ทำไมคนไต้หวันจึงยอมพลีชีพปกป้องยูเครน

ที่โบสถ์แห่งหนึ่งในเมืองลวิฟทางตะวันตกของยูเครน แม่ของ เจิง เซิ่งกวง ทอดสายตามองหน้าลูกชายที่นอนอยู่ในหีบศพเป็นครั้งสุดท้าย 

เธอและคนในครอบครัว รวมทั้งชาวยูเครนจำนวนหนึ่งที่ต้องการร่วมไว้อาลัยให้แก่ชายที่ยอมสละชีพปกป้องอธิปไตยของประเทศที่เขาไม่เคยเยือนมาก่อน

“เซิ่งกวงลูกชายของแม่ แม่อยากให้รู้ว่าลูกกล้าหาญมาก…ลูกจะเป็นลูกของแม่ตลอดไป และแม่ภูมิใจในตัวลูก” แม่ผู้เศร้าโศกกล่าว

เจิง เซิ่งกวง ร่วมรบในกองพันนานาชาติพิทักษ์ดินแดนแห่งยูเครน (The International Legion of Territorial Defence of Ukraine) ตอนที่เขาเสียชีวิตในการสู้รบที่เมืองลีมาน ทางภาคตะวันออกของยูเครน เมื่อเดือน พ.ย.ที่ผ่านมา เขาคือชาวไต้หวันคนแรกที่เสียชีวิตจากการสู้รบในสงครามครั้งนี้

กระทรวงการต่างประเทศไต้หวันได้ออกแถลงการณ์ต่อการเสียชีวิตของเจิง เซิ่งกวง ว่า เขาได้ “สละชีพในการต่อสู้เพื่อเสรีภาพของยูเครน”

• ไทเปชี้จีนเฝ้าดูสงครามยูเครนเพื่อพัฒนา “กลยุทธ์ลูกผสม” ต่อไต้หวัน
• ทำความเข้าใจความขัดแย้งจีน-ไต้หวัน
• จีน-ไต้หวัน : ความสัมพันธ์และความบาดหมางของสองชาติจากรากเดียวกัน

หลังจากรัสเซียยกทัพเข้ารุกรานยูเครนก็มีชาวต่างชาติหลายพันคนเดินทางไปช่วยรบให้ยูเครน ในจำนวนนี้รวมถึงชาวไต้หวันกลุ่มเล็ก ๆ ประมาณ 10 คน

การที่ยูเครนถูกเพื่อนบ้านยักษ์ใหญ่อย่างรัสเซียเข้ารุกรานทำให้เกิดความรู้สึกเชื่อมโยงกับคนไต้หวันจำนวนไม่น้อยที่ต้องเผชิญภัยคุกคามจากจีนที่มองว่าไต้หวันคือมณฑลหนึ่งของตน และจะใช้กำลังทหารเข้ายึดครองหากจำเป็น

ความตึงเครียดข้ามช่องแคบไต้หวันทวีความรุนแรงขึ้น หลังจากนางแนนซี เพโลซี ประธานสภาผู้แทนราษฎรสหรัฐฯ เดินทางเยือนกรุงไทเป เมื่อเดือน ส.ค.ที่ผ่านมา สร้างความไม่พอใจอย่างรุนแรงให้แก่รัฐบาลจีนที่ตอบโต้ด้วยการจัดซ้อมรบใหญ่รอบเกาะไต้หวัน

แซมมี ลิน ซึ่งได้รู้จักกับเจิง เซิ่งกวง ทางออนไลน์เล่าว่า เพื่อนของเขาคนนี้กังวลว่าสักวันหนึ่งไต้หวันอาจต้องเผชิญชะตากรรมแบบเดียวกับยูเครน

“ผมจำได้ว่าเขาบอกเพื่อน ๆ ว่า เขาไม่อาจอยู่นิ่งเฉยได้ในขณะที่ชาวยูเครนกำลังถูกรัสเซียทำร้ายและเข่นฆ่า” แซมมี ลิน เล่าพร้อมระบุว่า เจิง เซิ่งกวง คือ “หนึ่งในคนรักความถูกต้องมากที่สุด” ที่เขาเคยพบมา

ไต้หวันกำหนดให้ชายหนุ่มร่างกายสมบูรณ์ทุกคนต้องเข้ารับการเกณฑ์ทหาร ทำให้ผู้ผ่านการเกณฑ์ทหารที่ว่านี้มีสิทธิเข้าร่วมกองพันทหารนานาชาติของยูเครน

แจ็ค เหยา วัย 28 ปี คือหนึ่งในผู้ตัดสินใจเข้าร่วมรบให้ยูเครน โดยเดินทางถึงยูเครน 3 วันหลังจากประธานาธิบดีโวโลดีมีร์ เซเลนสกี เรียกร้องให้ชาวต่างชาติเข้าเป็นทหารอาสาต่อสู้การรุกรานจากรัสเซีย

เขาเล่าให้บีบีซีฟังว่า “ผมติดตามสถานการณ์มาตั้งแต่ปีก่อน โดยเฉพาะช่วงที่รัสเซียระดมกำลังทหารและรถถังไปประจำการที่พรมแดนยูเครน ไม่มีใครเชื่อว่าสงครามจะปะทุขึ้นจริง”

“สถานการณ์ในไต้หวันกับที่ยูเครนเหมือนกันมาก ผมคิดว่าจะช่วยเหลือยูเครนได้อย่างไรบ้าง”

