ยุทธการน้ำเงิน ปลดอาวุธ กมธ. ‘ยึดอำนาจ’ ฝ่ายค้านเช็กบิลรัฐบาล
คอลัมน์ : Politics policy people forum
เกมประลองอำนาจในเวทีสภาผู้แทนราษฎร ผ่านมาหลายยุคหลายเฉดสี
ดึงดราม่าตั้งแต่ยึดเก้าอี้ประธานสภา ถอดรองเท้าวางไว้บนโต๊ะ วางมวย ก็เป็นแค่ฉากละครการเมือง
แต่ไม่เคยมีครั้งไหนที่สร้างแรงเขย่าฝ่ายอำนาจบริหาร ผ่านกลไกการตรวจสอบของคณะกรรมาธิการได้เท่าการประลองกำลังระหว่างน้ำเงินกับส้ม พรรคภูมิใจไทยกับพรรคประชาชน
เพราะในอดีตแม้หน้าฉากนักการเมืองดึงซีนดราม่าโชว์คนดู แต่หลังฉากก็ประนีประนอมผลประโยชน์ ไม่มีมิตรแท้ ศัตรูถาวร
หากคราวนี้พรรคประชาชน โดย 2 กรรมาธิการ ที่เป็นอาวุธหลัก คือ คณะกรรมาธิการศึกษาการจัดทำและติดตามการบริหารงบประมาณ ที่มี “รักชนก ศรีนอก” สส.บัญชีรายชื่อ เป็นประธาน และคณะกรรมาธิการการกฎหมาย การยุติธรรมและสิทธิมนุษยชนที่มี “รังสิมันต์ โรม” สส.บัญชีรายชื่อ เป็นประธาน เปิดฉาก ทิ่มแทงการบริหารงานของรัฐบาลอนุทิน 2 ก่อนนำไปขยายบาดแผลในโซเชียลมีเดีย จนคะแนนนิยมรัฐบาลตกฮวบ เปิดตำราตั้งรับแทบไม่ทัน
ทางแก้ทางหนึ่ง คือ พรรคสีน้ำเงินจำเป็นต้องสร้างซีนการเมืองขึ้นมาสู้ในกรรมาธิการ วางมือเก๋าแท็กติก กลเกมสภา อย่าง “ศุภชัย ใจสมุทร” ในฐานะประธานฝ่ายกฎหมายพรรคไว้คอยแก้เกม
โดยเฉพาะช่วงใกล้อภิปรายไม่ไว้วางใจ
ศุภชัยชี้ว่า ฝ่ายค้านพยายามที่จะปลุกกระแส เพื่อให้เห็นภาพรัฐบาลนี้ดูไม่ดี มันชั่วร้าย มีระบอบสีน้ำเงิน ส่วนใหญ่ไม่จริง ซึ่งเป็นปัญหากับประชาชนที่ได้รับข้อมูลไม่ครบถ้วน ก็อาจจะเป็นปัญหา
“หรือเรื่องบางเรื่องยังไม่เข้าสู่กระบวนการศาลยุติธรรม แต่ศาลโซเชียลตัดสินเรียบร้อยแล้วตามที่ผู้นำเสนออยากให้ประชาชนคิด ซึ่งน่ากลัว เพราะภาพบางภาพถ้าดูเต็มจะเห็นว่าเป็นภาพบวก แต่ตัดนิดหน่อยกลับเป็นภาพลบ แต่คิดว่าสถานการณ์การเมืองจะค่อย ๆ ซาไปหลังการอภิปรายไม่ไว้วางใจ”
พรรคภูมิใจไทยจึงต้อง “ตั้งการ์ด” รับมือ
แม้จะมีมือเก๋าคอยวางเกมแก้แท็กติก แต่ไม่อาจทำให้กรรมาธิการสีส้มหมดอิทธิฤทธิ์ โดยเฉพาะตัวประธานกรรมาธิการ อย่างรังสิมันต์-รักชนก
เมื่อพรรคภูมิใจไทยยังคงถูกเปิดแผลทางการเมือง จึงจำเป็นต้องหาทุกวิถีทางขึ้นมา “ล็อกเกม” ฝ่ายตรงข้าม
ล็อกหนึ่ง โสภณ ซารัมย์ ประธานสภา ออกแนวทางกำหนดเงื่อนไขการเรียกบุคคลภายนอก บุคคลทางการเมืองระดับรัฐมนตรีหรือนายกฯ มาชี้แจง ต้องเป็นมติของคณะกรรมาธิการ ประธานไม่สามารถ “ทุบโต๊ะ” ใช้อำนาจตนเองเรียกใครมาชี้แจงได้โดยลำพัง
เป็นแนวทางที่ประธานสภาอ้างว่าเป็นข้อสรุปจากการเรียกประชุมประธานกรรมาธิการ 35 คณะ เมื่อ 21 ตุลาคม 2569
เมื่อเป็นเช่นนี้ฝ่ายค้านพลิกเกม โดยระบุว่าการประชุมเมื่อ 21 ตุลาคม 2569 ยังไม่มีข้อสรุปที่เป็นทางการ พร้อมใช้กลไกกรรมาธิการการกฎหมาย การยุติธรรม และสิทธิมนุษยชน ของรังสิมันต์ โรม เรียก “มัลลิกา จิระพันธุ์วาณิช” รองประธานสภา คนที่หนึ่ง และเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร เข้าไปชี้แจง ถึงแนวทางของประธานสภาโสภณ ว่ามีสภาพบังคับหรือไม่
แต่สิ่งที่น่าสนใจในการประชุมวันนั้นคือคำชี้แจงของเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ที่พูดถึง “อำนาจ” ในการเชิญบุคคลเข้าชี้แจงหรือการเรียกบุคคล ว่า มิใช่อำนาจประธานกรรมาธิการแต่เพียงผู้เดียว
