เปิด 5 เช็กลิสต์ของจำเป็นรับเหตุฉุกเฉิน สนค.ย้ำทยอยซื้อ-ไม่กักตุน
สนค.แนะประชาชนเตรียมของจำเป็นรับเหตุฉุกเฉินอย่างพอดี ย้ำ “เตรียมพร้อม ไม่ต้องกักตุน” หลังหลายประเทศออกคำแนะนำให้ครัวเรือนสำรองอาหาร น้ำดื่ม และของใช้จำเป็น ชี้ไทยมีความเสี่ยงขาดแคลนอาหารต่ำ แต่ Panic Buying อาจดันความต้องการพุ่ง กระทบระบบเติมสินค้าและราคาสินค้า เปิด 5 แนวทางเตรียมพร้อมตามความจำเป็นของแต่ละครัวเรือน
นายนันทพงษ์ จิระเลิศพงษ์ ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) กระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยว่า ปัจจุบันโลกเผชิญความเสี่ยงหลายด้าน ทั้งความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ ภัยธรรมชาติ ภัยไซเบอร์ และเหตุขัดข้องของระบบสาธารณูปโภค ทำให้หลายประเทศออกคำแนะนำให้ประชาชนสำรองอาหาร น้ำดื่ม และสิ่งของจำเป็นไว้รองรับเหตุฉุกเฉิน
อย่างไรก็ตาม คำแนะนำดังกล่าวเป็นแนวทางมาตรฐานด้านการบริหารความเสี่ยง เพื่อให้ประชาชนสามารถพึ่งพาตนเองได้ในช่วงแรกของเหตุฉุกเฉิน ไม่ใช่สัญญาณให้ประชาชนเร่งกักตุนสินค้า
หลายประเทศมีแนวทางในลักษณะเดียวกัน เช่น สหราชอาณาจักรมีแคมเปญ “Be Ready” ให้ประชาชนเตรียมอาหาร น้ำดื่ม และสิ่งของจำเป็น เนเธอร์แลนด์แนะนำให้เตรียมพร้อมสำหรับ 72 ชั่วโมงแรก ขณะที่ออสเตรียแนะนำให้ครัวเรือนมีสิ่งของจำเป็นสำหรับ 10-14 วัน และญี่ปุ่นแนะนำให้สำรองอาหารและน้ำดื่มอย่างน้อย 3 วันถึง 1 สัปดาห์
สำหรับประเทศไทย สนค.ประเมินว่ามีความเสี่ยงต่ำต่อภาวะขาดแคลนอาหาร เนื่องจากไทยเป็นแหล่งผลิตอาหารสำคัญ มีทั้งข้าว พืชผัก ผลไม้ เนื้อสัตว์ และสัตว์น้ำ รวมถึงมีระบบคลังสินค้า ศูนย์กระจายสินค้า และช่องทางจำหน่ายที่ครอบคลุม
ขณะที่กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย หรือ ปภ. ได้แนะนำให้ประชาชนจัดเตรียมกระเป๋าฉุกเฉิน หรือ Emergency Bag เพื่อรองรับเหตุอุทกภัยหรือภัยพิบัติ ซึ่งถือเป็นการเตรียมความพร้อมระดับครัวเรือน
นายนันทพงษ์กล่าวว่า การสำรองสินค้าอย่างพอดีแตกต่างจากการซื้อแบบตื่นตระหนก หรือ Panic Buying อย่างชัดเจน โดยการสำรองที่เหมาะสมคือการซื้อสินค้าให้สอดคล้องกับจำนวนสมาชิกและความจำเป็นของครัวเรือน
หากประชาชนเร่งซื้อสินค้าเกินความจำเป็นพร้อมกันจำนวนมาก จะทำให้ความต้องการพุ่งขึ้นในช่วงเวลาสั้น ๆ กระทบปริมาณสินค้าหน้าร้าน ระบบขนส่ง และการเติมสินค้า รวมถึงอาจสร้างแรงกดดันต่อระดับราคา และทำให้ผู้ที่มีความจำเป็นจริงเข้าถึงสินค้าได้ยากขึ้น
ขณะเดียวกัน ภาวะค่าครองชีพในปัจจุบันยังมีแรงกดดัน โดยอัตราเงินเฟ้อทั่วไปเดือนตุลาคม 2569 เพิ่มขึ้น 3.90% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน ขณะที่ราคาน้ำมันเชื้อเพลิงเพิ่มขึ้น 29.18% และเงินเฟ้อพื้นฐานเพิ่มขึ้น 1.58%
ส่วนดัชนีความเชื่อมั่นผู้บริโภคอยู่ที่ 46.5 ต่ำกว่าระดับความเชื่อมั่นที่ 50 สะท้อนว่าครัวเรือนยังมีความกังวลต่อค่าครองชีพและกำลังซื้อ
สนค.จึงเสนอ 5 แนวทางสำหรับการเตรียมพร้อมรับเหตุฉุกเฉิน ได้แก่
- สำรวจสิ่งของจำเป็นในบ้าน ทั้งน้ำดื่ม อาหารกระป๋อง บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ของใช้ส่วนบุคคล ยาประจำตัว และอุปกรณ์ปฐมพยาบาล ให้เพียงพอกับสมาชิกในครัวเรือน รวมถึงเด็ก ผู้สูงอายุ ผู้ป่วย และสัตว์เลี้ยง
- ทยอยซื้อสินค้าสำรองอย่างมีแผน เลือกสินค้าที่เก็บได้นาน และซื้อให้สอดคล้องกับกำลังซื้อ ไม่จำเป็นต้องซื้อพร้อมกันหรือกักตุนเกินการใช้งานจริง
- บริหารและหมุนเวียนสินค้า โดยตรวจวันหมดอายุ นำสินค้าที่ซื้อก่อนมาใช้ก่อน และเติมสินค้าใหม่ทดแทน เพื่อลดการสูญเปล่าและค่าใช้จ่ายที่ไม่จำเป็น
- ติดตามข้อมูลจากหน่วยงานภาครัฐ โดยเฉพาะประกาศเตือนภัยและคำแนะนำที่เกี่ยวข้อง พร้อมตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลก่อนส่งต่อ
- เตรียมพร้อมตามความเสี่ยงของพื้นที่ เช่น พื้นที่น้ำท่วม ควรเตรียมหมายเลขฉุกเฉิน เก็บเอกสารสำคัญในที่กันน้ำ มีเงินสดสำรองในกรณีระบบชำระเงินหรือการสื่อสารขัดข้อง และวางแผนเส้นทางอพยพไว้ล่วงหน้า
นายนันทพงษ์กล่าวว่า การเตรียมพร้อมล่วงหน้าไม่ใช่การกักตุน แต่เป็นการบริหารความเสี่ยงและค่าใช้จ่ายของครัวเรือนอย่างเหมาะสม ซึ่งจะช่วยลดแรงกดดันต่อระบบสินค้าและราคาหากเกิดเหตุฉุกเฉิน
กระทรวงพาณิชย์จะติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด เพื่อดูแลห่วงโซ่อุปทานสินค้าอุปโภคบริโภคให้มีปริมาณเพียงพอ ไม่ขาดตลาด และรักษาระดับราคาให้เหมาะสมกับประชาชน