แจ็ค เหยา เข้าร่วมกองพันต่างชาติจอร์เจีย มีภารกิจลาดตระเวนและต่อสู้ระยะประชิด ตอนที่เขาเดินทางถึงเป็นช่วงที่กองทัพรัสเซียพยายามบุกยึดกรุงเคียฟ การต่อสู้ที่ดุเดือดทำให้เขาได้เห็นเพื่อนร่วมทีมเสียชีวิตไปหลายคน

ในช่วงที่ยากลำบากนี้เอง แจ็ค เหยา ได้มีโอกาสพูดคุยเรื่องไต้หวันกับสมาชิกในหน่วย

“ชายคนหนึ่งเคยอาศัยในไต้หวัน 2 ปี และรู้สถานการณ์ที่นั่นดี ไต้หวันกับยูเครนเปรียบเสมือนพี่น้อง…พวกเขาบอกผมว่าห้ามผมตายอยู่ที่นี่ เพราะผมต้องกลับไปปกป้องบ้านเกิดเมืองนอนของผม”

หลังจากนั้น แจ็ค เหยา ได้ตัดสินใจเดินทางกลับไต้หวัน และทำธุรกิจร้านกาแฟของตัวเอง ส่วนคนที่เหลืออยู่ยังสู้รบต่อไป

ในวิดีโอขององค์กรการกุศลยูเครน ชาวไต้หวัน 2 คน เล่าถึงเหตุผลที่พวกเขาร่วมการสู้รบครั้งนี้

“เหตุผลหลักที่พวกเรามายูเครนคือเพื่อคุ้มครองความปลอดภัยให้ชาวยูเครน” พวกเขากล่าวพร้อมกับชูธงไต้หวัน

“พวกเรากลัวว่าถ้ารัสเซียชนะสงคราม จีนจะทำแบบเดียวกันกับไต้หวัน ดังนั้นพวกเราจึงมายูเครนเพื่อสละชีวิตและเสรีภาพของเราแลกกับความปลอดภัยของผู้คนที่นี่”

ขณะที่ หลี่ เฉิงหลิง ชาวไต้หวันอีกคนมีเหตุผลที่ต่างออกไป โดยในการให้สัมภาษณ์กับทีมข่าวบีบีซีแผนกภาษาจีนเมื่อเดือน มิ.ย.ที่ผ่านมาเขาเล่าว่าไปร่วมรบให้ยูเครนเพราะอยาก “มีชีวิตที่น่าจดจำ”

เขาบอกว่า หากไต้หวันถูกรุกราน เขาจะเข้าร่วมรบหรือไม่นั้นขึ้นอยู่กับท่าทีของรัฐบาลไต้หวันและสหรัฐฯ

ที่ผ่านมา ประธานาธิบดีโจ ไบเดน กล่าวย้ำว่าสหรัฐฯ จะปกป้องไต้หวันหากถูกจีนโจมตี อย่างไรก็ตาม รัฐบาลสหรัฐฯ มีนโยบายอย่างเป็นทางการที่เรียกว่า “ความคลุมเครือทางยุทธศาสตร์” ซึ่งไม่ให้คำมั่นสัญญาที่จะปกป้องไต้หวัน แต่ขณะเดียวกันก็ไม่ได้ตัดความเป็นไปได้เรื่องนี้

เมื่อเดือน พ.ย.นายไบเดนกล่าวว่า เขาไม่เชื่อว่าภัยที่จีนจะรุกรานไต้หวันจะเกิดขึ้นเร็ว ๆ นี้ หลังจากได้พบปะกับประธานาธิบดีสี จิ้นผิงแบบตัวต่อตัวในระหว่างการประชุมผู้นำกลุ่มประเทศ จี20 ที่เกาะบาหลี

ส่วนคนไต้หวันทั่วไปมีความคิดเห็นแตกต่างกันไปถึงความเป็นไปได้เรื่องการถูกจีนเข้ารุกราน

พอล หวง จาก Taiwan Public Opinion Forum กล่าวว่า การสำรวจความคิดเห็นคนไต้หวันพบข้อบ่งชี้ที่น่าสนใจว่าคนส่วนใหญ่ไม่รู้สึกวิตกกังวลเรื่องนี้

อย่างไรก็ตาม หากเกิดสงครามขึ้นจริง คนไต้หวันส่วนใหญ่คิดว่าไต้หวันไม่น่าจะต้านทานกองทัพจีนได้นานเท่ากับที่ยูเครนต้านทานกองทัพรัสเซีย

แม้จะโศกเศร้าที่ต้องสูญเสียลูกชายไป แต่แม่ของ เจิง เซิ่งกวง บอกว่าการตัดสินใจของลูกชายในการต่อสู้ร่วมกับชาวยูเครนช่วยให้เธอพอทำใจได้

“การได้รู้ว่าในห้วงเวลาสุดท้ายในชีวิตเจิง เซิ่งกวง เขาได้ต่อสู้เคียงบ่าเคียงไหล่กับเหล่านักรบผู้กล้า ซึ่งคอยช่วยเหลือกันและกันทั้งยามเป็นและยามตาย แม้จะเจ็บปวด แต่ฉันก็รู้สึกสบายใจขึ้นมาก” เธอกล่าว

…..

ข่าว บีบีซี ไทย ที่เผยแพร่ในเว็บไซต์ ประชาชาติธุรกิจ เป็นความร่วมมือของสององค์กรข่าว