‘ไอติม พริษฐ์’ มัดรวมทุกคำถามถึง กกต. ขอคำตอบชัด ให้ประชาชนสิ้นสงสัย

‘ไอติม พริษฐ์ ’ ฟาดแรง กกต. มัวแต่ห่วงแก้ข่าวทำลายภาพลักษณ์ แต่สอบตกเรื่องการชี้แจงความโปร่งใส เสนอ 4 เช็กลิสต์คำถามใหญ่ตั้งแต่นวัตกรรมบัตรมีรหัสยันความล่าช้าของระบบ Digital Reporting เตือนหากเลือกตั้งซ่อมอาทิตย์นี้ยังใช้ระบบเดิมโดยไร้มาตรการป้องกันความเสี่ยง อาจตอกย้ำความผิดพลาดซ้ำซากที่ประชาชนยอมรับไม่ได้

ท่ามกลางกระแสการตรวจสอบความโปร่งใสของการเลือกตั้ง 2569 ที่เข้มข้นขึ้น ล่าสุด ‘นายพริษฐ์ วัชรสินธุ โฆษกพรรคประชาชน’ ออกมาโพสต์ข้อความ โดยระบุว่า

รวมทุกคำถามถึง กกต. – ขอคำตอบชัด ๆ เพื่อให้ประชาชนสิ้นข้อสงสัย

ผมได้เฝ้ารอการแถลงข่าวของ กกต. มา 2 วัน ตั้งแต่เปิดสัปดาห์นี้มา แต่สิ่งเดียวที่ผมกลับเห็นในเพจ Facebook ทางการของสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง คือภาพการประชุมเพื่อหารือเรื่องแนวทางในการ “ติดตาม ตรวจสอบ วิเคราะห์ข้อมูลข่าวสารที่อาจส่งผลกระทบต่อภาพลักษณ์” ของ กกต. (หากไม่นับคลิปเรื่องการแจ้งเหตุไม่ไปใช้สิทธิ ที่ลงหลังหมดเขตไปแล้ว และถูกลบออกไป)

ผมเสนอแนะว่าหากท่านกังวลเรื่อง “ภาพลักษณ์” และความน่าเชื่อถือของ กกต. ท่านเริ่มต้นได้ โดยการตอบคำถามเหล่านี้ให้ประชาชนสิ้นข้อสงสัยครับ

เพื่อสะดวกต่อการทำงานของ กกต. ผมขออนุญาตรวบรวมประเด็นและคำถามที่ผมมี และอยากขอให้ กกต. กรุณาชี้แจงและตอบให้ชัด เพื่อให้ประชาชนมีความเชื่อมั่นเกี่ยวกับประสิทธิภาพและความโปร่งใสของการจัดการเลือกตั้งที่ผ่านมา

หากพี่ ๆ สื่อมวลชนที่ได้มีโอกาสถาม กกต. จะพิจารณาหยิบคำถามไหนไปถาม ผมยินดีเป็นอย่างยิ่งครับ

1.QR Code/Barcode บนบัตรเลือกตั้ง

ปัญหา = บัตรเลือกตั้งแต่ละใบมี Barcode ที่มีรหัสเจาะจง (Unique) และสามารถใช้ระบุย้อนกลับไปได้ว่าใครกาบัตรดังกล่าว โดยการใช้ข้อมูลที่ต้นขั้วและบัญชีรายชื่อผู้มีสิทธิเลือกตั้ง

1.1 ตอนนี้ กกต. ได้ยอมรับเป็นที่ชัดเจนแล้ว ว่า Barcode ของบัตรสีชมพู (สส.บัญชีรายชื่อ) สามารถระบุ “รหัสบัตร” แบบเจาะจงได้ :

– แล้วตกลง QR Code ของบัตรีสีเขียว (สส.เขต) สามารถระบุ “รหัสบัตร” แบบเจาะจงได้เช่นกันหรือไม่ หรือทำได้เพียงการระบุ “รหัสเล่ม” (ซึ่ง 1 เล่มจะมีบัตรหลายใบ) ?

– กกต. จะยอมรับหรือพิสูจน์ให้ประชาชนสิ้นข้อสงสัยเรื่องนี้ได้อย่างไร ?

1.2 หาก กกต. ยืนยันว่าจำเป็นต้องมีมาตรการในการระบุ “รหัสบัตร” ในบัตรเลือกตั้ง เพื่อรักษาความปลอดภัย-ป้องกันการปลอมแปลง :

– แล้วเหตุใด บัตรสีเหลือง (บัตรออกเสียงประชามติ) ถึงไม่มี Barcode หรือ QR Code ที่สามารถใช้ระบุ “รหัสบัตร” ได้ ?

– ทำไม กกต. จึงวางแนวปฏิบัติที่แตกต่างกันระหว่างบัตรเลือกตั้ง กับบัตรออกเสียงประชามติ ?

