UNHCR ประณามไทย บังคับส่ง 40 ชาวอุยกูร์กลับจีน ละเมิดหลักการห้ามส่งกลับ

ข้อมูลเผยแพร่เมื่อ 28 ก.พ. 2025 เวลา 07.07 น. อัพเดตล่าสุดเวลา 14.48 น.

UNHCR ประณามไทย บังคับส่ง 40 ชาวอุยกูร์ กลับจีน ละเมิดหลักการห้ามส่งกลับ ด้านสหรัฐประณามไทยขั้นสุดร่วมกับชาติตะวันตกอีกหลายชาติ นายกฯ แพทองธาร มองส่ง ‘อุยกูร์’ กลับจีนไม่ได้ทำผิดหลัก ทุกคนสมัครใจ ยันไม่มีประเทศที่สามรับ

สำนักงานข้าหลวงใหญ่ผู้ลี้ภัยแห่งสหประชาชาติ (UNHCR) ออกแถลงการณ์เป็นภาษาไทย เมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2568 แสดงความเสียใจอย่างสุดซึ้งต่อการบังคับส่งกลับชาวอุยกูร์ จำนวน 40 คน หลังจากอยู่ในศูนย์กักกันในประเทศไทยเป็นเวลากว่า 10 ปี

โดยระบุว่า UNHCR ได้รับรายงานจากหลายช่องทางว่ากลุ่มชาวอุยกูร์ที่ถูกกักกันตัวในกรุงเทพฯ ได้ถูกบังคับส่งกลับอย่างรวดเร็ว โดยตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาหน่วยงานได้ขอสิทธิการเข้าถึงคนกลุ่มนี้มาโดยตลอด และได้รับการยืนยันจากเจ้าหน้าที่รัฐบาลไทยว่าคนเหล่านี้เป็นกลุ่มคนที่ได้แสดงความหวาดกลัวต่อการส่งกลับ จะไม่ถูกเนรเทศออกจากประเทศ อย่างไรก็ดี การเข้าถึงบุคคลเหล่านี้ไม่เคยได้รับอนุมัติ และเมื่อติดต่อเพื่อขอคำชี้แจง ทางเจ้าหน้าที่รัฐบาลไทยแจ้งว่าไม่มีการตัดสินใจต่อการเนรเทศคนกลุ่มนี้

“นี่เป็นการละเมิดหลักการห้ามส่งกลับ และภาระผูกพันของรัฐบาลไทยที่มีต่อกฎหมายระหว่างประเทศ” รูเวนดรินี่ เมนิคดิเวล่า ผู้ช่วยข้าหลวงใหญ่ผู้ลี้ภัยแห่งสหประชาชาติด้านการให้ความคุ้มครอง กล่าว

สิทธิขั้นพื้นฐานในการขอลี้ภัย และการไม่ถูกบังคับให้ส่งกลับ (เช่น ไม่ส่งผู้คนกลับไปยังสถานที่ที่พวกเขาอาจเผชิญกับความเสี่ยง) ได้ถูกกำหนดไว้ในมาตรา 13 ในพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้บุคคลสูญหายของประเทศไทย มาตรา 16 ของปฏิญญาอาเซียนว่าด้วยสิทธิมนุษยชน และมาตรา 14 ของปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน

UNHCR ได้แสดงความกังวลเกี่ยวกับการกักขังคนกลุ่มนี้นับตั้งแต่ปี 2014 เร่งให้เจ้าหน้าที่ปรับปรุงสถานการณ์ด้านมนุษยธรรมของชาวอุยกูร์ มอบทางเลือกอื่นที่ไม่ใช่การกักกัน และหาทางออกที่ปลอดภัย และเป็นไปได้

UNOCHA เชื่อ 8 คนยังถูกขัง

โวลเกอร์ เติร์ก ข้าหลวงใหญ่เพื่อสิทธิมนุษยชนแห่งประชาชาติ (UNOCHA)  กล่าวว่าการส่งกลับชาวอุยกูร์ 40 คน ซึ่งถูกควบคุมตัวที่ประเทศไทยมานานกว่า 11 ปี ไปยังประเทศจีนนั้น เป็นการละเมิดกฎหมายและมาตรฐานสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศอย่างชัดเจน

“นี่เป็นการละเมิดหลักการไม่ส่งกลับไปเผชิญอันตราย (non-refoulement) ซึ่งมีการห้ามอย่างเด็ดขาด ในกรณีที่มีความเสี่ยงต่อการทรมาน ทารุณกรรม หรือการทำร้ายที่ไม่สามารถแก้ไขให้กลับคืนได้หากถูกส่งกลับ” ข้าหลวงใหญ่เพื่อสิทธิมนุษยชน กล่าว

หลักการไม่ส่งกลับไปเผชิญอันตราย (non-refoulement) อยู่ในข้อที่ 3 ของอนุสัญญาว่าด้วยการต่อต้านการทรมาน และการกระทำอื่นๆ ที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือที่ย่ำยีศักดิ์ศรี ซึ่งประเทศไทยเป็นภาคี อีกทั้งข้อ 7 ของกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง และกฎหมายของประเทศไทยเอง

“สำคัญมากที่รัฐบาลจีนจะเปิดเผยถิ่นที่อยู่ และรับประกันว่าพวกเขาจะได้รับการปฏิบัติตามหลักการสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ”

