เขตการค้าเสรีไทย-อียู โอกาสท่ามกลางความท้าทาย (2)
คอลัมน์ แตกประเด็น
โดย ผศ.ดร.ปิติ ศรีแสงนาม คณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
จากตอนที่ 1 กล่าวถึงประเด็นที่ฝ่ายไทยต้องเตรียมความพร้อม ในการเจรจาเขตการค้าเสรีไทย-สหภาพยุโรป 6 ประเด็น จากทั้งหมด 10 ประเด็น อีก 3 ประเด็น ได้แก่
7.electronic commerce พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ : แม้กฎหมายของไทยในเรื่องการดำเนินธุรกิจบนโลกดิจิทัลจะมีการพัฒนาไปอย่างมากในช่วงเวลาที่ผ่านมา แต่ในหลาย ๆ ครั้ง การบังคับใช้กฎหมายก็ยังไม่สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมทางดิจิทัลที่เปลี่ยนแปลงไป ในขณะที่ผู้ประกอบการและผู้บริโภคเองก็ต้องได้รับการสนับสนุนให้สามารถเท่าทัน และปรับตัวเข้ากับรูปแบบการค้ารูปแบบใหม่นี้ให้มากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะในประเทศสำคัญ อาทิ data localisation มาตรฐานความเป็นส่วนตัวและความปลอดภัย รวมทั้งการปฏิบัติต่อข้อมูลของผู้บริโภค
8.competition กฎว่าด้วยการสนับสนุนการแข่งขัน : ซึ่งกฎหมายภายในของประเทศไทยอาจจะยังไม่พัฒนาไปเท่าที่ควร โดยเฉพาะมิติการบังคับใช้ ในขณะเดียวกัน บทบาทของภาครัฐในการให้การอุดหนุนก็จะมีบทบาทที่ลดลง ทำได้เพียงการให้เงินอุดหนุนเพื่อการวิจัยและพัฒนาเท่านั้น การให้เงินอุดหนุนเพื่อสนับสนุนการผลิตจะไม่สามารถทำได้อีกต่อไป การสนับสนุนของภาครัฐในการให้บริการสาธารณะผ่านรัฐวิสาหกิจถึงจะยังคงทำได้อยู่ แต่ก็จะมีบทบาทที่ลดลง
9.small and medium enterprises ข้อบทสำหรับวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม และ economic and technical cooperation ความร่วมมือทางเศรษฐกิจ และความร่วมมือทางวิชาการ : ปัจจุบันเรามีความร่วมมือ
ในหลากหลายมิติ ทำอย่างไรจึงจะมีฐานข้อมูลที่ทำให้เรารับรู้ได้ว่าหน่วยงานใดมีความร่วมมือในด้านใดบ้าง และทำอย่างไรจึงจะใช้ความร่วมมือเหล่านั้นได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ เพื่อสร้างความสามารถทางการแข่งขันให้กับผู้ประกอบการขนาดเล็กที่จะต้องเผชิญหน้ากับการแข่งขันที่รุนแรงมากยิ่งขึ้น
10.government procurement การจัดซื้อจัดจ้างของภาครัฐ : แน่นอนสำหรับประชาชน การมีมาตรฐานการจัดซื้อจัดจ้างที่สูงขึ้น และเปิดกว้างให้ผู้ประกอบการต่างชาติสามารถเข้ามาแข่งขันได้ ย่อมทำให้ประชาชนได้ประโยชน์ ทั้งคุณภาพสินค้าบริการที่ดียิ่งขึ้น รวมทั้งความโปร่งใสในการจัดซื้อจัดจ้างที่จะลดปัญหาการคอร์รัปชั่น แต่แน่นอนว่าธุรกิจจำนวนมากในประเทศที่เคยมีภาครัฐเป็นลูกค้ารายใหญ่อาจจะสูญเสียส่วนแบ่งตลาด และเผชิญหน้ากับการแข่งขันที่รุนแรงยิ่งขึ้น
และอาจต้องเผชิญกับประเด็นทางด้านความมั่นคงมากยิ่งขึ้น อาทิ ยาและอุปกรณ์ทางการแพทย์ ที่เคยผลิตโดยองค์การเภสัชกรรม และโรงพยาบาลของรัฐเป็นลูกค้า เพื่อให้เรามีอุตสาหกรรมยาและอุปกรณ์ทางการแพทย์ในประเทศเพื่อความมั่นคงของชาติ อาจจะต้องเผชิญกับการแข่งขันที่รุนแรงขึ้น จนอาจมีความเสี่ยงต่อการดำเนินธุรกิจ
อย่างไรก็ตาม ในการเจรจา คู่เจรจาอาจมีการกำหนด threshold ได้ว่า สำหรับหน่วยงานของรัฐในระดับต่าง ๆ จะค่อย ๆ ปรับวงเงินของมูลค่าโครงการที่จะต้องเปิดให้ผู้ประกอบการจากต่างประเทศเข้ามาประมูลแข่งขันได้ภายในระยะเวลากี่ปีและในวงเงินเท่าใด
จะเห็นได้ว่าประโยชน์มหาศาลที่เราต้องการจากการทำข้อตกลงการค้าเสรีกับสหภาพยุโรป มาพร้อมกับประเด็นท้าทายมากมาย ซึ่งต้องการการศึกษาอย่างลึกซึ้งรอบด้าน และต้องการความคิดเห็นที่ประกอบด้วยข้อมูลข้อเท็จจริงโดยปราศจาก อคติจากทุกภาคส่วนของสังคมไทย
ซึ่งเท่าที่ผมได้มีโอกาสเข้าร่วมกิจกรรมของกรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์ ผมได้เห็นความพยายามอย่างหนักของเจ้าหน้าที่ของกรมในทุกระดับที่พยายามสร้างเวทีระดมสมอง พยายามรับฟัง และนำไปวิเคราะห์ประมวลผล เพื่อหาแนวทางการเจรจากับสหภาพยุโรป เพื่อรักษาผลประโยชน์ของประเทศไทยให้มากที่สุด แต่แน่นอนว่าในการเจรจาการค้า เราคงจะเรียกร้องเอาผลประโยชน์แต่เพียงฝ่ายเดียวไม่ได้ เปิดเสรีการค้าย่อมมีทั้งผู้ได้ประโยชน์และผู้เสียประโยชน์
แต่แน่นอนว่าด้วยการทำงานอย่างหนัก และด้วยความหวังดีต่อประเทศชาติ การเจรจาย่อมสร้างผลได้มากกว่าผลเสีย และสำหรับผู้ได้รับผลกระทบ กระทรวงพาณิชย์เองก็กำลังดำเนินการเตรียมการจัดตั้ง กองทุน FTA ที่เป็นหน่วยงานจริง มีงบประมาณประจำ และมีคนทำงาน เพื่อรับมือกับผลกระทบที่จะเกิดขึ้น สิ่งที่พวกเราประชาชนทุกคนต้องร่วมมือด้วยก็คือ การให้ข้อมูล ให้ข้อคิดเห็น รับฟังโดยปราศจากอคติ เพื่อทำให้การเจรจาการค้าเกิดขึ้น และประโยชน์สูงสุดตกแก่ประเทศไทย