1.3 ในเมื่อ Barcode ของบัตรสีชมพู (สส.บัญชีรายชื่อ) สามารถระบุ “รหัสบัตร” แบบเจาะจงได้ กกต. ยังจะยืนยันอยู่ใช่หรือไม่ ว่าการเลือกตั้งดังกล่าวเป็นการออกคะแนนเสียงโดย “ลับ” ?

– แม้ กกต. จะพยายามอธิบายว่าการเลือกตั้งยังเป็นไปโดย “ลับ” เพราะ “ตรวจสอบได้ยากว่าใครกาอะไร (หากคนนั้นไม่เปิดเผยเอง) เพราะต้องเข้าถึงข้อมูลหลายส่วน”…

– แต่ที่ผ่านมา ผมเชื่อว่าสังคมโดยทั่วไปเข้าใจมาโดยตลอดว่า การเลือกตั้งจะเป็นไปโดย “ลับ” ต่อเมื่อ “ไม่สามารถตรวจสอบได้เลยว่าใครกาอะไร (หากคนนั้นไม่เปิดเผยเอง) ไม่ว่าจะเข้าถึงข้อมูลใด ๆ ก็ตาม”

1.4 แม้จะยอมยึดตามที่ กกต. บอกว่าการเลือกตั้งยังเป็นไปโดย “ลับ” เพราะ “ตรวจสอบได้ยากว่าใครกาอะไร” กกต. ยอมรับได้ไหม ว่า การเข้าถึงข้อมูลดังกล่าว ไม่ได้ “ยาก” อย่างที่ กกต. นำเสนอ เพราะแม้ กกต. บอกว่า กกต. มีการเก็บตัวบัตรเลือกตั้ง และต้นขั้วไว้ในที่ที่ปลอดภัยหลังนับคะแนนเสร็จ แต่สังคมได้ออกความเห็นมาพอสมควรแล้วว่ามีหลายวิธีมาก ที่สามารถออกแบบระบบเพื่อเช็กได้ว่าใครกาอะไร โดย (1) ไม่จำเป็นต้องเข้าถึง บัตรเลือกตั้งหรือต้นขั้ว ที่ กกต. จัดเก็บไว้ในที่ปลอดภัยหลังนับคะแนนเสร็จ และ (2) ไม่จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากเจ้าหน้าที่ หรือ กรรมการประจำหน่วยเลือกตั้ง (กปน.) ด้วยซ้ำ ?

– ตัวอย่าง 1 : ผู้สมัคร จูงใจหรือข่มขู่ให้ นาย ก. เลือกตนเอง โดยขอให้ นาย ก. จำรหัสต้นขั้ว (อย่างน้อยคือเลข 3-4 ตัวหลัง) และแจ้งกลับมาที่ผู้สมัคร / เมื่อมีการนับคะแนน ผู้สมัครให้ทีมสังเกตการณ์ตั้งกล้องถ่ายบัตรทุกใบตอนมีการนับและขานคะแนนในที่แจ้ง เพื่อนำมาสแกนและเช็กว่าบัตรที่มีรหัสตรงกับรหัสต้นขั้วที่นาย ก. แจ้งมา เป็นบัตรที่ลงคะแนนให้ตนหรือไม่

-ตัวอย่าง 2 : ผู้สมัคร หาผู้มีสิทธิเลือกตั้ง 1 คน (เช่น นาย ก.) ให้ทำหน้าที่เป็น “หัวคะแนน” โดยขอให้นาย ก. นำประชาชนที่ผู้สมัคร หรือ นาย ก. จูงใจหรือข่มขู่ให้เลือกตนเอง มาเรียงคิวรับบัตรเลือกตั้งหลังนาย ก. / เมื่อนาย ก. รู้รหัสต้นขั้วตนเอง (เช่น xx0001) ก็จะรู้ว่าคนที่เข้าคิวถัดมาจะต้องมีรหัสต้นขั้ว (xx0002 / xx0003 / xx0004 เป็นต้นไป) / เมื่อมีการนับคะแนน ผู้สมัครให้ทีมสังเกตการณ์ตั้งกล้องถ่ายบัตรทุกใบตอนมีการนับและขานคะแนนในที่แจ้ง เพื่อนำมาสแกนและเช็กว่าบัตรที่มีรหัสตรงกับรหัสต้นขั้วที่นาย ก. แจ้งมาของ นาย ก. เอง และของกลุ่มคนที่เรียงคิวหลังนาย ก. เป็นบัตรที่ลงคะแนนให้ตนหรือไม่

