ปลดล็อก Mindset

คอลัมน์ : บทบรรณาธิการ

การเลือกตั้ง 8 ก.พ. 2569 ที่ผ่านมา ประชาชนได้ลงประชามติสนับสนุนให้มีรัฐธรรมนูญใหม่ เป็นโอกาสเริ่มต้นแก้ไขกฎหมายแม่บท ที่ผลักดันมาตั้งแต่การเลือกตั้งครั้งแรกในรัฐธรรมนูญ 2560 เมื่อปี 2562 ขณะเดียวกัน ยังเป็นโอกาสในการแก้ไขปัญหาระดับโครงสร้างในเรื่องต่าง ๆ นอกจากการเมือง ก็คือเรื่องเศรษฐกิจที่จำต้องแก้ไข ปรับปรุง ไปจนถึงยกเลิกกฎหมายหลายฉบับ หรือกิโยตินกฎหมายที่เป็นปัญหาอุปสรรคในการพัฒนาเศรษฐกิจ

ศาสตราจารย์พิเศษ กิติพงศ์ อุรพีพัฒนพงศ์ ประธานคณะกรรมการตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย นักกฎหมายที่มีบทบาทสำคัญในภาคธุรกิจ ให้สัมภาษณ์ “ประชาชาติธุรกิจ” ระบุว่า “กิโยตินกฎหมายไม่สำเร็จ เพราะระบบราชการไทยแข็งแรงเกินไป” แม้ประเทศไทยมีร่างกฎหมายและมาตรการจำนวนมากที่ถูกออกแบบมาเพื่อปลดล็อกการลงทุน สร้างความเชื่อมั่น และยกระดับตลาดทุนให้แข่งขันได้ในเวทีโลก

แต่ในทางปฏิบัติ กฎหมายไม่น้อยกลับติดค้างอยู่ในกระบวนการนิติบัญญัติและชั้นกฤษฎีกาเป็นเวลานานหลายปี “ปัญหาใหญ่ไม่ใช่การขาดแนวคิด แต่คือความล่าช้าของกฎหมายจากระบบราชการ และวิธีคิดแบบเดิมที่ทำให้ ‘กิโยตินกฎหมาย’ ไม่เคยเกิดขึ้น และกลายเป็นต้นทุนความเสียหายที่ฉุดโอกาสทางเศรษฐกิจของประเทศ” ศ.พิเศษ กิติพงศ์กล่าว

ประธานบอร์ดตลาดหลักทรัพย์ฯระบุอีกตอนหนึ่งว่า ตลอดระยะเวลากว่า 7 ปีที่ผ่านมา ได้พยายามผลักดันแนวคิดเรื่อง “กิโยตินกฎหมาย” หรือการปฏิรูปและตัดทอนกฎหมายที่ล้าสมัยมาอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่รัฐบาลพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา ต่อเนื่องมาถึงรัฐบาลนายเศรษฐา ทวีสิน, รัฐบาลนางสาวแพทองธาร ชินวัตร จนถึงรัฐบาลของนายอนุทิน ชาญวีรกูล แต่พบว่าเป็นเรื่องที่ยากมาก

ความยากที่สำคัญคือ ระบบราชการไทยเข้มแข็งมาก เวลาจะขอความเห็นเรื่องการแก้ระเบียบหรือกฎหมาย ต้องถามทุกกระทรวง ถ้ามีกระทรวงหนึ่งไม่เห็นด้วย ทุกอย่างก็จบ ต้องเริ่มใหม่หมด ถ้าเจ้านายไม่สั่ง ข้าราชการก็จะยึดตามกรอบแบบเดิม ไม่ต้องมาอ้างเหตุผลอื่น

นายกิติพงศ์ยังชี้ว่า ปัญหานี้ไม่ได้เกิดเฉพาะการแก้กฎหมายระดับพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) เท่านั้น แม้แต่เพียงระเบียบก็ยังใช้เวลานาน การแก้กฎหมายโดยเฉลี่ยต้องใช้เวลา 12-18 เดือน ขณะที่ต่างประเทศใช้เวลาเพียงแค่ 4-8 เดือน กระบวนการเหล่านี้ควรจะรวดเร็วมากกว่าที่เป็นอยู่ และรัฐบาลควรกล้าทลายวิธีคิดแบบเดิม ๆ ตลอด 7 ปีที่ผ่านมา

วิธีการและกระบวนการร่างกฎหมายแทบไม่เปลี่ยนเลย ประเทศไทยทุกอย่างต้องใช้กฎหมายหมด ราชการต้องเปลี่ยนวิธีคิด หรือ Mindset ผู้บังคับบัญชาและรัฐบาลต้องกล้าสั่งในสิ่งที่ถูกต้อง นั่นคือความเห็นจากนักกฎหมายที่ทำงานมากว่า 40 ปี ซึ่งจะเป็นประโยชน์ หากรัฐบาลเป็นผู้นำในการเปลี่ยนวิธีคิด เพื่อ “ปลดล็อก” และเริ่มต้นการแก้ปัญหาในระดับโครงสร้างที่พูดกันมานานแล้ว