IEA ตกลงปล่อยน้ำมันดิบคลังสำรอง ครั้งประวัติการณ์ 400 ล้านบาร์เรล

IEA ตกลงปล่อยน้ำมันดิบจากคลังสำรองยุทธศาสตร์ครั้งประวัติการณ์ 400 ล้านบาร์เรล

สมาชิกของสำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ IEA ตกลงที่จะปล่อยน้ำมันดิบจากคลังสำรองเชิงยุทธศาสตร์จำนวนมากเป็นประวัติการณ์ถึง 400 ล้านบาร์เรล เพื่อเป็นการแก้ไขด้านราคาที่พุ่งสูงขึ้น โดยการเติมอุปทานเข้าไปในตลาดจากสถานการณ์สู้รบในตะวันออกกลางและการปิดช่องแคบฮอร์มุซ เส้นทางขนส่งพลังงานที่สำคัญของโลก

ตามแถลงการณ์ระบุว่า ประเทศสมาชิก IEA ตกลงที่จะจัดสรรน้ำมันสำรองฉุกเฉินเพิ่มเติมอีก 120 ล้านบาร์เรล (mb) ในช่วงระยะเวลาหกเดือน การดำเนินการร่วมกันครั้งนี้ ซึ่งถือเป็นการดำเนินการครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ของ IEA นั้น เป็นการเพิ่มเติมจากปริมาณ 62.7 ล้านบาร์เรลที่ตกลงกันไว้ในเดือนมีนาคม

“จากปริมาณน้ำมันทั้งหมด 182.7 ล้านบาร์เรลที่จัดสรรจากสองมติดังกล่าว แบ่งเป็นประมาณสามในสี่มาจากคลังน้ำมันสาธารณะ (ที่รัฐบาลเป็นเจ้าของหรือหน่วยงานเฉพาะทาง) และอีกหนึ่งในสี่ที่เหลือมาจากภาคอุตสาหกรรม เกือบ 50 ล้านบาร์เรลอยู่ในรูปของผลิตภัณฑ์น้ำมัน” แถลงการณ์ระบุ

ประเทศสมาชิกเริ่มปล่อยน้ำมันสำรองฉุกเฉินในเดือนมีนาคม 2026  หลังจากที่ IEA มีมติครั้งแรก และตามมติวันที่ 1 เมษายน 2026 จะปล่อยปริมาณน้ำมันในช่วงระยะเวลาจนถึงเดือนตุลาคมปีนี้ ซึ่งยึดตามระบบการถือครองน้ำมันและความต้องการของตลาดในแต่ละประเทศ

อย่างไรก็ดี ยังไม่มีการชี้แจงถึงความเร็วในการปล่อย ซึ่งเป็นคำถามสำคัญสำหรับตลาด

IEA ยังไม่ได้ให้รายละเอียดเกี่ยวกับประเภทของน้ำมันที่รวมอยู่ในข้อตกลง 400 ล้านบาร์เรล ซึ่งรายละเอียดเหล่านั้นจะเป็นกุญแจสำคัญสำหรับผู้ค้าพลังงานที่ต้องการทำความเข้าใจผลกระทบต่อตลาดเชื้อเพลิงและน้ำมันดิบประเภทต่างๆ ให้ดียิ่งขึ้น

ครั้งสุดท้ายที่ IEA ประสานงานการปล่อยน้ำมันจากคลังสำรองคือในฤดูใบไม้ผลิปี 2022 ไม่นานหลังจากที่รัสเซียเริ่มรุกรานยูเครน ในครั้งนั้น มีการทำข้อตกลงสองครั้ง ครั้งหนึ่งในเดือนมีนาคม และอีกครั้งในเดือนเมษายน เพื่อให้มีน้ำมันสำรองฉุกเฉินรวม 182.7 ล้านบาร์เรล

สำนักเลขาธิการ IEA จะให้รายละเอียดเพิ่มเติมว่าการดำเนินการร่วมกันนี้จะดำเนินการอย่างไรในเวลาอันสมควร นอกจากนี้ ยังจะติดตามตลาดน้ำมันและก๊าซทั่วโลกอย่างใกล้ชิดต่อไป และให้คำแนะนำแก่รัฐบาลสมาชิกตามความจำเป็น ทั้งนี้ น้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์น้ำมันโดยเฉลี่ย 20 ล้านบาร์เรลต่อวันผ่านช่องแคบฮอร์มุซในปี 2025 หรือประมาณ 25% ของการค้าน้ำมันทางทะเลทั่วโลก ชาติสมาชิกเผชิญทางเลือกที่จำกัดมากขึ้นสำหรับเส้นทางขนส่งน้ำมันเพื่อเลี่ยงช่องแคบฮอร์มุซ

ปัจจุบันประเทศสมาชิก IEA ถือครองน้ำมันสำรองฉุกเฉินของภาครัฐมากกว่า 1.2 พันล้านบาร์เรล และมีน้ำมันสำรองของภาคอุตสาหกรรมอีก 600 ล้านบาร์เรล

ความเคลื่อนไหวดังกล่าวเกิดขึ้นหลังการประชุมรัฐมนตรีคลังและพลังงานจากกลุ่ม G7 จัดการประชุมนัดพิเศษผ่านระบบออนไลน์เมื่อ 9-10 มีนาคมที่ผ่านมา โดยมีการประสานงานกับ IEA ซึ่งมี G 7 เป็นชาติสมาชิก ได้แก่ สหรัฐ แคนาดา อังกฤษ ฝรั่งเศส เยอรมนี อิตาลีและญี่ปุ่น

ประเทศกลุ่ม G7 ทั้งหมดเป็นสมาชิกสำคัญของ IEA ที่มี 32 ประเทศเนื่องจาก G7 เป็นตัวแทนของเศรษฐกิจที่ก้าวหน้าที่สุดในโลกและผู้บริโภคพลังงานรายใหญ่ที่สุด โดยถือครองน้ำมันสํารองส่วนใหญ่ของ IEA ซึ่งเฉพาะสหรัฐและญี่ปุ่นเพียงอย่างเดียวคิดเป็นประมาณ 700 ล้านบาร์เรลจากปริมาณคลังทั้งหมด 1.2 พันล้านบาร์เรลของ IEA ดังนั้น G7 จึงเป็น “เครื่องยนต์” หลักที่อยู่เบื้องหลังการตัดสินใจของ IEA และเมื่อ G7 เห็นด้วยกับกลยุทธ์ด้านพลังงาน ก็มักจะทำผ่านกรอบงานที่มีอยู่แล้วของ IEA

ยกตัวอย่าง ในช่วงวิกฤต เช่น การรุกรานยูเครนของรัสเซียในปี 2022 หรือความตึงเครียดในตะวันออกกลางในขณะนี้ รัฐมนตรีการเงินและพลังงาน G7 ประชุมกันก่อนเพื่อส่งสัญญาณความเต็มใจที่จะดําเนินการปล่อยน้ำมันสำรองผ่านกรอบ IEA

ราคาน้ำมันมาตรฐานพุ่งขึ้นสู่ระดับสูงสุดในรอบเกือบ 4 ปีเมื่อ 9 มีนาคม แต่ราคากลับร่วงลง 11% ในวันถัดไป  หลังจากประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ผู้นำสหรัฐคาดการณ์ว่าสงครามในตะวันออกกลางอาจยุติในเร็ววัน