สรุปความเคลื่อนไหว “กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง” ฉบับย่อยง่าย

สรุปความเคลื่อนไหว “กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง” ฉบับย่อยง่าย ในสถานการณ์วิกฤตราคาพลังงานที่พุ่งทำสถิติสูงสุดในรอบ 14 ปี ขณะที่การปรับราคาก๊าซธรรมชาติก็สูงสุดเป็นประวัติการณ์

วันที่ 12 มีนาคม 2565 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า จากสถานการณ์ราคาพลังงานที่ปรับตัวสูงขึ้น ทั้งน้ำมันดิบที่ปรับสูงขึ้นเกินกว่า 120 เหรียญสหรัฐ ทำลายสถิติสูงสุดในรอบ 14 ปีและการปรับราคาก๊าซธรรมชาติที่สูงสุดเป็นประวัติการณ์

ภาครัฐเข้ามาช่วยเหลือประชาชนด้วยการใช้เงินกองทุนน้ำมันมาเป็นเครื่องมือในการดูแลราคาพลังงานเพื่อไม่ให้ส่งผลกระทบต่อค่าครองชีพ ทำให้หลายฝ่ายห่วงว่า สถานะกองทุนน้ำมันที่ใช้ในการพยุงราคารักษาเสถียรภาพพลังงานที่ต้องจ่ายเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ

เพราะโดยก่อนหน้านี้มีการใช้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงอุดหนุนแอลพีจีประมาณ 63 ล้านบาท/วัน คิดเป็นเงินประมาณ 1,800-1,900 ล้านบาท/เดือน

อุดหนุนน้ำมันดีเซล 3.79 บาท/ลิตร วันละประมาณ 63 ล้านลิตร/วัน คิดเป็นเงินประมาณ 238.77 ล้านบาท/วัน หรือประมาณ 7,000-8,000 ล้านบาท/เดือน ภายใต้ราคาน้ำมันเคลื่อนไหวไม่เกิน 90 เหรียญสหรัฐ/บาร์เรล ซึ่งภายหลังจากที่มีการปรับลดภาษีสรรพสามิตน้ำมันเข้ามาช่วยซึ่งมาช่วยเกือบลิตรละ 3 บาท ได้ช่วยลดภาระการชดเชยลงได้เหลือ 5,000-6,000 ล้าน

จ่อกู้ 30,000 ล้าน

ซึ่งในการประชุมคณะรัฐมนตรีอย่างเป็นทางการนอกสถานที่  (ครม.สัญจรฯ) ณ จังหวัดกระบี่เมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน 2564 ว่า ครม.เห็นชอบการขออนุมัติกู้ยืมเงินของสำนักงานกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง (สกนช.) เพื่อเสริมสภาพคล่องของกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง รักษาเสถียรภาพระดับราคาน้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม ไม่ส่งผลกระทบต่อการดำรงชีพของประชาชน

โดยให้ สกนช. ดำเนินการกู้เฉพาะวงเงิน 20,000 ล้านบาท ตามกรอบของกฎหมายกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงที่มีอยู่ และจะดำเนินการกู้เงินเพิ่มเติมวงเงิน 10,000 ล้านบาท ได้ต่อเมื่อ ร่าง พ.ร.ฎ. เปลี่ยนแปลงกรอบวงเงินกู้เพื่อรักษาเสถียรภาพระดับราคาน้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศ พ.ศ. …. มีผลบังคับใช้แล้ว

อย่างไรก็ตาม ล่าสุดสกนช.รายงานต่อคณะกรรมการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง (กบน.) เมื่อไม่นานมานี้ ถึงความคืบหน้าในการขอกู้เงินเพื่อมาใช้ในการดูแลเสถียรภาพราคาน้ำมัน ภายหลัง จากทางสำนักงานตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) ได้ตรวจรับรองงบการเงินของเราเรียบร้อยแล้ว ซึ่งทางสกนช.ได้แจ้งต่อสถาบันการเงินพาณิชย์ เพื่อเปิดให้มายื่นหลักเกณฑ์ในการปล่อยกู้ให้กับกองทุน เนื่องจากก่อนหน้านี้สถาบันการเงินเตรียมนำประเด็นนี้เข้าสู่การพิจารณาของที่ประชุมคณะกรรมการของธนาคาร คาดว่าจะได้ทราบความชัดเจนภายในเดือนเมษายนนี้

