เนื่องในโอกาสวันครู 2569 ‘ประชาชาติธุรกิจ’ ชวนผู้อ่านพิจารณานโยบายด้าน ‘การศึกษา’ ของพรรคการเมืองหลักอย่างละเอียดที่สุด เพื่อสะท้อนมุมมองเชิงโครงสร้างต่อการพัฒนาทุนมนุษย์ (Human Capital) ซึ่งเป็นปัจจัยชี้ขาดศักยภาพการแข่งขันของประเทศในระยะยาว ท่ามกลางบริบทเศรษฐกิจโลกผันผวน สังคมสูงวัย การเปลี่ยนผ่านเทคโนโลยี และปัญหาความเหลื่อมล้ำที่ยังฝังลึกในระบบการศึกษาไทย
บทความนี้ไม่มุ่งจัดอันดับหรือชี้นำทางการเมือง แต่ต้องการฉายภาพว่า ‘แต่ละพรรคคิดอย่างไรกับการศึกษา’ และ ‘การศึกษาที่เสนอ จะพาประเทศไปทางไหน’
พรรคเพื่อไทย: การศึกษาเพื่อยกระดับผลิตภาพและลดความเหลื่อมล้ำเชิงโครงสร้าง
พรรคเพื่อไทยมองการศึกษาในฐานะกลไกหลักของการพัฒนาเศรษฐกิจในระยะยาว โดยเชื่อว่าปัญหาความสามารถในการแข่งขันของไทย ส่วนหนึ่งมาจากคุณภาพแรงงานที่ไม่สอดรับกับโครงสร้างเศรษฐกิจใหม่
แนวนโยบายสำคัญของพรรคคือการ ลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ตั้งแต่ระดับปฐมวัยไปจนถึงอุดมศึกษา ผ่านการจัดสรรทรัพยากรที่เป็นธรรมมากขึ้น การเข้าถึงเทคโนโลยี และโอกาสทางการเรียนรู้ที่เท่าเทียม
ในเชิงระบบ พรรคเสนอการ ปรับหลักสูตรการเรียนการสอนให้ทันสมัย เชื่อมโยงกับทักษะแห่งอนาคต เช่น ดิจิทัล เทคโนโลยี นวัตกรรม ภาษา และการคิดเชิงวิเคราะห์ พร้อมทั้งส่งเสริมการเรียนรู้ที่ตอบโจทย์ตลาดแรงงานจริง ไม่ใช่เพียงการท่องจำ
พรรคเพื่อไทยยังให้ความสำคัญกับการใช้เทคโนโลยีเข้ามาช่วยบริหารจัดการระบบการศึกษา เพื่อลดต้นทุนเชิงระบบ และเพิ่มประสิทธิภาพการลงทุนด้านการศึกษา โดยมองว่าทุกบาทที่ลงทุนต้องสะท้อนกลับมาเป็นผลิตภาพแรงงานที่สูงขึ้นในอนาคต
พรรคประชาชน: ปฏิรูปโครงสร้างการศึกษา กระจายอำนาจ และสร้างนวัตกรรมการเรียนรู้
พรรคประชาชนเสนอภาพการปฏิรูปการศึกษาที่แตกต่างจากกรอบเดิม โดยมองว่าปัญหาหลักของการศึกษาไทยไม่ใช่เพียงงบประมาณ แต่คือ โครงสร้างการรวมศูนย์อำนาจ และระบบบริหารที่ไม่เปิดพื้นที่ให้ความหลากหลาย
นโยบายแกนกลางคือการ กระจายอำนาจการจัดการศึกษา ไปสู่โรงเรียน ชุมชน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ให้สามารถออกแบบหลักสูตรและการเรียนรู้ตามบริบทพื้นที่ เศรษฐกิจ และวัฒนธรรมของตนเอง
พรรคยังเสนอการลดภาระกฎระเบียบจากส่วนกลาง เปิดทางให้นวัตกรรมการเรียนรู้รูปแบบใหม่ เช่น การเรียนรู้แบบโครงงาน การเรียนรู้ข้ามศาสตร์ และการเชื่อมโยงการเรียนกับปัญหาจริงในสังคม
ในภาพใหญ่ พรรคประชาชนเชื่อว่าการศึกษาที่ดีคือรากฐานของประชาธิปไตยทางเศรษฐกิจ เพราะช่วยสร้างพลเมืองที่คิดเป็น วิเคราะห์เป็น และสามารถปรับตัวในเศรษฐกิจที่เปลี่ยนแปลงรวดเร็ว
ภูมิใจไทย: การศึกษาเชิงโอกาส เชื่อมอาชีพ เทคโนโลยี และเศรษฐกิจฐานราก
พรรคภูมิใจไทยวางตำแหน่งนโยบายการศึกษาไว้กับการสร้าง “โอกาส” โดยเฉพาะในพื้นที่ชนบทและต่างจังหวัด ซึ่งยังเผชิญข้อจำกัดด้านทรัพยากรและการเข้าถึง
