กลุ่มทรู เร่งเครื่อง ‘ควอนตัม’ ปั้น QTC ปักธงยูสเคสภาคธุรกิจ

เทคโนโลยี ควอนตัม คอมพิวเตอร์ กำลังขยายผลจากแล็บส์ สู่ยูสเคสทางธุรกิจมากขึ้นเรื่อย ๆ ในขณะที่ภาควิชาการและภาครัฐกำลังนำร่องทดลอง และศึกษา เช่น คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เป็นหนึ่งในแล็บส์ควอนตัมทดสอบฮาร์ดแวร์ หรือในภาคเอกชน ธนาคาร และองค์กรขนาดใหญ่ กำลังยกระดับการเข้ารหัสระบบคอมพิวเตอร์แบบ Post Quantum เพื่อรองรับการมาถึงของคอมพิวเตอร์ควอนตัมเชิงพาณิชย์

ล่าสุดกลุ่มทรูเดินหน้ารวบรวมพันธมิตรทั้งรัฐและเอกชน ตั้งกลุ่ม Quantum Club Thailand แพลตฟอร์มความร่วมมือด้านเทคโนโลยีควอนตัมระดับประเทศ ซึ่งเกิดจากความร่วมมือระหว่างกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เครือเจริญโภคภัณฑ์, อไรซ์กรุ๊ป, QTRic และ qBraid ผู้ให้บริการแพลตฟอร์มซอฟต์แวร์ควอนตัมจากสหรัฐอเมริกา มีเป้าหมายเชื่อมโยงและบูรณาการความร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคการศึกษา นักวิจัย ภาคอุตสาหกรรม สตาร์ตอัพ และพันธมิตรเทคโนโลยีระดับนานาชาติ 

“ประชาชาติธุรกิจ” พูดคุยกับ “เอกราช ปัญจวีณิน” หัวหน้าสายงานวิจัยและนวัตกรรม บมจ. ทรู คอร์ปอเรชั่น เกี่ยวกับความคืบหน้าของเทคโนโลยี และเป้าหมายในการสร้าง Talent, Use Cases, Research Capability และ Ecosystem รองรับเทคโนโลยีควอนตัม และเตรียมประเทศไทยให้พร้อมก่อนอนาคตจะมา 

จากแล็บส์ สู่ ยูสเคสจริง 

“เอกราช” กล่าวว่า แม้วันนี้ควอนตัมคอมพิวติ้งเต็มรูปแบบจะยังมาไม่ถึง แต่ความพร้อมของกำลังการประมวลผลในปัจจุบันเริ่มใช้งานได้แล้ว และพลังของควอนตัมสามารถแก้ไขโจทย์ซับซ้อนที่ซูเปอร์คอมพิวเตอร์ดั้งเดิมต้องใช้เวลากว่าเดือนเสร็จในไม่กี่ ชม. โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมที่มีโจทย์และข้อมูลซับซ้อนสูงอย่างภาคโทรคมนาคมและพลังงาน 

“พลังคอมพิวเตอร์ในปัจจุบันสามารถเตรียมความพร้อมสำหรับควอนตัมได้ทันที และจากแนวโน้มทั่วโลกเราเห็นว่าควอนตัมไม่ใช่แค่การทดสอบในห้องแล็บแล้ว การใช้จ่ายงบประมาณเพื่อศึกษาและพัฒนาเทคโนโลยีควอนตัมเติบโตก้าวกระโดด โดยปีที่ผ่านมาการใช้จ่ายทั่วโลกสูงถึง 12,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐ สะท้อนว่าควอนตัมไม่ได้เป็นเพียงเทคโนโลยีใหม่ (Emerging Technology) ในระดับการทดลองขนาดเล็กอีกต่อไป”

ปัจจุบันมีบริษัทกว่า 300 แห่งทั่วโลกนำเทคโนโลยีควอนตัมไปประยุกต์ใช้งานในเชิงพาณิชย์จริง ขณะที่ความต้องการบุคลากรด้านควอนตัม (Talent) ทั่วโลกยังคงขาดแคลนสูงถึงอัตราส่วน 3 ต่อ 1 ในส่วนของภูมิภาคเอเชีย หลายประเทศ เช่น สิงคโปร์, อินโดนีเซีย, ญี่ปุ่น, จีน และอินเดีย ต่างเร่งจัดทำยุทธศาสตร์ควอนตัมระดับชาติเต็มกำลัง

