนวัตกรรมคุณธรรม’ ที่แรกของโลก

“ศูนย์คุณธรรม” ยังคงขับเคลื่อนคุณธรรมในสังคมไทยอย่างเข้มข้นต่อเนื่อง ผ่านเครือข่ายบุคคล ชุมชน และองค์กร พร้อมบริหารจัดการองค์ความรู้ และนวัตกรรมที่วัดผลได้ และนำไปใช้จริง ทั้งเชิงนโยบายและสาธารณะ

ซึ่งปี 2568 ดำเนินงานเป็นรูปธรรมแล้วกว่า 10 ผลงาน อาทิ การสำรวจดัชนีชี้วัดคุณธรรมและทุนชีวิต การจัดทำศูนย์กลางข้อมูลคุณธรรม Moral Data Center (MDC) ฯลฯ เพื่อเร่งส่งเสริมสังคมไทยสู่สังคมคุณธรรม พร้อมวางแผนขับเคลื่อนปี 2569 ด้วยกลไกคุณธรรมแบบพลิกโฉมองค์กร มุ่งสร้างระบบนิเวศคุณธรรมให้เติบโต ตั้งแต่ระดับครอบครัว ชุมชน องค์กร และสังคมไทยโดยรวม

รศ.นพ.สุริยเดว ทรีปาตี ผู้อำนวยการศูนย์คุณธรรมเปิดเผยว่า ศูนย์คุณธรรมกำลังเร่งขับเคลื่อนการพัฒนาคนและเสริมสร้างสังคมไทยให้เข้มแข็ง หนึ่งในผลงานที่สะท้อนเชิงยุทธศาสตร์คือ การสำรวจ “ดัชนีชี้วัดคุณธรรม” (MBI) 5 ด้าน ได้แก่ พอเพียง วินัยรับผิดชอบ สุจริต จิตสาธารณะ กตัญญู และการสำรวจ “ทุนชีวิต” (Life Assets) ในกลุ่มคนไทย 3 ช่วงวัยคือ 13-24 ปี, 25-40 ปี และ 41 ปีขึ้นไป ครอบคลุม 6 ภูมิภาคทั่วประเทศ

ซึ่งพบว่าภาพรวมคุณธรรม 5 ด้านอยู่ในระดับ “พอใช้” แต่เมื่อพิจารณาแต่ละด้าน พบว่า “สุจริต” และ “พอเพียง” อยู่ในระดับน้อย และมีแนวโน้มลดลง เมื่อเปรียบเทียบระหว่างปี 2565-2568 โดยใช้ปี 2565 เป็นปีฐาน สะท้อนถึงพฤติกรรมเชิงคุณธรรมที่น่ากังวลของสังคมไทยในทุกวันนี้

ขณะที่ผลสำรวจทุนชีวิตอยู่ในระดับ “ดี” แสดงถึงพลังบวกและจิตสำนึกของคนไทยที่ยังคงเข้มแข็ง ดัชนีชี้วัดคุณธรรมและทุนชีวิตนับเป็นเครื่องมือระดับชาติที่สำคัญ ผลลัพธ์ไม่เพียงสะท้อนภาพคุณธรรมในสังคมไทยเท่านั้น แต่ยังช่วยสร้างบรรทัดฐานความสุจริต กระตุ้นการตระหนักรู้ และสร้างพฤติกรรมเชิงคุณธรรม หากนำฐานข้อมูลเชิงประจักษ์วางเป็นแนวนโยบายคู่ไปกับด้านเศรษฐกิจ จะยิ่งเป็นพลังขับเคลื่อนประเทศไทยที่ยั่งยืน

ขณะเดียวกัน ศูนย์คุณธรรมได้นำเทคโนโลยีดิจิทัล หรือ Moral Digital Platform เป็นสื่อกลางทั้งเว็บไซต์ แอปพลิเคชั่น และออนไลน์ โดยนำนวัตกรรมคุณธรรมวัดผลได้ มาพัฒนาเชื่อมโยงกับระบบ Open Government Data และระบบศูนย์แลกเปลี่ยนข้อมูลกลางจะช่วยให้งานเป็นรูปธรรมมากขึ้น

ปีนี้ได้มีการขยายฐานข้อมูลตั้งแต่ระดับบุคคล องค์กร จนถึงพื้นที่ พร้อมเชื่อมกับแพลตฟอร์มรัฐบาลดิจิทัลอย่างเป็นระบบ มุ่งสู่การพัฒนา Moral Data Center (MDC) ศูนย์กลางข้อมูลคุณธรรมที่สามารถนำไปใช้ได้จริงทั้งเชิงนโยบายและเชิงสาธารณะ

ปัจจุบัน MDC มีฐานข้อมูลบุคคลและองค์กรทั้ง 77 จังหวัด ถือเป็นผู้ริเริ่มและต้นแบบ “นวัตกรรมด้านคุณธรรมที่วัดผลได้ สัมผัสได้ และใช้ได้จริง” แห่งแรกของโลก พร้อมเดินหน้าผลงานสำคัญ ๆ ได้แก่

