พระบรมราชชนนีพันปีหลวง สุภาพสตรีที่แต่งกายดีที่สุดในโลก ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ 24 ปริญญา

ไม่เพียงฉลองพระองค์อันงดงาม ของพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่สะท้อนพระอัจฉริยภาพด้านการสร้างสรรค์สืบสานเอกลักษณ์ไทย ทรงเป็นพระบรมราชินีที่ได้รับการถวายพระเกียรติทูลเกล้าฯ ถวายดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ถึง 24 ปริญญา 

เนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา 12 สิงหาคม 2568 สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง หน่วยราชการในพระองค์ เผยแพร่พระราชกรณียกิจด้านพระเกียรติคุณและรางวัล เพื่อร่วมเฉลิมพระเกียรติและสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ

ปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ 24 ปริญญา

มหาวิทยาลัยในประเทศไทย พระองค์ทรงรับทูลเกล้าฯ ถวาย ปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์จาก 12 มหาวิทยาลัย รวม 24 ปริญญา ดังนี้

1. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 4 ปริญญา
2. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ 3 ปริญญา
3. วิทยาลัยวิชาการศึกษา 1 ปริญญา
4. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 2 ปริญญา
5. สถาบันบัณฑิตพัฒนาบริหารศาสตร์ 1 ปริญญา
6. มหาวิทยาลัยรามคำแหง 4 ปริญญา
7.  มหาวิทยาลัยมหิดล 2 ปริญญา
8. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช 1 ปริญญา
9. สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง 2 ปริญญา
10.  มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 1 ปริญญา
11. มหาวิทยาลัยขอนแก่น 1 ปริญญา
12. มหาวิทยาลัยศิลปากร 1 ปริญญา

รางวัลเชิดชูและสดุดีเฉลิมพระเกียรติ 13 รางวัล

ในส่วนของรัฐบาลและองค์การเอกชนต่างประเทศ ทูลเกล้าฯ ถวายรางวัลเชิดชูและสดุดีเฉลิมพระเกียรติ รวม 13 รางวัล

1. วันที่ 11 พฤษภาคม พ.ศ. 2522 องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) ทูลเกล้าฯ ถวาย “เหรียญเซเรส” ในพระฐานะที่พระองค์ทรงเป็นสตรีดีเด่น ทรงอุทิศพระองค์พัฒนาสตรีและประชาชนในชนบท และทรงสนับสนุนพระราโชบายในพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในการเกษตรและที่ดินทำกิน

2. วันที่ 9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2524 สหพันธ์พิทักษ์เด็ก นครนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา ทูลเกล้าฯถวาย “รางวัลเกียรติคุณ” ในวาระฉลองครบรอบ 50 ปี ขององค์การในพระราชกรณียกิจที่พระองค์ทรงช่วยเหลือผู้ยากไร้ในชนบทผู้ลี้ภัย และเด็กพิการ

3. วันที่ 12 พฤศจิกายน พ.ศ. 2524 เลขาธิการองค์การสหประชาชาติทูลเกล้า ถวายเหรียญ “The First Thai Proof Coins In Series Commemorating The International Year of The Child-IYC”

4. วันที่ 19 มิถุนายน พ.ศ. 2524 โครงการจัดการทำเหรียญที่ระลึกปีเด็กสากล ขององค์การยูนิเซฟทูลเกล้าฯถวาย “เหรียญกษาปณ์ที่ระลึกปีเด็กสากล”

5. วันที่ 14 มีนาคม พ.ศ. 2528 สมาคมเอเชีย ทูลเกล้าฯถวายรางวัล “ด้านมนุษยธรรม” เป็นรางวัลแรกของสามาคมนับแต่ก่อตั้งมา ด้วยพระราชกรณียกิจ ทรงยกฐานะสตรีให้สูงขึ้นทางการศึกษา เศรษฐกิจและศิลปวัฒนธรรมดั้งเดิมของชาติ

6. วันที่ 19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2529 World Wildlife Fund ทูลเกล้าฯถวาย ประกาศนียบัตรเทิดพระเกียรตินักอนุรักษ์ดีเด่นด้านการอนุรักษ์ป่าไม้และสัตว์ป่า

7. วันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2531 ราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งกรุงลอนดอนทูลเกล้าถวายสมาชิกภาพกิตติมศักดิ์ ของราชวิทยาลัย ด้วยทรงประกอบพระราชภารกิจนานาประการ ยังให้เกิดผลดีทางการแพทย์และสาธารสุข

8. วันที่ 29 มีนาคม พ.ศ. 2533 ศูนย์ศึกษาการอพยพ (CMS) ทูลเกล้าฯถวายรางวัล ความช่วยเหลือแก่ผู้ลี้ภัยประจำปี ทั้งนี้ด้วยทรงส่งเสริมด้านมนุษยธรรมแก่ผู้ลี้ภัยนับล้านคน ที่หลั่งไหลเข้าสู่ประเทศไทยตั้งแต่ พ.ศ. 2418

9. วันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2534 กลุ่มผู้สนับสนุนพิพิธภัณฑ์เด็กแห่งกรุงวอชิงตัน D.C. ทูลเกล้าฯ ถวายรางวัลมนุษยธรรมระหว่างประเทศ ประจำปี 2534 เป็นรางวัลที่ชาวต่างประเทศได้รับเป็นครั้งแรกของรางวัลนี้

10. วันที่ 30 มกราคม พ.ศ. 2535 องค์การศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (UNESCO) ทูลเกล้าฯ ถวายเหรียญทองโบโรพุทโธ เนื่องในพิธีเปิดงาน “มรดกสิ่งทอเอเชียหัตถกรรมและอุตสาหกรรม” ที่มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