1.5 หากจะให้เหตุผลว่าบางประเทศ (เช่น สิงคโปร์ หรือ สหราชอาณาจักร) มีการใช้รหัสบัตรที่สามารถระบุย้อนกลับไปในเชิงทฤษฎีได้ (ซึ่งคงใช้เป็นเหตุผลทางกฎหมายได้ยากเนื่องจากกฎหมายแต่ละประเทศไม่เหมือนกัน – https://shorturl.at/PZmoD) ก็ต้องบอกว่าประเทศดังกล่าวจะเปิดให้มีการเข้าถึงบัตรเลือกตั้งหรือต้นขั้วหลังนับคะแนนได้ต่อเมื่อต้องมีคำสั่งศาลเท่านั้น แต่สำหรับประเทศไทย เราเข้าใจถูกหรือไม่ว่าเกณฑ์หรือดุลพินิจในการตัดสินใจว่าจะมีการเปิดให้ใครเข้าถึงบัตรเลือกตั้งหรือต้นขั้วนั้น ขึ้นอยู่กับ กกต. เพียงผู้เดียว ?

1.6 ใครรับรู้มาก่อนเรื่องการมีระบบ Barcode และ QR Code ในการเลือกตั้งรอบนี้บ้าง ? แน่นอนว่าผู้รู้ต้องรวมถึง กกต. (ในฐานะผู้กำหนดแบบและผู้อนุมัติการสั่งพิมพ์) และโรงพิมพ์ (ในฐานะผู้ดำเนินการจัดพิมพ์) แต่

– มีใครอีกหรือไม่ ที่สามารถรับรู้หรือเข้าถึงข้อมูลเรื่องการมีระบบ Barcode และ QR Code เช่นนี้ได้ ?

– กกต. ได้มีการวางมาตรการอย่างไรเพื่อป้องกันไม่ให้คนอื่นรับรู้ถึงระบบ barcode และ QR Code ?

1.7 วันอาทิตย์ 22 ก.พ. ที่จะถึงนี้ ที่จะมีการเลือกตั้งใหม่ในบางหน่วย ทาง กกต. จะยังคงดำเนินการด้วยบัตรเลือกตั้งที่มีระบบ Barcode และ QR Code แบบเดิมใช่หรือไม่ ?

– หากยังเป็นระบบเดิม ทาง กกต. จะป้องกันความเสี่ยงที่กล่าวมาอย่างไร (โดยเฉพาะการเช็กการลงคะแนนของประชาชนตามตัวอย่างใน 1.4) ?

– หากจะเปลี่ยนระบบให้ไม่มี Carcode และ QR Code แล้ว จะถือเป็นการปฏิบัติด้วยมาตรฐานที่แตกต่างจากเดิมหรือไม่ และจะถือเป็นการแสดงว่า กกต. ยอมรับความผิดพลาดที่เกิดขึ้นวันที่ 8 ก.พ. ใช่หรือไม่ ?

2.บัตร 2 ใบ ไม่เท่ากัน

ปัญหา = จำนวนบัตรสีเขียว (ผู้ใช้สิทธิเลือกตั้ง สส. เขต) กับ จำนวนบัตรสีชมพู (ผู้ใช้สิทธิเลือกตั้ง สส. เขต) ในเขตเลือกตั้งเดียวกัน มีจำนวนที่แตกต่างกันอย่างมีนับสำคัญ

2.1 แม้ กกต. จะแถลงว่าจำนวนบัตร 2 ใบ ในเขตเลือกตั้งเดียวกัน อาจไม่เท่ากัน หากอ้างอิงข้อมูลจากเว็บไซต์รายงานผลของ กกต. แต่ กกต. จะมีคำอธิบายอย่างไรกับจำนวนบัตร 2 ใบที่ไม่เท่ากัน ที่มาจากข้อมูลบนบอร์ด ณ เขตเลือกตั้ง ซึ่งไม่เกี่ยวข้องกับข้อมูลบนเว็บไซต์รายงานผล ?
– เช่น สงขลา เขต 3 และศรีสะเกษ เขต 2 ที่ผมได้โพสต์ก่อนหน้านี้ (https://shorturl.at/w4YIk)
– เช่น กรุงเทพมหานคร เขต 24 และสมุทรสาคร เขต 4 ที่ได้แถลงข่าวก่อนหน้านี้ (https://shorturl.at/Dbpwb)

3.ผลการนับคะแนนรายหน่วยไม่ตรงกัน

ปัญหา = คะแนนของผู้สมัครหรือพรรคในบางหน่วย มีคะแนนไม่เท่ากัน (ทั้งที่ควรจะเท่ากัน) ระหว่าง :
– (A) 5/11 วันนับ : คะแนนในใบขีดคะแนนรายหน่วยที่ถูกถ่ายทันทีหลังนับเสร็จ
– (B) 5/18 วันนับ : คะแนนในใบรายงานผลรายหน่วยที่ถูกแปะในบอร์ดหลังนับเสร็จ
– (C) 5/18 กกต. : คะแนนในใบรายงานผลรายหน่วยที่ กกต. ทยอยเผยแพร่ในเว็บไซต์ในช่วงไม่กี่วันที่ผ่านมา

3.1 ถ้าหน่วยไหนที่ คะแนนใน “5/18 วันนับ” vs “5/18 กกต.” ไม่ตรงกัน (ตัวอย่างจาก ภูเก็ต เขต 3 : https://x.com/thitipruethikul/status/2022722206284034190)

– กกต. จะอธิบายตัวเลขที่ไม่ตรงกันอย่างไร ?