บุคคลเหล่านี้ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของคนอื่นอีกมาก ถูกควบคุมตัวในสภาพที่ย่ำแย่ในสถานกักตัวของสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองหลายแห่งในประเทศไทยตั้งแต่เดือนมีนาคม 2557 ห้าคนได้เสียชีวิตระหว่างการควบคุมตัว ในขณะที่เชื่อว่าอีกแปดคนยังคงถูกควบคุมตัวอยู่

“เจ้าหน้าที่ไทยต้องให้การรับประกันว่า จะไม่มีการส่งกลับอีกในอนาคต และบุคคลในกลุ่มนี้ที่ยังถูกควบคุมตัวอยู่ในประเทศไทย รวมถึงผู้ที่อาจเป็นผู้ลี้ภัย และผู้แสวงหาที่ลี้ภัย จะได้รับการคุ้มครองอย่างเต็มที่ ตามพันธกรณีที่ประเทศไทยมีภายใต้กฎหมายระหว่างประเทศ” ข้าหลวงใหญ่เพื่อสิทธิมนุษยชน กล่าว

ทั้งนี้ ไทยได้รับเลือกให้เป็นสมาชิกคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ (United Nations Human Rights Council : UNHRC) วาระปี 2025-2027

ย้อนไปก่อนการออกแถลงการณ์ประณามไทยของสหประชาชาติ รอยเตอร์ (Reuters) รายงานว่า ความกังวลเริ่มเกิดขึ้นในช่วงเช้าของวันพฤหัสบดี (27 กุมภาพันธ์) หลังจากมีรายงานจากสื่อและภาพถ่ายที่แสดงให้เห็นรถบรรทุกหลายคันที่ติดเทปสีดำปิดหน้าต่างออกจากศูนย์ตรวจคนเข้าเมืองกรุงเทพฯ ซึ่งเป็นศูนย์กักกันชาวอุยกูร์ 48 คน

ไม่กี่ชั่วโมงต่อมา เวลา 04.48 น. เที่ยวบินสายการบินไชน่า ไซเทิร์น แอร์ไลน์ส (China Southern Airlines) ออกจากสนามบินดอนเมือง และลงจอดที่เมืองคัชการ์ ในเขตปกครองตนเองซินเจียงของจีนใน 6 ชั่วโมงต่อมา ซึ่งอ้างอิงข้อมูลจาก Flightradar24

ชาวอุยกูร์ 48 คนที่ถูกกักตัวในประเทศไทยเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่ม 300 คนที่หลบหนีออกจากจีนและถูกจับกุมในปี 2014 บางคนถูกส่งกลับจีนและบางคนถูกส่งไปตุรกี ส่วนที่เหลือถูกควบคุมตัวอยู่ในไทย

นักการทูตและนักวิเคราะห์ด้านความมั่นคงจำนวนหนึ่งเชื่อว่าการที่ไทยเนรเทศชาวอุยกูร์ 100 คนกลับจีนเมื่อเดือนกรกฎาคม 2015 ซึ่งได้รับการประณามอย่างกว้างขวาง นำไปสู่การวางระเบิดบริเวณศาลพระพรหมเอราวัณที่มีผู้คนพลุกพล่านในอีกหนึ่งเดือนต่อมา คร่าชีวิตคนไป 20 ราย ซึ่งนับเป็นการโจมตีที่เลวร้ายที่สุดครั้งหนึ่งในแผ่นดินไทย และทางการไทยสรุปในขณะนั้นว่าการโจมตีดังกล่าวมีความเชื่อมโยงกับการปราบปรามกลุ่มค้ามนุษย์ แต่ไม่ได้ระบุเจาะจงว่ากลุ่มนี้เกี่ยวข้องกับชาวอุยกูร์

ก่อนหน้านี้ เมื่อผู้สื่อข่าวถามถึงการเนรเทศชาวอุยกูร์ แพทองธาร ชินวัตร นายกรัฐมนตรี กล่าวว่า “ประเด็นเช่นนี้ ไม่ว่าประเทศใด ก็ต้องปฏิบัติตามกฎหมาย กระบวนการระหว่างประเทศ และสิทธิมนุษยชน”

สหรัฐประณามไทยขั้นสุด

นายมาร์โก รูบิโอ รมว.การต่างประเทศสหรัฐ โพสต์บนเว็บไซต์ X ว่า ประเทศไทยบังคับส่งตัวชาวอุยกูร์กลุ่มหนึ่งไปจีน ในฐานะพันธมิตรที่ยาวนานของไทย เราสู้สึกวิตกกังวลกับการกระทำนี้ ซึ่งเสี่ยงขัดต่อพันธกรณีระหว่างประเทศ สหรัฐประณามการกระทำนี้ เราเรียกร้องให้รัฐบาลไทยตรวจสอบและรับรองว่าชาวอุยกูร์ได้รับการปฏิบัติอย่างมีศักดิ์ศรีและสิทธิของพวกเขาได้รับการคุ้มครอง

สถานทูตสหรัฐประจำประเทศไทยเผยแพร่แถลงการณ์ กรณีไทยผลักดันชาวอุยกูร์กลับประเทศจีน โดยมาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐ เมื่อ 27 กุมภาพันธ์ 2025

แถลงการณ์ระบุว่า เราขอประณามอย่างถึงที่สุดต่อกรณีที่ไทยผลักดันชาวอุยกูร์อย่างน้อย 40 คนกลับประเทศจีน ทำให้พวกเขาต้องอยู่ในประเทศที่ตนไม่มีสิทธิเข้าถึงกระบวนการอันควรตามกฎหมาย อีกทั้งยังเป็นประเทศที่ชาวอุยกูร์เคยถูกข่มเหง บังคับใช้แรงงาน และทรมาน