สำหรับ Quantum Club Thailand (QCT) จัดตั้งขึ้นเป็นแพลตฟอร์มความร่วมมือระดับประเทศ เชื่อมภาครัฐ ภาคการศึกษา นักวิจัย ภาคอุตสาหกรรม สตาร์ตอัพ และพันธมิตรเทคโนโลยีระดับนานาชาติ เพื่อเร่งการพัฒนา Quantum Capability ของประเทศไทย

“เอกราช” กล่าวต่อว่า ไม่ใช่แค่การพัฒนาทาเลนต์ แต่ต้องนำร่องในยูสเคสธุรกิจจริง ซึ่งมีการใช้งานในอุตสาหกรรมโทรคมนาคมแล้วหลายแห่งในโลก ไม่ว่าจะเป็นฝั่งญี่ปุ่น หรือยุโรป และทรู เองก็มีโครงการนำร่อง Telco Network Optimization ครอบคลุม 5G/6G network planning, Quantum Machine Learning และ PQC readiness และ Energy Optimization สำหรับ Grid, Renewable Energy, Peak Load และ Energy Storage Planning เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการโครงข่ายการสื่อสารที่ความซับซ้อนสูงมาก ทั้งการจัดการเสาสัญญาณ การจัดสรรคลื่นความถี่ ความหนาแน่นของผู้ใช้งานในแต่ละพื้นที่ การเคลื่อนที่ของผู้คน ตลอดจนการรับมือกับภัยพิบัติ

“เรามีเสาโครงข่ายกว่าหมื่นจุด ซึ่งทำ Digital Twin ไว้ และจะเริ่มทดสอบในวันที่ 10 ธันวาคมนี้ เพื่อประเมินผลการคำนวณและจัดสรรทรัพยากรโครงข่ายแบบ Quantum-Inspired Optimization ให้แม่นยำที่สุด โดยไม่ส่งผลกระทบต่อระบบการให้บริการจริง นอกจากจะช่วยยกระดับคุณภาพสัญญาณและความพึงพอใจของลูกค้าแล้ว ยังช่วยลดการสูญเสียพลังงานของสถานีฐานได้อย่างมีประสิทธิภาพ” 

ก่อนที่จะขยายไปสู่โครงข่ายจริงในพื้นที่จำกัด และระยะสุดท้ายทำให้ครอบคลุมทั่วพื้นที่

‘Cloud’ ตัวแปรต้นทุนถูกลง

“เอกราช” ย้ำด้วยว่า Quantum Club Thailand (QCT) เน้นการเตรียมความพร้อมด้านซอฟต์แวร์ และกำลังคน รวมถึงยูสเคส แต่ในส่วนที่เป็นฮาร์ดแวร์ควอนตัมคอมพิวติ้งจริง ๆ ยังเป็นไปได้ยาก แม้แต่ผู้เชี่ยวชาญอย่าง IBM หรือ Google ยังต้องใช้เงินมหาศาลเพื่อทำให้ควอนตัมเสถียร ต่างจากการทดสอบด้านซอฟต์แวร์ที่ใช้กำลังการประมวลผลจากที่อื่น ๆ ได้ง่าย 

“ในอดีต อุปสรรคสำคัญการเข้าถึงเทคโนโลยีควอนตัมคือต้นทุนฮาร์ดแวร์ที่สูงมาก การซื้อเครื่องควอนตัมคอมพิวเตอร์ 1 เครื่อง ต้องลงทุนไม่น้อยกว่า 500 ล้านบาท ทั้งยังต้องสร้างอาคารสถานที่รองรับเฉพาะ เนื่องจากฮาร์ดแวร์มีความไวต่อสภาพแวดล้อมและแรงสั่นสะเทือนสูงมาก” 

ปัจจุบันรูปแบบการใช้งานเปลี่ยนสู่ระบบ Cloud-based หรือ Quantum-as-a-Service ผ่านผู้ให้บริการแพลตฟอร์มอย่าง qBraid (คิวเบรด) ทำให้ผู้ใช้งานเลือกเชื่อมต่อกับกำลังการประมวลผลจากค่ายฮาร์ดแวร์ควอนตัมชั้นนำได้มากกว่า 30 ค่ายทั่วโลก โดยจ่ายค่าบริการตามเวลาประมวลผลจริงเป็นวินาที ลดระยะเวลาในการคำนวณโจทย์ยาก ๆ จากที่เคยใช้เวลาเป็นสัปดาห์เหลือไม่กี่วินาที