โดยประมาณการฐานะกองทุนน้ำมันฯ ล่าสุด ณ วันที่ 27 ก.พ.65 สุทธิ ติดลบ 21,838 ล้านบาท โดยแบ่งเป็นบัญชี LPG ติดลบ 26,826 ล้านบาท แต่บัญชีน้ำมันยังคงบวก 4,988 ล้านบาท ซึ่งมาจาก สินทรัพย์รวม 29,403 ล้าบาท หนี้สินรวม 51,241 ล้านบาท แบ่งเป็นสินทรัพย์จากบัญชีน้ำมัน 27,702 ล้านบาท และหนี้สิน  22,714 ล้านบาท  และสินทรัพย์ฝั่งบัญชี LPG 1,701 ล้านบาท หนี้สิน 28,527 ล้านบาท โดยปรากฎว่ามีเงินฝากที่กรมบัญชีกลาง กระทรวงการคลัง 17,175 ล้านบาท

ประวัติกองทุน

สำหรับใครที่ไม่รู้จัก” กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง” ตั้งขึ้นด้วยวัตถุประสงค์ตามเจตนารมณ์ของ พระราชกำหนดแก้ไขและป้องกันภาวะการขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2516 โดยใช้เป็นกลไกของรัฐในการป้องกันภาวะการขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิง และใช้ในการรักษาระดับราคาขายปลีกน้ำมันเชื้อเพลิงของประเทศ จากกรณีที่ราคาในตลาดโลกสูงขึ้น เพื่อให้เกิดผลกระทบต่อเศรษฐกิจและความเดือดร้อนของประชาชนให้น้อยที่สุด

กระทั่งวันอาทิตย์ที่ 27 พฤษภาคม พ.ศ. 2562 ราชกิจจานุเบกษา ได้เผยแพร่ พระราชบัญญัติกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2562 ซึ่งได้กำหนดให้จัดตั้งสำนักงานกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงขึ้นมาแทน สถาบันบริหารกองทุนพลังงาน (องค์การมหาชน) ที่ได้ถูกยุบเลิกตาม พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยการยุบเลิกสถาบันบริหารกองทุนพลังงาน (องค์การมหาชน) พ.ศ. 2562

9 บทบาทหน้าที่ กองทุน

1. กำหนดหลักเกณฑ์สำหรับการคำนวณราคา และกำหนดราคาน้ำมันเชื้อเพลิงที่ทำในราชอาณาจักร ราคาน้ำมันเชื้อเพลิงที่นำเข้ามาเพื่อใช้ในราชอาณาจักร
2. กำหนดค่าการตลาดสำหรับการซื้อขายน้ำมันเชื้อเพลิง
3. กำหนดค่าขนส่งไปยังคลังก๊าซและค่าใช้จ่ายในการเก็บรักษาก๊าซ ณ คลังก๊าซ ตลอดจนกำหนดราคาขายก๊าซ ณ คลังก๊าซเป็นราคาเดียวกันทุกแห่งทั่วราชอาณาจักร
4. กำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุนหรืออัตราเงินชดเชยสำหรับก๊าซที่ซื้อหรือได้มาจากผู้รับสัมปทานตามกฎหมายว่าด้วยปิโตรเลียม ซึ่งเป็นผู้ผลิตได้จากการแยกก๊าซธรรมชาติในราชอาณาจักร น้ำมันเชื้อเพลิงที่ทำในราชอาณาจักร น้ำมันเชื้อเพลิงที่นำเข้ามาเพื่อใช้ในราชอาณาจักรน้ำมันเชื้อเพลิง ที่ส่งออก น้ำมันเชื้อเพลิงที่จำหน่ายให้แก่เรือเพื่อใช้เดินทางออกนอกราชอาณาจักร และก๊าซหุงต้มที่จำหน่ายให้แก่ประชาชน
5. กำหนดชนิดของน้ำมันเชื้อเพลิงที่ไม่ต้องส่งเงินเข้ากองทุน หรือไม่ให้ได้รับเงินชดเชย
6. กำหนดราคาขายส่งหน้าโรงกลั่นและคำนวณราคาขายปลีก
7. พิจารณากำหนดอัตราภาษีให้อยู่ในระดับไม่ต่ำกว่าอัตราภาษีต่ำสุดและไม่สูงกว่าอัตราภาษีสูงสุด
8. กำหนดให้โรงกลั่นแจ้งราคาขายส่งหน้าโรงกลั่นต่อคณะกรรมการ
9. ปฏิบัติหน้าที่ตามที่นายกรัฐมนตรีมอบหมาย

