มูลนิธิสืบฯ ยื่นศาลปกครองค้าน ‘EHIA อ่างเก็บน้ำวังโตนด’ สกัดปมเพิกถอนป่าอุทยาน 6 พันไร่

สู้ศึกสิ่งแวดล้อมบนชั้นศาล มูลนิธิสืบนาคะเสถียรดีเดย์ 5 มิ.ย. 2569 ยื่นฟ้องบอร์ดสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ-กรมชลประทาน ขอเพิกถอนมติเห็นชอบรายงาน EHIA โครงการอ่างเก็บน้ำวังโตนดมูลค่า 6,400 ล้าน พร้อมร้องคุ้มครองชั่วคราวระงับการขอเพิกถอนพื้นที่อุทยานแห่งชาติเขาสิบห้าชั้น ชี้รายงานบกพร่องในสาระสำคัญ หวั่นกระทบมาตรการลดผลกระทบสิ่งแวดล้อมในทางปฏิบัติและซ้ำเติมปัญหาช้างป่ารบกวนชุมชน

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า มูลนิธิสืบนาคะเสถียร โดย เลขาธิการมูลนิธิสืบนาคะเสถียร ผู้รับมอบอำนาจ ยื่นฟ้องคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ, คณะกรรมการผู้ชำนาญการพิจารณารายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม โครงการพัฒนาแหล่งน้ำ, กรมชลประทาน เพื่อเพิกถอนมติที่ให้ความเห็นชอบ/มติความเห็น EHIA อ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด และยื่นคำร้องขอคุ้มครองชั่วคราว เพื่อให้ศาลมีคำสั่งระงับการนำ EHIA ไปใช้ในการเพิกถอนพื้นที่อุทยานแห่งชาติเขาสิบห้าชั้น เมื่อช่วงเช้าของวันที่ 5 มิถุนายน 2569 ซึ่งตรงกับวันสิ่งแวดล้อมโลก ณ ศาลปกครองกลาง ถนนแจ้งวัฒนะ

สาเหตุสำคัญในการยื่นฟ้องคดี

สำหรับประเด็นนี้ มูลนิธิสืบนาคะเสถียร ได้แสดงเจตนารมณ์คัดค้านโครงการดังกล่าวไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตั้งแต่ปี 2563 โดยขอให้มีการพิจารณาลดขนาดอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนดไม่ให้ท่วมพื้นที่ป่าอุทยานแห่งชาติเขาสิบห้าชั้นเพื่อรักษาถิ่นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าและประชาชนยังมีน้ำใช้พอสมควร และโต้แย้งข้อมูลที่ผิดพลาดในรายงานEHIA ไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจนถึงปัจจุบัน รวมถึงองค์กรเครือข่ายอนุรักษ์ สถาบันการศึกษา แสดงเจตนาคัดค้านในปี 2564 และประชาชนได้มีการร่วมลงชื่อในแพลตฟอร์มออนไลน์ CHANGE.ORG จำนวน 10,000 กว่ารายชื่อ โดยขอให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้มีการทบทวนการผ่านรายงานฯ ศึกษาหารูปแบบการพัฒนาแหล่งน้ำในลักษณะอื่นๆที่ไม่กระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติ สัตว์ป่า สิ่งแวดล้อม

แต่กรมชลประทานและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องยังคงเดินหน้าโครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด ไปตามขั้นตอนของกฎหมาย แม้จะมีหลายองค์กรออกมาโต้แย้ง คัดค้านความบกพร่องของข้อมูลในรายงานฯ EHIA โครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด ก็ตาม

