ความท้าทายอุดมศึกษาไทย กังวลมหา’ลัยอาจมีคนเรียน ป.โท-เอกน้อยลง
เสวนาความท้าทายอุดมศึกษาไทย ชี้คนเก่งไปอยู่ต่างประเทศ กังวลหากเศรษฐกิจประเทศอื่น ๆ ในอาเซียนแข็งแรงกว่า มหาวิทยาลัยอาจหาคนมาเรียน ป.โท-ป.เอก ยากขึ้น
วันที่ 11 มกราคม 2567 ศ.ดร.นพ.พงษ์รักษ์ ศรีบัณฑิตมงคล อธิการบดีมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (มช.) ในฐานะประธานที่ประชุมอธิการบดีแห่งประเทศไทย (ทปอ.) กล่าวในเสวนา “Road to The Future” ในงาน Future Thailand ที่จัดขึ้นโดยกระทรวงอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม ว่า ปัจจุบันมหาวิทยาลัยไทยมีความท้าทายหลายด้าน ทั้งในระดับประเทศ และระดับเมกะเทรนด์
ไม่ว่าจะเป็นด้านการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากร ความรักชาตินิยม ทำให้เกิดสงคราม ความรุนแรง ภาวะโลกร้อน ความเปราะบางของนักศึกษา ซึ่งทั้งหมดส่งผลต่อการจัดการศึกษาและการใช้ชีวิตในทุกด้าน โดยเฉพาะเรื่องของการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากร ที่ส่งผลต่อภาคการศึกษาแน่นอน จากอัตราการเกิดของเด็กลดน้อยลง อีกทั้งยังเข้าสู่สังคมสูงวัยโดยสมบูรณ์
“ไม่เพียงเท่านั้น หากมองไปยังประเทศรอบ ๆ หลายประเทศในอาเซียนเริ่มมีเศรษฐกิจที่ดีกว่า จะเห็นว่าคนที่เป็นคนเก่งมีทักษะความเชี่ยวชาญสูง หรือคนที่เป็นหัวกะทิ ไม่ว่าจะเป็นนักศึกษา นักวิจัย เริ่มไปอยู่ประเทศรอบข้างมากขึ้น ทั้งการได้ทุนไปศึกษาต่อ ไปทำงาน ตรงนี้ส่งผลกระทบต่ออุดมศึกษาไทยแน่นอน เพราะอีกหน่อยเราอาจจะหาคนมาเรียนปริญญาโท ปริญญาเอกไม่ได้ หรืออาจจะมีนักวิจัยพัฒนาผลงานเพื่อใช้ประโยชน์ในประเทศน้อยลง”
อย่างไรก็ตาม ศ.ดร.นพ.พงษ์รักษ์กล่าวอีกว่า อีกความท้าทายที่น่ากังวลคือ ยังมีกลุ่มเด็กที่ไม่สนใจอะไรเลย ซึ่งมีแนวโน้มจะเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ ทั้งคนที่ไม่สนใจการเรียน ไม่สนใจสิ่งแวดล้อม ไม่สนใจอาชีพการเงิน เนื่องจากบางรายอาจเกิดมามีความพร้อม ได้ใช้ชีวิตง่าย สบาย ทำให้ชีวิตไม่ต้องเผชิญความท้าทายอะไร ก็เป็นเรื่องที่น่ากังวล จากนี้ต้องลงมือแก้ไขอย่างจริงจัง ในส่วนของการจบการศึกษานั้น คงต้องไปดูอาชีพที่จะเกิดขึ้นในอนาคต และกลับไปดูภารกิจของอุดมศึกษาข้อหนึ่งคือ การสร้างคนเพื่อให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลง การสร้างองค์ความรู้ในปัจจุบันและอนาคต
ทั้งนี้ สิ่งที่ต้องทำให้ได้คือ สถาบันอุดมศึกษาต้องเปลี่ยนแปลง หลักสูตรต้องมีความยืดหยุ่น การศึกษาต้องเข้าถึงได้ง่าย ทั้งในระบบและนอกระบบ อว.ต้องเป็นคนชี้ทิศทางของประเทศ ว่าควรทำหรือไม่ควรทำในเรื่องใดที่มีความสำคัญต่อการพัฒนาประเทศ และสุดท้าย สถาบันอุดมศึกษาไม่ต้องการแข่งขันแค่ภายในประเทศ แต่ต้องช่วยกันพัฒนาเพื่อการแข่งขันในระดับนานาชาติ