สถานะ 8 ปี ประยุทธ์ ลุ้นพ้นบ่วงศาลรัฐธรรมนูญ เป็นคดีที่ 4

เป็นประเด็นอีกครั้ง เมื่อทีมกฎหมายสภาผู้แทนราษฎร ตอบคำถามที่ค้างคาในของเหล่า ส.ส. ถึงการอยู่ในอำนาจของ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี และ รมว.กลาโหม อยู่ได้ถึงเมื่อไหร่ – ครบ 8 ปี เมื่อใด

เนื่องจากรัฐธรรมนูญ 2560 มาตรา 258 วรรค 4 ที่ระบุนายกรัฐมนตรีมีวาระดำรงตำแหน่งรวมกันแล้วไม่เกิน 8 ปี 

อีกประเด็นหนึ่งรัฐธรรมนูญประกาศใช้เมื่อ 6 เมษายน 2560 พล.อ.ประยุทธ์ จะครบ 8 ปีเมื่อ 5 เมษายน 2568 หรือไม่ เนื่องจากรัฐธรรมนูญ 2560 มาตรา 264 กำหนดให้ คณะรัฐมนตรี (ครม.) ที่บริหารราชการแผ่นดินอยู่ในวันก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ เป็นครม.ตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญต่อเนื่องแบบไร้รอยต่อหรือไม่ 

ผลสรุปของสภาตอบ 2 ข้อนี้ว่า 1.วาระของ พล.อ.ประยุทธ์ เริ่มนับตั้งแต่วันที่ 9 มิถุนายน 2562 ที่เป็นวันโปรดเกล้าฯให้พล.อ.ประยุทธ์เป็นนายกรัฐมนตรีตามรัฐธรรมนูญปี 2560 เป็นต้นไป

“เพราะการกำหนดเงื่อนไขให้นายกฯดำรงตำแหน่งรวมแล้วเกิน 8 ปีไม่ได้นั้น เป็นเงื่อนไขการจำกัดสิทธิบุคคลที่จะดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี เป็นการบัญญัติกฎหมายในทางเป็นโทษ จะนำมาบังคับใช้ย้อนหลังในทางที่เป็นโทษไม่ได้ การกำหนดเงื่อนไขในรัฐธรรมนูญให้ผลย้อนหลังใช้บังคับกับการกระทำที่เกิดขึ้นก่อนวันที่รัฐธรรมนูญมีผลใช้บังคับ ย่อมขัดหลักกฎหมาย”

2..ตามมาตรา 264 เป็นการปฏิบัติหน้าที่แทนครม. ตามบทหลักของรัฐธรรมนูญปี 2560 เพียงชั่วเวลาหนึ่ง และต้องพ้นจากหน้าที่ ภายหลังจากที่ครม.ตามรัฐธรรมนูญปี 2560 เข้าปฏิบัติหน้าที่ หากรัฐธรรมนูญมีเจตนารมณ์ให้นับระยะเวลาปฏิบัติหน้าที่นายกฯของพล.อ.ประยุทธ์ในระหว่างการปฏิบัติหน้าที่ก่อนหน้านี้ จะต้องบัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญให้ชัดเจนว่า ให้นับระยะเวลาดังกล่าวรวมเป็นระยะเวลาดำรงตำแหน่งนายกฯของพล.อ.ประยุทธ์ด้วย  

ดังนั้น พล.อ.ประยุทธ์ จะครบ 8 ปี คือประมาณปี 2570! ทว่า ความเห็นของฝ่ายกฎหมายสภาถึง “ชวน หลีกภัย” กลายเป็นตำบลกระสุนตก ที่พรรคการเมืองฝ่ายค้าน มองว่าเป็นหน้าที่ของ “ศาลรัฐธรรมนูญ” ที่จะวินิจฉัยมากกว่า 

เพราะตามแผนการฝ่ายค้าน จะยื่นให้ศาลรัฐธรรมนูญตีความเรื่องนี้ในเดือนสิงหาคม 2565 เพราะ พล.อ.ประยุทธ์ รับตำแหน่งนายกฯ ครั้งแรก 24 สิงหาคม 2557 ในยุครัฐบาล คสช.เท่ากับครบ 8 ปี ในมุมฝ่ายค้าน

อย่างไรก็ตาม “อุดม รัฐอมฤต” กรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) ผู้ที่ศาลรัฐธรรมนูญเคยเรียกไปให้ข้อมูล คำร้องที่รัฐสภามีมติยื่นให้ตีความปัญหารัฐธรรมนูญหลายครั้ง อธิบาย ว่า “วาระนายกฯ” 8 ปี ของ “พล.อ.ประยุทธ์” ว่า สถานะความเป็นนายกฯ ของ “พล.อ.ประยุทธ์ 1” หลังรัฐประหารปี 2557 กับ “ประยุทธ์ 2” หลังเลือกตั้ง 2562 มาจากรัฐธรรมนูญคนละฉบับ แม้ พล.อ.ประยุทธ์ เป็นนายกฯ ต่อเนื่องแบบ “ไร้รอยต่อ”