แนวคิดสำคัญคือการ เชื่อมระบบการศึกษากับทักษะอาชีพและตลาดแรงงานจริง ผ่านการส่งเสริมการเรียนสายอาชีพ การเรียนรู้เชิงปฏิบัติ และความร่วมมือกับภาคเอกชนในพื้นที่
พรรคให้ความสำคัญกับโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล การเข้าถึงอินเทอร์เน็ต และการใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือขยายโอกาสการเรียนรู้ โดยมองว่าดิจิทัลคือกุญแจลดช่องว่างระหว่างเมืองกับชนบท
ในเชิงเศรษฐกิจ พรรคภูมิใจไทยมองว่าการศึกษาที่ดีต้องช่วยเสริมความเข้มแข็งให้เศรษฐกิจฐานราก ลดการย้ายถิ่นแรงงาน และสร้างรายได้ในพื้นที่
ไทยสร้างไทย: การศึกษาคุณภาพ เสมอภาค และยืดหยุ่นตามศักยภาพผู้เรียน
พรรคไทยสร้างไทยเสนอแนวคิดการศึกษาที่เน้น “คุณภาพควบคู่ความเสมอภาค” โดยมองว่าความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาเป็นรากของความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจและสังคม
นโยบายสำคัญคือการ สนับสนุนโรงเรียนขนาดเล็กและพื้นที่เปราะบาง เพิ่มทรัพยากรและความยืดหยุ่นในการจัดการเรียนการสอน พร้อมปรับหลักสูตรให้ตอบโจทย์ศักยภาพของผู้เรียนที่หลากหลาย
พรรคยังเสนอให้ระบบการศึกษาหลุดพ้นจากกรอบเดียวกันทั้งประเทศ เปิดพื้นที่ให้โรงเรียนออกแบบการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับเด็ก ไม่ใช่บังคับให้เด็กปรับตัวเข้าหาระบบ
ประชาธิปัตย์: มาตรฐานการศึกษา คุณธรรม และการเรียนรู้ตลอดชีวิต
พรรคประชาธิปัตย์มีจุดยืนด้านการศึกษาที่เน้นความเป็นระบบและมาตรฐาน โดยมองว่าคุณภาพการศึกษาไทยต้องเริ่มจากหลักสูตร การวัดผล และการพัฒนาผู้เรียนอย่างรอบด้าน
พรรคให้ความสำคัญกับการ เรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong Learning) เพื่อรองรับเศรษฐกิจที่เปลี่ยนแปลงรวดเร็ว และแรงงานที่ต้องปรับทักษะอย่างต่อเนื่อง
ในมิติสังคม พรรคยังเน้นการปลูกฝังคุณธรรม จริยธรรม และความรับผิดชอบ ซึ่งมองว่าเป็นทุนทางสังคมที่สำคัญไม่แพ้ทักษะทางเศรษฐกิจ
กล้าธรรม: วินัย คุณธรรม และการเข้าถึงการศึกษาอย่างทั่วถึง
พรรคกล้าธรรมเสนอระบบการศึกษาที่ให้ความสำคัญกับวินัย ความรับผิดชอบ และการปลูกฝังค่านิยมที่เข้มแข็งควบคู่กับการให้โอกาสทางการศึกษา
นโยบายมุ่งเน้นการขยายโอกาสให้เด็กในพื้นที่ห่างไกลและกลุ่มเปราะบาง เข้าถึงการศึกษาอย่างเท่าเทียม พร้อมใช้การศึกษาเป็นเครื่องมือแก้ปัญหาสังคมในระยะยาว
รวมไทยสร้างชาติ: การศึกษาเพื่อความมั่นคงและอัตลักษณ์ของชาติ
พรรครวมไทยสร้างชาติให้น้ำหนักกับการศึกษาที่สร้างความมั่นคงทั้งในมิติเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม โดยมองว่าการพัฒนาคนต้องไม่ละทิ้งรากฐานของชาติ
นโยบายการศึกษามุ่งผสมผสานการเรียนรู้สมัยใหม่กับการปลูกฝังค่านิยม ความเป็นไทย และความรับผิดชอบต่อสังคม เพื่อสร้างสมดุลระหว่างการก้าวทันโลกและการรักษาอัตลักษณ์