– กกต. จะทำอย่างไรให้ประชาชนมั่นใจ ว่าทั้งหมดนี้ เป็นความบกพร่องโดยสุจริต โดยไม่ได้มีใครใน กกต. ส่วนกลาง ระดับจังหวัด หรือ ระดับเขต ที่จงใจดัดแปลงคะแนนจากที่ถูกส่งต่อจากแต่ละหน่วยเข้ามา ?

– แม้จะเป็นความบกพร่องโดยสุจริต กกต. จะแก้ไขข้อผิดพลาดนี้อย่างไร และจะดำเนินการตรวจสอบอย่างไรเพื่อให้มั่นใจว่าไม่มีข้อผิดพลาดลักษณะนี้ในหน่วยอื่น ที่ประชาชนยังไม่ได้ทักท้วงเข้ามา ?

3.2 ถ้าหน่วยไหนที่ คะแนนใน “5/11 วันนับ” vs “5/18 กกต.” ไม่ตรงกัน (ตัวอย่างจาก กทม. เขต 9 : https://shorturl.at/LJaRK)

– กกต. จะอธิบายตัวเลขที่ไม่ตรงกันอย่างไร ?

– กกต. จะทำอย่างไรให้ประชาชนมั่นใจ ว่าทั้งหมดนี้ เป็นความบกพร่องโดยสุจริต โดยไม่ได้มีใครในแต่ละหน่วยที่จงใจกรอกผลคะแนนรายหน่วย ให้ไม่ตรงกับใบขีดคะแนนที่ประชาชนร่วมสังเกตการณ์และตรวจสอบการขีดคะแนน ?

– แม้จะเป็นความบกพร่องโดยสุจริต กกต. จะแก้ไขข้อผิดพลาดนี้อย่างไร และจะดำเนินการตรวจสอบอย่างไรเพื่อให้มั่นใจว่าไม่มีข้อผิดพลาดลักษณะนี้ในหน่วยอื่น ที่ประชาชนยังไม่ได้ทักท้วงเข้ามา ?

3.3 กกต.จะเปิดเผยใบรายงานผลรายหน่วย (5/18 กกต.) ให้ครบบถ้วนทุกหน่วย ตามที่กฎหมายกำหนด ได้ภายในเมื่อไหร่ ? (ในเมื่อตอนนี้ผ่านมาแล้ว 9 วันหลังจากการเลือกตั้ง และในเมื่อระเบียบเดิมกำหนดให้ต้องเปิดเผยให้ครบภายใน 5 วันหลังจากการเลือกตั้ง ก่อนที่ กกต. จะไปแก้จาก “ภายใน 5 วัน” เป็น “โดยเร็ว” เมื่อปลายปี 2568)

3.4 กกต.จะเปิดเผยใบขีดคแะนนรายหน่วย (5/11) ให้ครบถ้วนทุกหน่วย ได้หรือไม่ ? (เพราะแม้กฎหมายไม่ได้บังคับให้เปิด แต่จากความผิดพลาดที่เราเห็นข้างต้น การเปิดเผยให้ประชาชนร่วมตรวจสอบ จะเป็นวิธีการที่ดีในการทำให้เราร่วมกันแก้ไขข้อผิดพลาด และทำให้ประชาชนเชื่อมั่นว่าการรวมคะแนนนั้นมีความถูกต้อง-แม่นยำ)

4.เว็บไซต์รายงานผลเลือกตั้ง

ปัญหา = เว็บไซต์รายงานผลการเลือกตั้ง ยังค้างอยู่ที่ 94.33% แม้ผ่านมาแล้ว 9 วันหลังจากการเลือกตั้ง

4.1 กกต.จะใช้เวลาอีกกี่วัน ถึงจะมีการรายงานผลการเลือกตั้งได้ 100% ในเมื่อ 2562 ใช้เวลา 4 วัน และ 2566 ใช้เวลา 11 วัน (หากอ้างอิงข้อมูลจาก iLaw: https://shorturl.at/NJVwZ)

4.2 หากใช้เวลาเกินกว่าครั้งก่อน เหตุใดที่ทำให้ครั้งนี้มีความล่าช้ากว่าครั้งก่อน ?