“คนละรัฐธรรมนูญ จะเป็นนายกฯ ต่อเนื่องอย่างไรก็แล้วแต่ เพราะตรรกะที่มาของวาระ 8 ปี ซึ่งพูดถึงนายกฯ ที่ถูกเลือกมาจากในสภาผู้แทนราษฎร ตามรัฐธรรมนูญมาตรา 159 โดยพูดถึงวิธีการว่านายกฯ มาอย่างไร จากนั้นในมาตรา 158 วรรคสี่ระบุว่า อยู่ได้ไม่เกิน 8 ปี จะต่อเนื่องหรือไม่ก็แล้วแต่ แต่ไม่ให้นำเรื่องรักษาการมารวมด้วย”

“ต้นตอมาตรา 158 เป็นหลักเกณฑ์ใหม่ ซึ่งไม่ใช่เรื่องต่อเนื่อง ไม่ต่อเนื่องของการดำรงตำแหน่งนายกฯ แต่เป็นได้ไม่เกิน 8 ปี เกณฑ์ใหม่นี้ที่มีการอ้างว่ารัฐธรรมนูญบทเฉพาะกาลมาตรา 264 เพียงต้องการให้คณะรัฐมนตรี(ครม.) ที่มีอยู่ก่อนประกาศใช้รัฐธรรมนูญต้องทำหน้าที่ต่อไป เพราะไม่มีฝ่ายบริหาร” 

“ดังนั้นการทำหน้าที่ต่อ ไม่ได้หมายความว่ารัฐธรรมนูญจะบอกว่าใครทำหน้าที่ต่อให้ นับวาระ ด้วย เขาไม่ได้เขียน เรามาตีความกันเองว่า เมื่อเป็นคณะรัฐมนตรีตามรัฐธรรมนูญนี้ ก็ต้องถือว่าดำรงตำแหน่งนายกฯ แล้ว” 

“ยิ่งไปตีความรัฐธรรมนูญ 2557 ยิ่งหนักเข้าไปใหญ่ เพราะคณะรัฐมนตรีตามรัฐธรรมนูญชั่วคราว 2557 ไม่ได้มาตามหลักเกณฑ์นี้  (รัฐธรรมนูญ 2560) และอำนาจหน้าที่ต่างๆ การควบคุม ครม.ก็ไม่ได้ว่าตามรัฐธรรมนูญ 2560 มันผิดฝาผิดตัวไปหมดเลย”

ขณะที่แหล่งข่าวฝ่ายกฎหมายของฝ่ายค้าน ก็ระบุว่า มีโอกาสสูงที่ พล.อ.ประยุทธ์จะพ้นบ่วงเรื่องนายกฯ 8 ปี เพราะคำว่า “นายกฯ 8 ปี” เพิ่งบัญญัติในรัฐธรรมนูญ 2560 ดังนั้น สามารถอ้างได้ว่า วาระของนายกฯ นับ 1 เมื่อเป็นนายกฯ ตามรัฐธรรมนูญ 2560 คือ วันที่ 9 มิถุนายน 2562 

พล.อ.ประยุทธ์ ลุ้นรอดบ่วงกรรมในศาลรัฐธรรมนูญได้อีกกระทง เหมือนที่เคยเกิดขึ้นมาก่อนหน้านี้  3 คดี 

หนึ่ง 11 กันยายน 2562 ศาลมีมิติเอกฉันท์ มีคำสั่งไม่รับคำร้องกรณีพล.อ.ประยุทธ์ถวายสัตย์ปฏิญาณไม่ครบ

สอง 18 กันยายน 2562 ศาลมีคำวินิจฉัยว่า ตำแหน่งหัวหน้า คสช. มาจากการเข้ายึดอำนาจการปกครองประเทศ โดยมีพระราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา ซึ่งเป็นการใช้อำนาจรัฎฐาธิปัตย์ ที่เป็นอำนาจสูงสุดในการปกครองประเทศ  ไม่มีสถานะเป็นเจ้าหน้าที่ พนักงาน ลูกจ้างของหน่วยงานราชการ หน่วยงานรัฐ หรือรัฐวิสาหกิจ และไม่ใช่เจ้าหน้าที่อื่นของรัฐตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 98 (15) ไม่มีลักษณะต้องห้ามตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 16 (6) พลเอกประยุทธ์ สามารถดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีต่อไปได้

สาม 2 ธันวาคม 2563 ความเป็นรัฐมนตรีของพล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและรมว.กลาโหม ไม่สิ้นสุดเป็นการเฉพาะตัว กรณีอาศัยในบ้านพักทหาร

ส่วนคดีที่ 4 ศาลรัฐธรรมนูญอาจจะตัดสินในช่วงปลายปี 2565 เมื่อฝ่ายค้านไปร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญ หากวันนั้น พล.อ.ประยุทธ์ ไม่ยุบสภาไปเสียก่อน