11. วันที่ 2 สิงหาคม พ.ศ. 2534 องค์การระหว่างประเทศ 2 องค์การ ได้แก่ องค์การกองทุนเด็กแห่งสหประชาชาติ (UNIFEM) ร่วมกับกระทรวงการต่างประเทศแห่งประเทศไทย จัดงานเฉลิมพระเกียรติ ชื่อ “งานนานาชาติเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระบรมราชินีนาถ” องค์การระหว่างประเทศทั้ง 2 องค์การ ได้ทูลเกล้าฯ ถวายรางวัลสดุดีดังต่อไปนี้

• องค์การยูนิเซฟ ทูลเกล้าฯ ถวาย “เหรียญ UNICEF Special Recognition Award” ซึ่งเป็นเหรียญที่เคยมอบให้แก่กาชาดสากล ไม่เคยมอบให้แก่บุคคลใด และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงทรงเป็นพระองค์แรกที่ทรงได้รับเหรียญนี้

• องค์การยูนิเซฟ ทูลเกล้าฯ ถวาย “UNIFEM Award of Excellence” เป็นรางวัลดีเด่นที่พระองค์ทรงมุ่งมั่นสนับสนุนบทบาทสตรีไทยในการพัฒนาประเทศ

12. วันที่ 14 พฤษภาคม พ.ศ. 2536 ครั้งล่าสุด มหาวิทยาลัยจอร์จทาวน์ กรุงวอชิงตัน ดี.ซี. สหรัฐอเมริกา ทูลเกล้าฯ ถวาย ปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขามนุษยศาสตร์

13. วันที่ 26 พฤษภาคม พ.ศ. 2536 เวลาใกล้เคียงกัน มหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด สหรัฐอเมริกา เช่นกัน ทูลเกล้าฯ ถวายรางวัล “สตรีแห่งปี 1993” ในฐานที่ทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจเพื่อประโยชน์สุขของส่วนรวมเสมอมา

จารึกพระนามาภิไธย สุภาพสตรีที่แต่งกายงดงามที่สุดในโลก

นอกจากการถวายพระเกียรติ จากสถาบันวิชาการและองค์กรในและต่างประเทศแล้ว สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ยังได้รับการจารึกพระนามาภิไธยในหอแห่งเกียรติคุณ ณ นครนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา ในฐานะที่ทรงเป็น 1 ใน 12 สุภาพสตรีที่แต่งกายงดงามที่สุดในโลก

ทั้งนี้ ในวโรกาสตามเสด็จพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ไปทรงเจริญสัมพันธไมตรีกับประเทศต่าง ๆ ตั้งแต่เมื่อ 6 ทศวรรษก่อน กว่า 30 ประเทศทั่วโลก

สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงตระหนักว่าเป็นการตามเสด็จทางราชการครั้งใหญ่ ฉลองพระองค์ในวโรกาสต่าง ๆ จึงสำคัญยิ่ง

ทรงเตรียมฉลองพระองค์ด้วยพระองค์เอง และมีพระราชประสงค์ที่จะทรงฉลองพระองค์ที่แสดงถึงเอกลักษณ์ไทยอย่างแท้จริง ฉลองพระองค์ชุดไทยแบบต่าง ๆ ที่ทรงใช้ในการโดยเสด็จเยือนต่างประเทศ ล้วนตัดเย็บด้วยผ้าไทย ซึ่งสะท้อนพระอัจฉริยภาพในการสร้างสรรค์และสืบสานธรรมเนียมการแต่งกายแบบเอกลักษณ์ไทย

แต่ละแบบงดงาม ผสมผสานธรรมเนียมการแต่งกายของสตรีไทย ในราชสำนักสมัยโบราณ ให้เข้ากับยุคสมัยได้อย่างเหมาะสมแก่วาระโอกาสต่าง ๆ

ขณะเดียวกัน มีพระราชประสงค์ฉลองพระองค์แบบสากลตามแต่โอกาส ทรงมีพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้นาย “ปิแอร์ บัลแมง” Pierre Balmain นักออกแบบชาวฝรั่งเศส เป็นผู้ออกแบบตัดเย็บฉลองพระองค์แบบสากล

ทั้งนี้ แม้ว่าในสมัยนั้น รัฐบาลจะพร้อมทูลเกล้าฯ ถวายงบประมาณรายจ่ายในส่วนนี้ แต่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงขอให้รัฐบาลมิต้องห่วง และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ใช้พระราชทรัพย์ส่วนพระองค์

ด้วยพระสิริโฉมและฉลองพระองค์อันงดงามทั้งชุดไทยและสากล เป็นที่ประทับใจแก่ผู้พบเห็น ทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ ในปี 2503 บรรดานักออกแบบเครื่องแต่งกายสตรีของโลก จำนวน 2,000 คน ต่างเฉลิมพระเกียรติให้ทรงเป็น 1 ใน 10 สุภาพสตรีที่แต่งกายงดงามที่สุดในโลก ต่อเนื่องถึงปี 2504 และทรงเป็นสุภาพสตรีผู้แต่งกายดีที่สุดในโลกปี 2506-2507

ต่อมาในปี 2508 มีการจารึกพระนามาภิไธยในหอแห่งเกียรติคุณ ณ นครนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา ในฐานะที่ทรงเป็น 1 ใน 12 สุภาพสตรีที่แต่งกายงดงามที่สุดในโลก

***ข้อมูลและภาพบางส่วนจากหนังสือนวมินทรบรมนาถราชไมตรี จัดพิมพ์โดยธนาคารกสิกรไทย จำกัด (มหาชน)