10 ปีมหาอุทกภัยแผนน้ำไปถึงไหน
บทนำ
ผ่านพ้นช่วงชุลมุนแก้น้ำท่วม ต้องเร่งช่วยเหลือผู้ประสบภัยในภาคเหนือ อีสาน ภาคกลาง 23 จังหวัด และเตรียมพร้อมป้องกันพื้นที่เศรษฐกิจ แหล่งอุตสาหกรรมในกรุงเทพฯ-ปริมณฑลแล้ว แผนบริหารจัดการน้ำทั้งระบบคงถูกหยิบยกขึ้นถกแล้วค่อย ๆ เงียบหาย เหมือนหลังมหาอุทกภัย 10 ปีก่อน
สถานการณ์ปีนี้แม้สภาพน้ำในเขื่อนหลัก ปริมาณฝนไม่อาจเทียบได้กับปี 2554 ที่วิกฤตรุนแรง สร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจมูลค่าสูงถึง 1.44 ล้านล้านบาท แต่ภาพหลอนจากความทรงจำ ทำให้ประชาชน ภาคธุรกิจ นิคมอุตสาหกรรม ฯลฯ ในพื้นที่ตอนล่างของลุ่มเจ้าพระยา อย่าง พระนครศรีอยุธยา ปทุมธานี นนทบุรี กทม.หวาดผวา เกรงเหตุการณ์จะซ้ำรอย
หลังกรมชลประทานแจ้งเตือนให้ จ.นนทบุรี และปทุมธานี ส่งสัญญาณให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และประชาชนเตรียมความพร้อมรับมือน้ำท่วม ส่วน กทม.เตือนประชาชนในพื้นที่ 9 เขตที่อยู่นอกแนวคันป้องกันน้ำท่วมเตรียมขนย้ายข้าวของขึ้นที่สูง และให้เกาะติดสถานการณ์น้ำอย่างใกล้ชิด
แม้น้ำท่วมที่เกิดขึ้นตามฤดูกาลแต่ละปีหนักเบาไม่เท่ากัน แต่ถ้ามีแผนรับมือ แผนปฏิบัติในการป้องกันแก้ไขปัญหา การบริหารจัดการเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ จะช่วยลดความสูญเสียทั้งกับชีวิต ทรัพย์สิน อย่างไรก็ตาม 23 จังหวัดที่กำลังเผชิญกับอุทกภัยช่วงหน้าฝนปีนี้ หลายพื้นที่เสียหายหนัก เนื่องจากมวลน้ำขนาดใหญ่มากะทันหันโดยหน่วยงานรัฐไม่เตือนล่วงหน้า
ขณะที่แผนแม่บทการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ 20 ปี (ปี 2561-2564) ซึ่งหนึ่งในวิสัยทัศน์คือการลดความเสียหายจากอุทกภัย เพราะในรอบ 30 ปีที่ผ่านมา ประเทศไทยประสบปัญหาน้ำท่วมเกือบทุกจังหวัดมากถึง 13 ครั้ง และเป็นอุทกภัยในลุ่มน้ำเจ้าพระยาที่มีความรุนแรง 8 ครั้ง โดยเฉพาะปี 2554 แต่การขับเคลื่อนแผนแม่บทสู่ปฏิบัติส่วนใหญ่ยังไม่คืบหน้า
ทั้งที่แต่ละปีมีการใช้จ่ายงบประมาณแผนน้ำนับแสนล้านบาท ล่าสุดปี 2565 งบฯบูรณาการด้านน้ำ อาทิ แก้น้ำท่วม น้ำแล้ง น้ำเสีย ขุดลอกคูคลอง ฯลฯ 4.8 หมื่นโครงการ วงเงิน 3.6 แสนล้านบาท ปี 2564 งบฯรวมกว่า 1 แสนล้านบาท 2.7 หมื่นโครงการ แต่โครงการขนาดใหญ่แค่ไม่กี่โครงการได้เริ่มนับหนึ่ง อย่างโครงการคลองระบายน้ำหลากบางบาล-บางไทร จ.พระนครศรีอยุธยา วงเงิน 2.1 หมื่นล้าน ที่อยู่ระหว่างดำเนินการ
มหาอุทกภัยที่สร้างความเสียหายยับให้นิคมอุตสาหกรรม โรงงาน ภาคการเกษตร พื้นที่เศรษฐกิจอาคารบ้านเรือน จะไม่เกิดขึ้นซ้ำ ทำให้ประชาชน ภาคเอกชน นักลงทุนต่างชาติที่ซมพิษโควิด-19 ทุกข์หนักกว่านี้ ถ้ารัฐเร่งเดินหน้าแผนน้ำแก้วิกฤตระยะยาว แทนที่จะแก้ปัญหาเฉพาะหน้า ใช้งบฯเบี้ยหัวแตกปีต่อปี