“คงไม่สามารถบอกต้นทุนในการทดสอบควอนตัมแยกย่อยได้ ด้วยการใช้งานต่างกันตามกรณีศึกษา และขึ้นอยู่กับค่าเช่ากำลังการประมวลผล แต่ถูกลงมากแล้ว ตัวอย่างการทดสอบโครงข่ายของทรูบน Digital Twin ประเมินงบประมาณค่าประมวลผลไว้ ‘หลักแสนบาท’ เท่านั้น” 

ภัยคุกคาม AI และ Q Day

อย่างไรก็ตาม เมื่อถามถึงภัยคุกคามจากควอนตัมที่จะเข้ามาทำลายการเข้ารหัสบนระบบอินเทอร์เน็ตทั่วโลกในระยะอันใกล้ หรือที่ในวงการเรียกว่า Q Day ที่รหัสผ่านดิจิทัลดั้งเดิม ตั้งแต่ระบบข้อความ ระบบ ATM จนถึงระบบจุดอาวุธนิวเคลียร์จะโดนควอนตัมคอมพิวติ้งแกะรอยได้ในไม่กี่วัน 

“เอกราช” ระบุว่า ภาคเอกชนเริ่มเตรียมความพร้อมไว้แล้ว โดยเฉพาะภาคการเงิน ภาคโทรคมนาคม ทรูเองได้เตรียมความพร้อมด้าน Quantum Security และ Post-Quantum Cryptography (PQC) และจะทยอยอัพเดตความปลอดภัยล่วงหน้าให้ลูกค้าระดับองค์กร 

และไม่ใช่แค่ Q Day แต่วันนี้โจทย์ความท้าทายด้านความปลอดภัยเพิ่มขึ้น จากการพัฒนาอย่างก้าวกระโดดของ Agentic AI ที่สามารถหลุดรอดและเข้าไปโจมตีระบบทั้งภายนอกและภายในองค์กรได้ จึงต้องเตรียมรับมือไปพร้อม ๆ กัน  

ก้าวไปของ QCT 

สำหรับ Quantum Club-QCT ปัจจุบันมี 3 ภารกิจคือ 1.QUANTUM ACADEMY สร้างคนที่ทำ Quantum ได้จริงตั้งแต่พื้นฐานจนถึงระดับที่สามารถประยุกต์ใช้ 2.QUANTUM INDUSTRY สร้าง Use Cases เชื่อม Quantum กับโจทย์จริงที่ประเทศไทยและภาคอุตสาหกรรมต้องการแก้จริง 3.QUANTUM LAB สร้าง Ecosystem เชื่อมคน ความรู้ งานวิจัย และโจทย์จากอุตสาหกรรม 

“QCT ให้ความสำคัญกับ 4 Technology Domains คือ 1.Optimization เพิ่มประสิทธิภาพโจทย์ซับซ้อน 2.Quantum Simulation จำลองระบบและวัสดุ 3.Quantum AI-Intelligent Infrastructure 4.Quantum Security-Post-Quantum Cryptography (PQC) / Cyber Readiness

“ผู้เข้าร่วมงาน Q’Lab Open Circle ได้สะท้อนมุมมองที่ตรงกันว่า ประเทศไทยมีจุดแข็งจากฐานการศึกษาและงานวิจัย ทำเลยุทธศาสตร์ ความร่วมมือระหว่างภาครัฐ-เอกชน-มหาวิทยาลัย และทรัพยากรข้อมูลที่หลากหลาย แต่ยังต้องเร่งเชื่อม Talent, Research, Access และ Industry ให้เป็นเส้นทางเดียวกัน และโฟกัส Use Case ที่สร้างผลกระทบได้จริง เช่น Supply Chain & Logistics, Healthcare & Life Sciences, Telecom & Digital Infrastructure, Energy & Sustainability และ Space & Advanced Industry’

‘เอกราช’ ทิ้งท้ายด้วยว่า QCT จะขับเคลื่อนใน 4 ด้าน ประกอบด้วย 1.QUANTUM ACADEMY เปิดหลักสูตร Foundation รุ่นแรก และต่อยอด Talent Community 2.QUANTUM INDUSTRY เดินหน้า Telecom และ Energy Pilots พร้อมสร้าง Use Cases Profolio

3.QUANTUM LAB จัด Open Circle และพัฒนาเป็น Focus Circle และ Build Lab และ 4.SCALE ขยายความร่วมมือด้านการวิจัย, Post-Quantum Cryptography (PQC) และอุตสาหกรรมไทย