SMEs ติดหล่มหนี้แบงก์เข้ม-สินเชื่อติดลบ 15 ไตรมาส ธปท.เร่งยกระดับ ‘ค้ำประกัน’

สถานการณ์ของธุรกิจเอสเอ็มอี (SMEs) ในปีนี้ยังดูแย่ แม้ว่าภาพรวมเศรษฐกิจจะขยายตัวได้ดีขึ้น แต่ยังเป็นการฟื้นตัวที่ไม่ทั่วถึง และอานิสงส์จากการฟื้นตัวดูเหมือนจะตกอยู่กับบางกลุ่มเท่านั้น

โดย “ศูนย์วิจัยกสิกรไทย” (ณ สิ้น มิ.ย.69) ชี้ว่า จนถึงไตรมาส 2 ที่ผ่านมาสินเชื่อเอสเอ็มอีติดลบเป็นไตรมาสที่ 15 ต่อเนื่องกัน หรือนับตั้งแต่ไตรมาส 4 ปี 2565 เลยทีเดียว

สินเชื่อส่อติดลบ 5 ปีต่อเนื่อง

“ดร.กาญจนา โชคไพศาลศิลป์” ผู้บริหารงานวิจัย บริษัท ศูนย์วิจัยกสิกรไทย จำกัด เปิดเผยว่า สถานการณ์สินเชื่อเอสเอ็มอีปีนี้ล่าสุด คาดว่าจะติดลบ “ลึก” กว่าที่ประเมินไว้เดิม จากเดิมคาดติดลบ 4.5% แต่น่าจะลบไปถึงแถว ๆ 5% โดยมาตรการต่าง ๆ ที่ออกมาช่วยเป็นมาตรการที่ดี แต่ยังค่อนข้างต้องอาศัยเวลา อย่างมาตรการ SMEs Secure+ (มีทรัพย์เพิ่ม เติมสภาพคล่อง) ที่สถาบันการเงินแต่ละแห่งต่างจะต้องไปจัดทำ Product Program ของตัวเองออกมา

“ไตรมาสที่ 2 ปี 2569 สินเชื่อเอสเอ็มอีติดลบ 5.6% เป็นการติดลบต่อเนื่องมา 15 ไตรมาสติดต่อกัน นับตั้งแต่ไตรมาส 4 ปี 2565 โดยช่วงที่เหลือก็ดูทรงแล้วฟื้นยาก ปีนี้ก็อาจจะติดลบ 4.5-5% ซึ่งถ้าติดลบระดับ 5% อีก ก็จะเท่ากับปีก่อน และจะติดลบต่อเนื่องเป็นปีที่ 5”

ทั้งนี้ แม้ว่าจะมีโครงการช่วยในเรื่องหลักประกัน อย่างโครงการ SMEs Credit Boost ซึ่งเป็นมาตรการที่ดีและทำให้แบงก์กล้าปล่อยกู้มากขึ้น อย่างไรก็ดี แบงก์ก็ยังต้องพิจารณาเรื่องความสามารถในการชำระหนี้ ศักยภาพของธุรกิจ รวมถึงเทรนด์ธุรกิจโดยรวมด้วย อาจไม่ใช่ดูแค่ว่ามีหลักประกันหรือไม่

หนี้มีปัญหาเพิ่มขึ้นไม่หยุด

“ดร.กาญจนา” กล่าวอีกว่า ถ้าดูเรื่องคุณภาพหนี้จะเห็นว่าหนี้ที่มีปัญหาของเอสเอ็มอียังไหลเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง โดยตัวเลขล่าสุด หนี้ Stage 2 (ค้างชำระไม่เกิน 90 วัน) และ Stage 3 (ค้างชำระเกิน 90 วัน หรือตกชั้นเป็นหนี้ไม่ก่อให้เกิดรายได้ หรือ NPLs) อยู่ระดับ 25.59% ขยับขึ้นมาจากปีที่แล้วที่อยู่ที่ 25.55% และปีก่อนหน้านั้นที่อยู่ที่ 23.83%

“แนวโน้มหนี้ของเอสเอ็มอียังไม่อาจเบาใจได้ แม้ว่าเศรษฐกิจจะพอประคองตัวได้ดีขึ้น ปีนี้อาจจะโต 2.3-2.4% แต่เอสเอ็มอีไม่ได้รับอานิสงส์จากภาพรวมเท่าไหร่ เนื่องจากเอสเอ็มอียังมีปัญหา ไม่ว่าจะเป็นเรื่องศักยภาพของธุรกิจ แหล่งเงินทุน แต่หลัก ๆ คือ ธุรกิจจะไปต่อได้หรือไม่ ถ้าไปได้สถาบันการเงินก็อยากปล่อยสินเชื่อ”

ทั้งนี้ หากดูจากกำไรจากการดำเนินงานของเอสเอ็มอี เทียบกับดอกเบี้ยจ่าย ค่าเฉลี่ยช่วง 3-4 ปีย้อนหลัง จะเห็นว่าเอสเอ็มอีมีกำไรไม่เพียงพอสำหรับจ่ายดอกเบี้ย สะท้อนถึงปัญหาเชิงโครงสร้างของเอสเอ็มอี

