จีนกับอิทธิพลการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ CLMVT

คอลัมน์ เลียบรั้วเลาะโลก

โดย ขวัญใจ เตชเสนสกุล

กว่าทศวรรษที่ผ่านมา จีนได้ก้าวขึ้นมาเป็นผู้ผลิตและส่งออกสินค้ารายใหญ่ที่สุดของโลก จนขึ้นชื่อว่าเป็น “world factory” โดยเฉพาะสินค้าที่แข่งขันด้านราคาเป็นหลัก

อย่างไรก็ตาม นับตั้งแต่ สี จิ้นผิง ขึ้นเป็นประธานาธิบดี ในปี 2556 จีนได้เริ่มปฏิรูปเศรษฐกิจครั้งใหญ่ โดยหันมาให้ความสำคัญกับภาคเศรษฐกิจในประเทศมากขึ้น ควบคู่ไปกับการขยายบทบาทบนเวทีเศรษฐกิจโลกไปในมิติอื่น ๆ นอกเหนือจากการค้ามากขึ้น

ทั้งมิติด้านการลงทุนที่รัฐบาลจีนได้เร่งผลักดันให้นักลงทุนจีนออกไปลงทุนในต่างประเทศมากขึ้น โดยมีโครงการ “Belt and Road Initiative” เป็นหัวหอกสำคัญที่กรุยทางให้นักลงทุนจีนออกไปลงทุนในต่างประเทศ ทำให้มูลค่าการลงทุนโดยตรงในต่างประเทศขยายตัวเฉลี่ย 36% ต่อปี ในช่วง 2555-2559 และก้าวขึ้นมาเป็นนักลงทุนรายใหญ่อันดับ 3 ของโลก จากที่เคยอยู่อันดับ 7 ในปี 2555

เช่นเดียวกับในมิติด้านการเงิน จีนได้ผลักดันเงินหยวนเข้าสู่ตะกร้าสกุลเงินของ IMF ได้สำเร็จในปี 2559 เพื่อเพิ่มบทบาทของเงินหยวนในตลาดการเงินโลก รวมถึงยังได้ก่อตั้งธนาคารเพื่อการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานเอเชีย (AIIB) ซึ่งสะท้อนถึงการแผ่ขยายบทบาทและอิทธิพลทางเศรษฐกิจและการค้าของจีนบนเวทีโลกมากขึ้นเห็นได้ชัด

สำหรับกลุ่มประเทศ CLMVT ที่ประกอบด้วย กัมพูชา สปป.ลาว เมียนมา เวียดนาม และไทย ก็ได้รับอิทธิพลด้านเศรษฐกิจจากจีนเพิ่มขึ้น และทำให้บทบาทของจีนที่มีต่อเศรษฐกิจของ CLMVT เด่นชัดขึ้นในหลายมิติ ไม่ว่าจะเป็นมิติด้านการลงทุน ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา จีนได้ขยายการลงทุนเข้ามาใน CLMVT จำนวนมาก โดยมูลค่าการลงทุนโดยตรงของจีนที่เข้ามาใน CLMVT ในปี 2559 อยู่ที่กว่า 3 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ คิดเป็นสัดส่วนเกือบ 20% ของเงินลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศทั้งหมดของ CLMVT เพิ่มขึ้นจากปี 2555 ที่สัดส่วนอยู่ที่เพียง 7%

มิติด้านการค้า แม้ปัจจุบันจีนเป็นตลาดส่งออกสำคัญอันดับ 3 ของ CLMVT รองจากสหรัฐ และสหภาพยุโรป แต่มูลค่าการส่งออกของ CLMVT ไปจีนเพิ่มขึ้นรวดเร็ว จาก 41,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ในปี 2555 เป็นกว่า 57,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ในปี 2559 หรือขยายตัวเฉลี่ย 8% ต่อปี ทำให้สัดส่วนการส่งออกของ CLMVT ไปจีนเพิ่มขึ้นจาก 10% ต่อมูลค่าส่งออกรวมของ CLMVT ในปี 2555 เป็น 13% ในปี 2559

ขณะที่มิติด้านการท่องเที่ยว พบว่าในปี 2559 มีจำนวนนักท่องเที่ยวจากจีนที่ไหลเข้ามาใน CLMVT กว่า 13 ล้านคน คิดเป็นสัดส่วนสูงถึง 32% ของนักท่องเที่ยวใน CLMVT ทั้งหมด ถือเป็นนักท่องเที่ยวสำคัญอันดับ 1 ใน CLMVT ซึ่งเพิ่มขึ้นก้าวกระโดดจากปี 2555 ที่มีเพียง 4 ล้านคน คิดเป็น 13% เท่านั้น

สำหรับประเทศไทย จีนได้เข้ามามีบทบาทต่อเศรษฐกิจไทยที่ชัดเจนขึ้นมากในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาเช่นกัน โดยด้านการลงทุน พบว่าปัจจุบันจีนได้ก้าวขึ้นมาเป็นผู้ลงทุนรายใหญ่อันดับ 3 ของไทย ด้วยมูลค่าเงินลงทุนกว่า 1,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐหรือคิดเป็น 35% ของเงินลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศทั้งหมดเมื่อเทียบกับปี 2555 ที่มีมูลค่าการลงทุนเพียง 600 ล้านดอลลาร์สหรัฐซึ่งไม่ติด 10 อันดับแรกด้วยซ้ำ ขณะเดียวกันในด้านการค้า การส่งออกของไทยไปจีนในปี 2560 ขยายตัวสูงถึง 24% หรือคิดเป็นมูลค่าราว 29,433 ล้านดอลลาร์สหรัฐ สูงสุดเป็นประวัติการณ์ ทำให้จีนก้าวขึ้นมาเป็นตลาดส่งออกอันดับ 1 ของไทย แซงหน้าสหรัฐแล้ว เช่นเดียวกับภาคการท่องเที่ยวที่ปัจจุบันนักท่องเที่ยวจีนกลายเป็นนักท่องเที่ยวอันดับ 1 ของไทย ด้วยจำนวนเกือบ 9 ล้านคนคิดเป็นสัดส่วนสูงเกือบ 30% ของนักท่องเที่ยวในไทยทั้งหมด ซึ่งเติบโตรวดเร็ว ขณะที่ปี 2555 นักท่องเที่ยวจีนในไทยมีสัดส่วนเพียง 13% เท่านั้น

ความเชื่อมโยงระหว่างเศรษฐกิจไทยและจีนที่มีมากขึ้นดังกล่าว นำมาซึ่งโอกาสทั้งในด้านการค้าและการลงทุนของไทยในหลายมิติ

อย่างไรก็ตาม การที่เศรษฐกิจไทยผูกติดกับบทบาทของจีนมากเกินไป อาจก่อให้เกิดความเสี่ยงได้เช่นกัน ดังนั้น ผู้ประกอบการไทยควรเตรียมเครื่องมือทั้งเชิงรุกและเชิงรับให้พร้อมเพื่อรับมือกับความท้าทายที่จะเกิดขึ้นในระยะถัดไปให้ได้อย่างทันท่วงที

Disclaimer : คอลัมน์นี้เป็นข้อคิดเห็นส่วนบุคคล จึงไม่จำเป็นต้องสอดคล้องกับความคิดเห็นของ EXIM BANK