“การเชิญบุคคลเข้าชี้แจงหรือการเรียกบุคคลและเอกสารจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องนั้น เห็นว่ารัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 129 ได้กำหนดให้การใช้อำนาจดังกล่าวเป็นอำนาจของคณะกรรมาธิการในฐานะองค์กร มิใช่อำนาจของประธานคณะกรรมาธิการแต่เพียงผู้เดียว ดังนั้น การดำเนินการจึงต้องผ่านการพิจารณาและมีมติของที่ประชุมคณะกรรมาธิการ โดยกรรมาธิการทั้ง 15 คนมีส่วนร่วมในการพิจารณา และให้เป็นไปตามมติเสียงข้างมากของที่ประชุม เพื่อให้การดำเนินงานมีความถูกต้องตามขั้นตอนและหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด”
และย้ำว่า “ในส่วนของการปฏิบัติหน้าที่ของฝ่ายเลขานุการของคณะกรรมาธิการ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรมีหน้าที่สนับสนุนการดำเนินงานของคณะกรรมาธิการให้เป็นไปตามกรอบของกฎหมายและข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2562 โดยฝ่ายเลขานุการ “ไม่สามารถ” ดำเนินการออกหนังสือเรียกบุคคลหรือเอกสารในนามคณะกรรมาธิการได้โดยปราศจากมติของที่ประชุม เนื่องจากหากดำเนินการไม่ถูกต้องตามขั้นตอนอาจส่งผลให้การปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ฝ่ายเลขานุการมีปัญหาทางกฎหมายและต้องรับผิดชอบต่อการดำเนินการดังกล่าวได้”
แม้ที่สุดแล้วมติของที่ประชุมให้ดำเนินการขอเอกสารรายงานการประชุม (ชวเลข) ในการประชุมระหว่างประธานสภา กับประธานคณะกรรมาธิการ 35 คณะ เมื่อ 21 ตุลาคม 2569 มาถอดความอย่างละเอียด เพื่อหาข้อสรุป
แต่เมื่อเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร อ้างถึงรัฐธรรมนูญ อ้างถึงกรอบกฎหมาย ว่า ประธานคณะกรรมาธิการ 35 คณะไม่สามารถใช้อำนาจของตัวเองเรียกบุคคลมาชี้แจงรวมถึงเรียกพยานเอกสารได้อีกต่อไป และขีดเส้นใต้ว่า “ฝ่ายเลขานุการไม่สามารถดำเนินการออกหนังสือเรียกบุคคลหรือเอกสารในนามคณะกรรมาธิการได้โดยปราศจากมติของที่ประชุม”
อาจกล่าวได้ว่า เป็นการปิดตายอำนาจเรียกของประธานกรรมาธิการ เพราะต่อไปข้าราชการรัฐสภาจะไม่ “ออกหนังสือเรียกบุคคล” มาชี้แจงกรรมาธิการ หากไม่มีมติข้างมากจากที่ประชุม
อีกล็อกหนึ่งที่สำคัญ คือ ที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎร มีมติ 433 ต่อ 0รับหลักการร่างข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎร (ฉบับที่…) พ.ศ…ที่เสนอแก้ไขข้อบังคับการประชุมอันเปรียบเสมือน “ร่มใหญ่” ในการปฏิบัติหน้าที่ทั้งหมดในสภา โดยที่ประชุมได้ใช้ร่างแก้ไขข้อบังคับของ “นิกร จำนง” แห่งพรรคภูมิใจไทยเป็นร่างหลัก ประกบกับรับร่างอื่น ๆ ของพรรคประชาชน
แต่เมื่อพลิกรายละเอียดร่างข้อบังคับฉบับ “ภูมิใจไทย” จะพบการ “ล็อก” อำนาจฝ่ายค้านอีกหนึ่งชั้น โดยการตอบกระทู้ของนายกรัฐมนตรี หรือรัฐมนตรีในสภา ต้องมาตอบด้วยตนเอง “เว้นแต่” มีเหตุจำเป็น อาจขอเลื่อนหรือมอบหมายผู้อื่นตอบแทนได้ ยิ่งเปิดช่องให้นายกฯ ใช้ “เหตุจำเป็น” เลี่ยงตอบกระทู้ในสภา
แม้การแก้ไขข้อบังคับยังต้องผ่านการปรับแก้ในชั้นกรรมาธิการ แต่เมื่อใช้ร่างแก้ไขของพรรคภูมิใจไทยเป็นร่างหลัก และฝ่ายที่ถือเสียงข้างมากคือฝ่ายรัฐบาล ย่อมมองเห็นปลายทางว่าอะไรจะเกิดขึ้น
เป็นยุทธการล้อมปราบอำนาจฝ่ายค้านที่ยังไม่สิ้นฤทธิ์