ความบกพร่องของรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมฯ (EHIA) โครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด ข้อมูลที่ผิดพลาดในส่วนที่เป็นสาระสำคัญ จะนำมาซึ่งการประเมินมูลค่าความเสียหายที่ไม่ถูกต้องและไม่ครอบคลุมความเสียหายที่เกิดขึ้น และทำให้มาตรการลดผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่ระบุไว้ในรายงานฯ ไม่มีทางที่จะสามารถปฏิบัติได้จริง จะก่อให้เกิดความเสียหายอย่างร้ายแรงต่อทรัพยากรธรรมชาติ ระบบนิเวศ และความหลากหลายทางชีวภาพ ทั้งยังซ้ำเติมปัญหาการรบกวนของสัตว์ป่าโดยเฉพาะช้างป่าที่มีต่อชุมชนโดยรอบอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

คำขอให้ศาลมีคำพิพากษา 3 ประเด็น

1. ขอเพิกถอนมติความเห็นของคณะกรรมการผู้ชำนาญการพิจารณารายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (คชก.)โครงการพัฒนาแหล่งน้ำ ในการประชุมครั้งที่ 7/2563 วันศุกร์ที่ 27 มีนาคม 2563 และมติของคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ(กก.วล.) ในการประชุมครั้งที่ 3/2564 เมื่อวันที่ 21 มิถุนายน 2564 ที่ให้ความเห็นชอบรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมฯ (EHIA) โครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด ที่มีเนื้อหาไม่สอดคล้องกับข้อเท็จจริงในพื้นที่ในข้อมูลที่เป็นสาระสำคัญ
2. ขอให้กรมชลประทาน ระงับการนำรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมฯ (EHIA) โครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด ที่ผ่านความเห็นชอบของคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ มาประกอบการพิจารณาขอเพิกถอนเขตอุทยานแห่งชาติเขาสิบห้าชั้น เพื่อดำเนินโครงการฯ ดังกล่าว
3. ขอให้กรมชลประทาน ระงับการนำรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมฯ (EHIA) โครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด ที่ผ่านความเห็นชอบของคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ มาประกอบการพิจารณาดำเนินโครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด ต่อคณะรัฐมนตรีและหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้อง

ที่ตั้งโครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด จังหวัดจันทบุรี

โครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด มีพื้นที่หัวงานและอ่างเก็บน้ำรวม 11,982 ไร่ อยู่ในพื้นที่เขตป่าสงวนแห่งชาติป่าขุนซ่อง 5,791 ไร่ และอยู่ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติเขาสิบห้าชั้น 6,191 ไร่
.
อุทยานแห่งชาติเขาสิบห้าชั้นได้รับการประกาศจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติลำดับที่ 122 ของประเทศไทย โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา วันที่ 25 ธันวาคม 2552 เป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มป่าตะวันออก อยู่ตรงกลางระหว่างเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาอ่างฤาไน และเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาว เป็นแนวเชื่อมต่อระบบนิเวศที่สำคัญที่คอยเชื่อมพื้นที่อนุรักษ์ทั้งสองแห่งที่มีความหลากหลายทางชีวภาพสูงสุด 2 อันดับแรกในกลุ่มป่าตะวันออก ให้เกิดการแลกเปลี่ยนพันธุกรรม การอพยพเคลื่อย้ายถิ่นอาศัย และเพิ่มพูนประชากรของสัตว์ป่า แม้อุทยานแห่งชาติเขาสิบห้าชั้นจะมีพื้นที่ขนาดเล็ก โดยมีเนื้อที่เพียง 73,729 ไร่ เป็นลำดับที่ 5 ของกลุ่มป่าตะวันออก แต่กลับเป็นพื้นที่ที่มีความเหมาะสมสำหรับการเป็นแหล่งอาศัยและดำรงชีพของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดใหญ่ เช่น กระทิง ช้างป่า ฯลฯ

