อาหารนวัตกรรม มาแรง ทุ่มงบวิจัย 15,051 ล้าน

ปัจจุบันเทคโนโลยีและนวัตกรรมอาหาร หรือ “food tech” กำลังเข้ามามีบทบาทตลอดทั้ง value chain ตั้งแต่ต้นน้ำ-ปลายน้ำ โดยภาคการเกษตร เริ่มเปลี่ยนผ่านเข้าสู่ยุค smart farming เกษตรกรยุคใหม่เป็น smart farmer มีการนำระบบการผลิตอัตโนมัติเข้ามาใช้แทนการใช้แรงงานมากขึ้น รวมไปถึงปลายน้ำไม่ว่าจะเป็นผลิตภัณฑ์อาหาร logistic และช่องทางการจัดจำหน่ายจนถึงมือผู้บริโภค

ไทยอัดงบฯลงทุนมหาศาล

นายวิศิษฐ์ ลิ้มลือชา นายกสมาคมผู้ผลิตอาหารสำเร็จรูป และประธานกลุ่มอาหาร สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย เปิดเผยถึงทิศทางอาหารนวัตกรรมจากข้อมูลมูลค่า food tech ทั่วโลก คาดการณ์ว่าจะเติบโตอย่างมหาศาล โดยจะเติบโตสูงถึง 250.43 พันล้านเหรียญสหรัฐ ในปี 2022 ในจำนวนนี้มาจาก “เอเชียตะวันออกเฉียงใต้” 10,000 ล้านเหรียญสหรัฐ

สำหรับประเทศไทย มีการลงทุนด้านการวิจัยและพัฒนาเพิ่มขึ้น บริษัทเอกชนขนาดใหญ่หลายรายตั้งศูนย์วิจัยและพัฒนาและกิจกรรมนวัตกรรม รวมถึงการวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่เพิ่มมากขึ้น โดยอุตสาหกรรมอาหารเป็นอุตสาหกรรมที่มี การลงทุนด้านการวิจัยและพัฒนาในอุตสาหกรรมการผลิตสูงสุด มูลค่าถึง 15,051 ล้านบาทเพื่อพัฒนาบรรจุภัณฑ์ สูตรอาหารและคุณค่าทางโภชนาการ ให้สอดคล้องกับความต้องการและพฤติกรรมการบริโภคที่ปรับเปลี่ยนไป

อาหารฟังก์ชั่นโตแรง

ทิศทางของนวัตกรรมอาหารไทยที่เชื่อมต่อเทรนด์ของโลกถือเป็นอาหารที่มีทิศทางเติบโตได้ดี ทั้งนี้ ประเภทนวัตกรรมอาหารได้รับความนิยมสูงสุด คือ “อาหารฟังก์ชั่นหรืออาหารเสริม” เพราะมีการเติมสารอาหารที่มีประโยชน์ดีต่อสุขภาพ เช่น ผลิตภัณฑ์บำรุงสมอง ผลิตภัณฑ์กลุ่มวิตามินต่าง ๆ หรือกลุ่มบิวตี้ดริงก์ เป็นต้น สามารถครองส่วนแบ่งตลาดสูงถึงร้อยละ 62.3 โดยมีข้อมูลจาก Euro Monitor International ระบุว่า ตลาดอาหารและเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพของไทย ในปี 2560 มีแนวโน้มเติบโตต่อเนื่อง เฉลี่ยร้อยละ 3.5 ต่อปี มีมูลค่า 187,000 ล้านบาท นอกจากนี้ อาหารอินทรีย์ (ออร์แกนิก) อาหารทางการแพทย์ และอาหารที่พัฒนาจากนวัตกรรมใหม่เติบโตได้ดีต่อเนื่อง

นอกจากอาหารแล้ว “บรรจุภัณฑ์นวัตกรรม” เป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่สำคัญ จากกระแสการรักษ์โลกและรักสุขภาพ ส่งผลให้บรรจุภัณฑ์ที่มาจากธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กำลังได้รับความนิยมและมีทิศทางเติบโต เช่น บรรจุภัณฑ์ที่ผลิตจากชานอ้อย เยื่อไผ่ ผักตบชวา และฟางข้าว ซึ่งมีความปลอดภัย สะอาด และสามารถย่อยสลายได้รวดเร็ว

4 ทางหนุน “อาหารนวัตกรรม”

การประยุกต์ใช้นวัตกรรมเข้าสู่ผลิตภัณฑ์อาหาร ซึ่งเป็นการสร้างมูลค่าเพิ่ม และเปลี่ยนแปลงอุตสาหกรรมจาก “value added product” เป็น “high value product” ต้องพัฒนา 3 ด้านไปพร้อมกัน ได้แก่ เพิ่มประสิทธิภาพในการผลิต ด้านความปลอดภัย และการผลิตอาหารที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพ แต่เรื่องนี้อาจยังเป็นเรื่องใหม่สำหรับผู้ประกอบการขนาดเล็กที่ยังขาดองค์ความรู้

ดังนั้น ภาครัฐควรสนับสนุน 4 ด้าน เช่น 1) ด้านวิชาการ โดยการให้ความรู้ผู้ประกอบการตั้งแต่เริ่มขั้นตอนการผลิต การส่งออกสินค้า กฎระเบียบต่าง ๆ ในการดำเนินการ ข้อมูลทางการตลาด ตลอดจนไอเดียในการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์นวัตกรรมใหม่ ๆ 2) ด้านนโยบาย มาตรการกระตุ้นการลงทุนด้านการวิจัยและพัฒนาเพิ่มขึ้นผ่านนโยบายต่าง ๆ เพื่อช่วยเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน ทำให้ประเทศไทยไปสู่ 4.0 หลุดพ้นจากกับดักรายได้ปานกลาง

3) การสนับสนุนผู้ผลิตขนาดใหญ่ สถาบันวิจัยเอกชน/รัฐ และภาครัฐ ร่วมจัดทำโครงการการถ่ายทอดความรู้ เพื่อส่งเสริม startups และเอสเอ็มอีร่วมพัฒนาเทคโนโลยีที่สร้างความพลิกผัน (disrupt technology) และไอเดียการผลิตผลิตภัณฑ์อาหารใหม่ ๆ และ 4) การสนับสนุนด้านนโยบายภาษี เช่น เจรจา FTA เพื่อลดภาษีการนำเข้าสร้างความได้เปรียบคู่แข่ง