“คือมีเอสเอ็มอีแค่บางกลุ่มเท่านั้น ที่อาจจะไปกับเทรนด์ต่าง ๆ นานาได้ แต่ไม่ใช่ทั้งหมด ฉะนั้น ถึงเรียกว่าเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างในการแข่งขันของเอสเอ็มอี พอเจอปัญหาก็กระทบศักยภาพของธุรกิจ แล้วก็กระทบไปเรื่องอื่น ๆ ด้วย อย่างไฟแนนซิ่ง แถมปีนี้ยังมาเจอปัญหาต้นทุนที่เพิ่มขึ้นอีก อย่างไรก็ดี ต้นทุนของเอสเอ็มอีมาจากต้นทุนดอกเบี้ยไม่ถึง 5% เพราะปีนี้ดอกเบี้ยก็ลดลง แต่มันมีต้นทุนส่วนอื่น ๆ ไม่ว่าจะด้านแรงงาน วัตถุดิบ ซึ่งปีนี้แพงขึ้นหมด”

SMEs “จมหนี้” แบงก์ไม่กล้าให้กู้

ภาพข้างต้นสอดคล้องกับ สิทธิกร ดิเรกสุนทร กรรมการและผู้จัดการทั่วไป บรรษัทประกันสินเชื่ออุตสาหกรรมขนาดย่อม (บสย.) ที่ระบุว่า ปัจจุบันคุณภาพสินเชื่อเอสเอ็มอียังไม่ได้ดีขึ้น โดยตัวเลขหนี้มีปัญหาคือ หนี้ไม่ก่อให้เกิดรายได้ (NPL) และหนี้ค้างชำระแต่ไม่เกิน 90 วัน (SM) รวมกันยังทรงตัวที่ระดับ 28%

“ย้อนกลับไป 10 ปี หนี้ (SM) ที่อยู่ในพอร์ต บสย. จะอยู่ประมาณ 9% อีกส่วนจะเป็น NPL อีก 9% รวมกันก็เป็น 18% ไม่เคยเกินนี้ หรือแม้แต่ช่วงโควิดก็อยู่ประมาณนี้ แล้วพอมาช่วงปี 2567-2568 ตัวเลขมันโดดจาก 18% ขึ้นไปเป็น 28% เพิ่มขึ้น 10% และช่วงปี 2568-2569 ก็ยังทรงตัวเท่าเดิม ไม่ลดลง”

จึงจะเห็นว่าช่วงที่ผ่านมาธนาคารจะไม่ปล่อยสินเชื่อ โดยอัตราการปฏิเสธสินเชื่อ (Reject Rate) อยู่ระดับสูง และต้องเร่งแก้หนี้

“แนวโน้มช่วงไตรมาสสุดท้ายของปี 2569 นี้ คุณภาพสินเชื่อเอสเอ็มอีน่าจะยังทรงตัวในระดับสูง ขณะที่กลไกที่จะเข้าไปช่วยเติมสินเชื่อให้กับผู้ประกอบการคงเน้นที่โครงการ SMEs Credit Boost ของทางธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.)”

ธปท. ผนึกคลังยกระดับค้ำประกัน

ฟาก “วิทัย รัตนากร” ผู้ว่าการ ธปท. กล่าวว่า ธปท. เตรียมเสนอ ดร.เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.คลัง ยกระดับการค้ำประกันสินเชื่อเอสเอ็มอี ควบคู่กับการดำเนินการของ บสย. หลังจากที่ผ่านมาการดำเนินโครงการ SME Credit Boost ที่มี บสย. ช่วยดำเนินการ มียอดค้ำประกันสินเชื่อเอสเอ็มอีดีขึ้นมาก โดยหลังดำเนินการมาประมาณ 6 เดือนมียอดอนุมัติสินเชื่อแล้ว 65,319 ล้านบาท (ณ 28 ส.ค.) จากเป้าหมาย 80,000 ล้านบาท

“หากสามารถปล่อยสินเชื่อได้ปีละประมาณ 1 แสนล้านบาท ถือว่าเป็นจำนวนที่น่าพอใจ”

ทั้งนี้ การกู้เงินของเอสเอ็มอีมีต้นทุนความเสี่ยงสูงกว่าธุรกิจขนาดใหญ่มาก โดยเอสเอ็มอีมี Credit Cost ประมาณ 9.7% ขณะที่รายใหญ่มีต้นทุนความเสี่ยงประมาณ 2% ทำให้ธนาคารต้องการปล่อยสินเชื่อให้รายใหญ่มากกว่า ซึ่งจะเห็นภาพที่สินเชื่อขนาดใหญ่ฟื้นตัวและเริ่มเป็นบวกเพิ่มขึ้นประมาณ 66% แต่สินเชื่อเอสเอ็มอีติดลบต่อเนื่องหลายไตรมาส

“กำลังพิจารณายกระดับค้ำประกัน คาดว่าจะทำแบบ Credit Boost ซึ่งจะใช้แหล่งเงินจากหลายแหล่ง ส่วนรายละเอียดตอนนี้ยังอยู่ระหว่างพิจารณากันอยู่”