รายงานสรุปการประชุมของธนาคารกลางญี่ปุ่นเผยข้อถกเถียงของผู้กำหนดนโยบาย บางคนอยากให้เพิ่มดอกเบี้ยต่อไป บางคนบอกว่า 1% ถือเป็นอัตราที่เป็นกลางแล้ว ตลาดได้แต่คาดการณ์ว่าธนาคารกลางญี่ปุ่นจะปรับนโยบายการเงินตึงตัวอีกทีเมื่อไร
วันที่ 8 สิงหาคม 2024 รอยเตอร์ส (Reuters) ระบุถึงรายงานสรุปความเห็นในการประชุมของธนาคารกลางญี่ปุ่น (BOJ) ซึ่งเผยแพร่ในวันเดียวกันว่า ในการถกเถียงกันระหว่างการประชุม ผู้กำหนดนโยบายของธนาคารกลางญี่ปุ่นบางคนเรียกร้องให้ธนาคารกลางปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยต่อไป โดยหนึ่งในนั้นระบุว่าอัตราดอกเบี้ยควรอยู่ที่อย่างน้อย 1%
รายงานสรุปการประชุมแสดงให้เห็นว่า คณะกรรมการทั้งเก้าคนได้ถกเถียงถึงความเสี่ยงของต้นทุนการนำเข้าที่สูงขึ้น และผลของการปรับขึ้นค่าจ้างอย่างสม่ำเสมอ ที่อาจทำให้เงินเฟ้อสูงขึ้นมากกว่าที่คาดไว้ เป็นการเน้นย้ำให้เห็นถึงความรู้สึกของคณะกรรมการว่าอาจจำเป็นต้องปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยอีก
เมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม ธนาคารกลางญี่ปุ่นปรับเพิ่มเป้าหมายนโยบายระยะสั้นเป็น 0.25% ซึ่งเป็นระดับสูงสุดในรอบ 15 ปี จากระดับ 0-0.1% และประกาศแผนการลดการซื้อสินทรัพย์ (Tapering) จำนวนมหาศาล ซึ่งถือเป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญ หลังจากใช้แผนกระตุ้นเศรษฐกิจมาอย่างยาวนานร่วม 10 ปี
หลังการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยในเดือนกรกฎาคม คาซูโอะ อุเอดะ (Kazuo Ueda) ผู้ว่าการธนาคารกลางญี่ปุ่น แสดงความเห็นซึ่งส่งสัญญาณว่าอาจมีการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยอีกครั้ง รวมทั้งข้อบ่งชี้ที่ว่าธนาคารกลางสหรัฐ (FED) กำลังเตรียมปรับลดอัตราดอกเบี้ย ด้วยเหตุนี้เงินเยนจึงแข็งค่าพุ่งขึ้น จนเกิดเป็นความวุ่นวายในตลาดโลก
ในที่ประชุมสมาชิกคนหนึ่งกล่าวว่า หากขึ้นอัตราดอกเบี้ยในเดือนกรกฎาคมแล้ว “ธนาคารกลางญี่ปุ่นก็ยังคงต้องคอยปรับระดับการผ่อนปรนทางการเงินเพิ่มเติมตามความเหมาะสมอยู่ดี” หากว่าบริษัทต่าง ๆ ยังคงขึ้นราคาและค่าจ้าง รวมถึงเพิ่มการใช้จ่ายด้านทุนต่อไป
ผู้กำหนดนโยบายอีกรายเรียกร้องในระหว่างการประชุม ให้ธนาคารกลางญี่ปุ่นขึ้นอัตราดอกเบี้ยต่อไป “อย่างทันท่วงทีและค่อยเป็นค่อยไป” เนื่องจากอัตราดอกเบี้ยที่สมดุลของญี่ปุ่น (Neutral Rate) หรือก็คือระดับต้นทุนการกู้ยืมที่ไม่ทำให้เศรษฐกิจเย็นลงหรือร้อนเกินไป น่าจะอยู่ที่ประมาณ 1% เป็นอย่างน้อย
ตลาดตอบสนองต่อรายงานการประชุมดังกล่าวรุนแรงกว่าที่คาดไว้ น่าจะเป็นเพราะความเห็นของอุเอดะที่ส่งสัญญาณว่าจะมีการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยอีก จนทำให้ ชินอิจิ อุจิดะ (Shinichi Uchida) รองผู้ว่าการธนาคารกลางญี่ปุ่น กล่าวในวันที่ 7 สิงหาคมว่า โอกาสในการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยเร็ว ๆ นี้อาจมีน้อยลง
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ชุนอิจิ ซูซูกิ (Shunichi Suzuki) ปฏิเสธที่จะแสดงความคิดเห็นต่อคำกล่าวของอุจิดะ โดยแจ้งในการแถลงข่าวว่า การปรับนโยบายการเงินใด ๆ เป็นเรื่องของธนาคารกลางญี่ปุ่นที่ต้องตัดสินใจ
อย่างไรก็ตาม ในรายงานสรุปผลการประชุมเดือนกรกฎาคม นับเป็นครั้งแรกที่ผู้กำหนดนโยบายของธนาคารกลางญี่ปุ่น ระบุระดับอัตราดอกเบี้ยที่เป็นกลางของญี่ปุ่นอย่างชัดเจน แม้จะไม่เปิดเผยชื่อก็ตาม
อุเอดะกล่าวซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า เป็นเรื่องยากที่จะระบุอัตราดอกเบี้ยที่เป็นกลางของญี่ปุ่น ซึ่งทำให้ตลาดสงสัยต่อว่า ธนาคารกลางญี่ปุ่นจะดำเนินนโยบายอย่างเข้มงวดอีกทีตอนไหน แม้ว่าธนาคารกลางญี่ปุ่นจะไม่ได้ออกประมาณการอัตราดอกเบี้ยดุลยภาพอย่างเป็นทางการ แต่บรรดานักวิเคราะห์มองว่าจะอยู่ระหว่าง 1% ถึง 1.5%
ในการประชุมเดือนกรกฎาคม สมาชิกบางคนเตือนว่าไม่ควรขึ้นอัตราดอกเบี้ยเร็วเกินไป โดยกล่าวว่าการปรับนโยบายให้เป็นปกติ “ไม่ควรทำเพราะแค่อยากทำ แต่ต้องให้บรรลุเป้าหมาย” โดยชี้ว่าญี่ปุ่นมีการบริโภคที่อ่อนแอ สมาชิกคณะกรรมการสองคนลงคะแนนเสียงไม่เห็นด้วยกับการขึ้นอัตราดอกเบี้ยในเดือนกรกฎาคม
อย่างไรก็ตาม การสนทนาประเด็นแนวโน้มราคา ให้ความสำคัญกับความเสี่ยงว่าเงินเฟ้ออาจสูงเกินเป้าหมาย
สมาชิกคณะกรรมการคนหนึ่งกล่าว “แม้เราน่าจะบรรลุเป้าหมายเงินเฟ้อได้มากขึ้น แต่ก็ยังคงต้องใส่ใจความเสี่ยงด้านราคา เนื่องจากอุตสาหกรรมจำนวนมากขึ้นเรื่อย ๆ กำลังประสบปัญหาขาดแคลนอุปทาน อีกทั้งปัญหาอุปสงค์ล้นเกินเนื่องจากขาดแคลนแรงงาน”
สมาชิกอีกคนกล่าว “แรงกดดันด้านราคามีแนวโน้มสูงขึ้น จากตลาดแรงงานที่ตึงตัว” และราคาสินค้านำเข้าสูงขึ้นจากเงินเยนที่อ่อนค่าลง