 4 หน่วยงานที่รับผิดชอบ

1. การออกประกาศคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน กำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุนอัตราเงินชดเชย ราคาน้ำมันเชื้อเพลิง ราคาก๊าซปิโตรเลียมเหลว ค่าเก็บรักษาก๊าซและค่าขนส่งก๊าซไปยังคลังก๊าซส่วนภูมิภาค เป็นหน้าที่ของ สำนักงานนโยบายพลังงานและแผนพลังงาน ในฐานะฝ่ายเลขานุการของคณะกรรมการฯ

2. การส่งเงินเข้ากองทุนฯ จะอยู่ในความรับผิดชอบของ กรมสรรพสามิต กรมศุลกากร และ สถาบันบริหารกองทุนพลังงาน (องค์การมหาชน) โดยกรมสรรพสามิตรับผิดชอบในกรณีน้ำมันเชื้อเพลิงที่ทำในราชอาณาจักร กรมศุลกากรรับผิดชอบในกรณีน้ำมันเชื้อเพลิงที่นำเข้ามาในราชอาณาจักร การส่งเงินเข้ากองทุนจะกระทำพร้อมกับการชำระภาษีอากร โดยชำระตามอัตราที่คณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน ประกาศกำหนดแล้วหน่วยงานทั้งสองจะส่งเงินเข้าบัญชีเลย โดยสถาบันบริหารกองทุนพลังงาน (องค์การมหาชน) จะตรวจสอบเอกสารความถูกต้องอีกครั้งหนึ่ง

3. การขอรับเงินชดเชยจากกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ผู้มีสิทธิ์รับเงินชดเชยจากกองทุนน้ำมันจะยื่นเรื่องที่กรมสรรพสามิต หรือกรมศุลกากร หน่วยงานเหล่านี้จะทำการตรวจสอบและสั่งจ่ายเงินทดรองจ่ายของกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ซึ่งได้รับมาจากสถาบันบริหารกองทุนพลังงาน (องค์การมหาชน)

4. สถาบันบริหารกองทุนพลังงาน (องค์การมหาชน) จะต้องทำรายงานการรับ หรือ จ่ายและเงินคงเหลือ ของกองทุนน้ำมันเสนอต่อกระทรวงพลังงานทุกเดือน

เตรียมชงครม.ขยายเพดานกู้ 40,000 ล้าน

อย่างไรก็ตาม ในการประชุมคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงานแห่งชาติ(กพช.) ที่พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี และรมว.กลาโหม เป็นประธานวันที่ 9 มี.ค.2565 ที่ผ่านมา หลังสถานการณ์รัสเซีย-ยูเครน

ทางกระทรวงพลังงานจะเสนอให้ปรับแก้พ.ร.บ.กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ.2562 ที่ว่าด้วยการดำเนินงานของกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง โดยตัดข้อความที่ระบุว่า “ซึ่งเมื่อรวมกับเงินกู้ตามวรรคสองแล้วต้องไม่เกินจำนวนสี่หมื่นล้านบาท” ออกจากหมวด 4 มาตรา 26

จากข้อความเดิมระบุว่า กองทุนต้องมีจำนวนเงินเพียงพอเพื่อใช้ในการบริหารจัดการกองทุนอย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งเมื่อรวมกับเงินกู้ตามวรรคสองแล้วต้องไม่เกินจำนวน 40,000 ล้านบาท

ทั้งนี้ เพื่อช่วยให้การทำงานของกองทุนมีความยืดหยุ่นมากขึ้น หรือมีการตั้งข้อสังเกตว่าอาจทำให้กองทุนสามารถกู้เงินมาใช้ดูแลเสถียรภาพราคาขายปลีกน้ำมันในประเทศได้ตามความเหมาะสมแต่ละสถานการณ์และความจำเป็นได้มากขึ้น โดยคาดว่าจะเสนอที่ประชุม ครม.อีกครั้งเร็วๆนี้

อย่างไรก็ตาม อีกด้านหนึ่ง หากรัฐทยอยปรับขึ้นราคาก๊าซหุงต้ม (LPG) จากที่ตรึงราคาไว้ที่ 318 บาทต่อถัง (15 กก.) เป็น 333 บาท ในวันที่ 1 เมษายน 2565 ก็จะมีส่วนทำให้ เงินกองทุนไหลออกน้อยลง ถือเป็นการลดภาระกองทุนอีกทางหนึ่ง

• เศรษฐกิจจะเป็นอย่างไร? หากราคาน้ำมันพุ่งถึง 150 เหรียญต่อบาร์เรล
• เศรษฐกิจไทยติดกับดักน้ำมันแพง ปล่อยขึ้นค่าไฟ-ก๊าซหุงต้ม