– สมัชชาคุณธรรมแห่งชาติ ครั้งที่ 14 เชื่อมโยงเครือข่าย 6 กลุ่ม ได้แก่ ภาครัฐ เอกชน ศาสนา การศึกษา ภาคสื่อ และภาคประชาสังคม เน้นครอบครัว เครือข่ายทางสังคม โดยร่วมผลักดัน 1.สนับสนุนการพัฒนาครอบครัวพลังบวก ส่งเสริมระบบกลไกพี่เลี้ยงชุมชนให้มีระบบดูแล เฝ้าระวัง ให้คําปรึกษา ส่งต่อทุกพื้นที่ 2.ทำรายงานสถานการณ์คุณธรรมของสังคมไทยเป็นรายจังหวัด ด้วยดัชนีชี้วัดคุณธรรมและทุนชีวิต สนับสนุนการจัดตั้งกลไกกลาง หรือศูนย์ประสานงานเครือข่ายคุณธรรมระดับจังหวัด 3.สร้างระบบเครดิตทางสังคมอย่างจริงจังและต่อเนื่อง ให้คนดีมีพื้นที่ยืนในสังคม

– Moral Hackathon 2025 เปิดโอกาสให้นิสิตนักศึกษาอายุ 18-25 ปี พัฒนาต้นแบบนวัตกรรมตอบโจทย์ชุมชน ภายใต้แนวคิด “The Expedition : พัฒนาศักยภาพชุมชนคุณธรรม” ลงพื้นที่จริง เชื่อมโยงองค์ความรู้กับความต้องการของชุมชน โดยมีเทศบาล ต.ท่าเรือ จ.พระนครศรีอยุธยา เป็นต้นแบบ

– Moral Credit นวัตกรรมสร้างแรงจูงใจเชิงบวก 3 ระดับ : บุคคล องค์กร และชุมชน นำร่อง 5 จังหวัด เช่น จัดการขยะ ยกระดับกองทุนสวัสดิการสู่กองทุนความดี พร้อมคู่มือ หลักสูตรออนไลน์

– Moral Network Center กลไกร่วมมือเครือข่ายภาครัฐ เอกชน ศาสนา การศึกษา และประชาสังคมสู่ 12 จังหวัด ได้แก่ เชียงราย ลำปาง แพร่ น่าน กำแพงเพชร อุดรธานี หนองคาย กาฬสินธุ์ พระนครศรีอยุธยา ระยอง พังงา และสุราษฎร์ธานี

– ครอบครัวพลังบวก สร้างกลไกพี่เลี้ยงที่ปรึกษา ครอบคลุม 34 จังหวัด แกนนำ 400 คน บันทึกความร่วมมือระดับนโยบาย สร้างแหล่งเรียนรู้ต้นแบบ โครงการรางวัล NRCT AWARDS 2567 ยืนยันความสำเร็จ โดยสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สกสว.) ตอกย้ำบทบาทต้นแบบการบูรณาการ ช่วยเสริมสร้างทุนทางสังคม

– Moral Leaders Community (MLC) รุ่น 2 พัฒนาผู้นำคุณธรรม 31 คน จาก 5 ภาคส่วน สร้างเครือข่ายผู้นำระดับชาติ มีโครงการต่อยอดคือ โครงการ 60+ มีงานทำ ล้ำคุณค่า ประกอบด้วย 3 กิจกรรม ได้แก่ 1.Line Open Chat : แพลตฟอร์ม Job Matching ที่เหมาะสมกับผู้สูงวัย 2.MLC 2 ลำดวนชวนชม/ลำดวน ชวนชิม : เชิดชูห้างร้านที่รับผู้สูงอายุเข้าทำงาน และ 3.Sticker Line : ระดมทุนบริจาค สำหรับกองทุนสวัสดิการผู้สูงอายุจะมีงานเปิดตัววันที่ 1 ตุลาคม 2568

– มาตรฐานคุณธรรมองค์กร ส่งเสริมพฤติกรรมคุณธรรม 5 ด้าน ได้แก่ พอเพียง วินัย สุจริต จิตอาสา และกตัญญู ผ่าน 4 เครือข่ายหลัก ประเมินผลตอบแทนทางสังคมต่อการลงทุน (SROI) ในปี 2565 พบว่าโครงการสร้างมูลค่าสังคมและเศรษฐกิจสูงกว่าการลงทุนกว่า 70 เท่า

– Thailand Moral Awards 2024 ยกย่องบุคคล องค์กร/ชุมชน 166 รางวัล เป็นต้นแบบคุณธรรมและแรงบันดาลใจให้สังคมไทย

“ก้าวต่อไป ศูนย์ได้กำหนดทิศทางปี 2569 ภายใต้บริบทการพัฒนาตามยุทธศาสตร์ชาติและเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) ด้วยกลไกคุณธรรมแบบพลิกโฉมองค์กร เน้นบูรณาการองค์กรต่อองค์กรในรูปแบบสร้างสรรค์ ตรงตามจริตของแต่ละองค์กร”

พร้อมเดินหน้า 3 ยุทธศาสตร์หลัก ได้แก่ ส่งเสริมและบริหารจัดการองค์ความรู้และนวัตกรรม พัฒนาเครือข่ายและหุ้นส่วนทางสังคม และพัฒนาต้นแบบคุณธรรม สร้างแรงบันดาลใจ ขยายผลสู่วงกว้าง ด้วยเป้าหมายยกระดับระบบนิเวศคุณธรรมให้มั่นคงและยั่งยืน