โครงการอ่างเก็บน้ำวังโตนดมูลค่า 6,400 ล้าน

โครงการอ่างเก็บน้ำวังโตนดถือเป็นหนึ่งในอ่างเก็บน้ำ 4 แห่งตามมติ ครม.เมื่อ 7 เมษายน 2552 ให้กรมชลประทานศึกษาความเป็นไปได้ในการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำในพื้นที่ จ.จันทบุรี เนื่องจาก อ.แก่งหางแมวมีปริมาณฝนตกเฉลี่ยมากถึง 1,841 มิลลิเมตรต่อปีแต่ไม่มีอ่างเก็บน้ำที่เพียงพอเพื่อรองรับการขยายตัวของภาคอุตสาหกรรมในจังหวัดระยองและชลบุรี โดยลุ่มน้ำคลองวังโตนด มีอ่างเก็บน้ำที่ก่อสร้างแล้ว 3 แห่ง ได้แก่

• อ่างเก็บน้ำคลองประแกด ความจุ 60.25 ล้านลูกบาศก์เมตร
• อ่างเก็บน้ำคลองพะวาใหญ่ ความจุ 68.10 ล้านลูกบาศก์เมตร
• อ่างเก็บน้ำคลองหางแมว ความจุ 80.70 ล้านลูกบาศก์เมตร

ส่วนอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนดที่เสนอสร้าง มีความจุ 99.50 ล้านลูกบาศก์เมตร โดยกำหนดให้เป็นแหล่งน้ำสำรองเพื่อการอุปโภคบริโภคและภาคอุตสาหกรรมประมาณ 70 ล้านลูกบาศก์เมตรต่อปี

ในรายงานข่าวของ “ประชาชาติธุรกิจ” เมื่อปี 2564 ระบุว่า ที่ผ่านมาโครงการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนดติดปัญหาพื้นที่ดำเนินโครงการบางส่วนครอบคลุมเข้าไปในพื้นที่อุทยานแห่งชาติเขาสิบห้าชั้น และป่าสงวนแห่งชาติป่าขุนซ่อง แม้ที่ประชุมคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ (กก.วล.) ซึ่งมี พล.อ.ประวิตรเป็นประธาน เมื่อวันที่ 21 มิถุนายน 2564 ได้พิจารณาผ่านความเห็นชอบ EHIA แล้ว แต่องค์กรเอ็นจีโอกรีนพีซท้วงติงเรื่องการสูญเสียพื้นที่และระบบนิเวศของป่าไม้ ปัญหาผลกระทบต่อสัตว์ป่า ทำให้กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช กังวลเรื่องผลกระทบจากช้างป่า ยังไม่ได้นำเสนอให้คณะกรรมการอุทยานแห่งชาติ (กก.อช.) พิจารณาอนุมัติเรื่องการขอใช้พื้นที่โครงการดังกล่าว

ดังนั้น ก่อนลงพื้นที่ พล.อ.ประวิตรจึงสั่งการให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งหมดมาประชุมร่วมกัน เพื่อเคลียร์ปัญหาที่ติดค้างต่าง ๆ อยู่ เพื่อให้กรมชลประทานสามารถเสนอรายงาน EHIA ฉบับสมบูรณ์ต่อกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติฯ เพื่อประกอบการขอเพิกถอนพื้นที่อุทยานแห่งชาติเขาสิบห้าชั้นบางส่วน และขอใช้พื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติป่าขุนซ่อง หลังจากนั้นตามขั้นตอนกรมชลประทานจะต้องนำเสนอเรื่องให้สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) บรรจุเข้าสู่วาระการประชุมของคณะกรรมการทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (กนช.) เมื่อได้รับอนุมัติแล้วจึงจะนำเข้าสู่การพิจารณาคณะรัฐมนตรีให้ความเห็นชอบ

ซึ่ง พลเอกประวิตรต้องการให้กรมชลประทานเสนอ ครม.ของบประมาณปี 2567 ในการก่อสร้างโครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด มูลค่า 6,400 ล้านบาท ให้ได้ตามกำหนดระยะเวลาดำเนินโครงการ 6 ปี (2567-2572) เพื่อจะได้รองรับการใช้น้ำในพื้นที่จังหวัดจันทบุรี และ 3 จังหวัดเขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก (EEC) หากเกิดปัญหาภัยแล้ง