เดินหน้าจัดการสินค้าผิดกฎหมายในประเทศไทย

คอลัมน์​ : Pawoot.com 
ผู้เขียน : ภาวุธ พงษ์วิทยภานุ

การค้าขายสินค้าที่ผิดกฎหมายในประเทศไทยเป็นปัญหาที่มีผลกระทบในวงกว้าง ทั้งต่อผู้บริโภคและระบบเศรษฐกิจโดยรวม สินค้าที่ไม่ผ่านการรับรองมาตรฐาน เช่น ไม่มีเครื่องหมาย อย. (สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา) หรือ มอก. (มาตรฐานอุตสาหกรรม) มักเป็นสินค้าที่เข้ามาโดยไม่ได้ผ่านกระบวนการตรวจสอบทางกฎหมาย ซึ่งนอกจากจะทำให้ผู้บริโภคตกอยู่ในความเสี่ยงต่อสุขภาพและความปลอดภัย ยังส่งผลกระทบทางลบต่อธุรกิจที่ทำถูกต้องตามกฎหมายและสูญเสียความสามารถในการแข่งขันอย่างยุติธรรม

กรมศุลกากรในฐานะด่านแรก

กรมศุลกากร ทำหน้าที่เป็นด่านแรกของการตรวจสอบสินค้าได้นำมาตรการป้องกันและปราบปรามการนำเข้าสินค้าผิดกฎหมายมาใช้อย่างเข้มงวด อย่างไรก็ตาม ยังพบว่ามีสินค้าที่ไม่ได้รับการรับรองมาตรฐาน เช่น ไม่มีเครื่องหมาย อย. หรือ มอก. เล็ดลอดเข้ามาโดยไม่มีการแสดงข้อมูลชัดเจน เช่น ไม่มีสติ๊กเกอร์แสดงที่มาหรือชื่อผู้ผลิต ทำให้เกิดข้อสงสัยในประสิทธิภาพของการควบคุม การเฝ้าระวังจึงต้องเข้มงวดมากขึ้นเพื่อป้องกันการเล็ดลอดของสินค้าที่ไม่ปลอดภัยเหล่านี้เข้าสู่ตลาด

อย่างไรก็ตาม การยึดสินค้าเพียงอย่างเดียวไม่สามารถแก้ปัญหานี้ได้อย่างถาวร สิ่งที่ต้องมีคือกระบวนการหลังจากการยึดของผิดกฎหมาย ซึ่งเป็นคำถามสำคัญว่า สินค้าที่ถูกยึดแล้วจะถูกจัดการอย่างไรต่อไป การปล่อยให้สินค้ากลับไปยังผู้กระทำผิดหรือขายต่อในตลาดจะทำให้ปัญหายังคงอยู่ สิ่งที่ควรเกิดขึ้นคือการทำลายหรือกำจัดสินค้าที่ผิดกฎหมายเหล่านี้อย่างเหมาะสมและโปร่งใส เพื่อป้องกันการหมุนเวียนของสินค้าผิดกฎหมายในระบบ

เทคโนโลยีช่วยตรวจสอบ : ความหวังใหม่จาก Traffy Fondue

ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีได้นำไปสู่การพัฒนาวิธีการจัดการกับปัญหาสินค้าผิดกฎหมายที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น หนึ่งในเครื่องมือที่น่าสนใจคือแพลตฟอร์ม Traffy Fondue พัฒนาโดยทีมวิจัยจาก NECTEC โดยทำงานร่วมกับกรรมาธิการพัฒนาเศรษฐกิจและหลายพรรคการเมือง แพลตฟอร์มนี้มีเป้าหมายที่จะเปิดให้ประชาชนสามารถแจ้งเบาะแสสินค้าผิดกฎหมาย เช่น สินค้าที่ไม่มี อย. หรือ มอก. ผ่านทางออนไลน์ได้อย่างสะดวกสบาย

หาก Traffy Fondue สามารถใช้งานได้จริง จะเป็นการเปิดโอกาสให้ประชาชนทุกคนในประเทศไทยเข้ามามีส่วนร่วมในการตรวจสอบ และรายงานปัญหาสินค้าผิดกฎหมายได้อย่างทั่วถึง โดยการแจ้งเบาะแสจะสามารถติดตามสถานะของปัญหาได้ว่า ได้รับการแก้ไขไปถึงไหนแล้ว และปัญหานั้นซ้ำซ้อนกับเรื่องอื่นหรือไม่ ซึ่งเป็นแนวทางที่จะทำให้การแก้ไขปัญหาเป็นไปอย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพมากขึ้น

แม้แพลตฟอร์ม Traffy Fondue จะเป็นเครื่องมือที่ช่วยเพิ่มความโปร่งใสในการตรวจสอบ แต่การใช้งานจริงอาจต้องเผชิญกับความท้าทาย หากมีการร้องเรียนเข้ามาเป็นจำนวนมาก หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น อย. หรือ มอก. อาจจะประสบปัญหาในการจัดการกับข้อมูลและการตรวจสอบข้อร้องเรียนที่เข้ามา ดังนั้น การประสานงานระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจึงมีความสำคัญยิ่ง หน่วยงานเหล่านี้จำเป็นต้องมีระบบการทำงานที่สอดคล้องกัน และมีการสนับสนุนทรัพยากรที่เพียงพอ เพื่อให้การตรวจสอบและแก้ไขปัญหาเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

สิ่งที่เห็นได้ชัดจากความพยายามเหล่านี้คือ การที่ประชาชนมีบทบาทสำคัญในการทำงานร่วมกับภาครัฐในการแก้ไขปัญหาสินค้าผิดกฎหมาย การเปิดโอกาสให้ประชาชนแจ้งเบาะแสผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ เช่น Traffy Fondue ไม่เพียงแค่เป็นการเสริมสร้างการมีส่วนร่วมของประชาชนเท่านั้น แต่ยังเป็นการเพิ่มความโปร่งใสในการทำงานของหน่วยงานภาครัฐอีกด้วย

การปราบปรามสินค้าผิดกฎหมายไม่ใช่เรื่องของหน่วยงานรัฐเพียงฝ่ายเดียว แต่เป็นการร่วมมือกันของทุกภาคส่วน ทั้งประชาชน นักธุรกิจ และภาครัฐ เมื่อภาคประชาชนสามารถเข้าถึงข้อมูลการแก้ไขปัญหาได้อย่างโปร่งใสและรวดเร็ว จะเป็นการสร้างความเชื่อมั่นและกระตุ้นให้ประชาชนมีส่วนร่วมมากขึ้น ซึ่งจะเป็นแรงผลักดันสำคัญในการสร้างการเปลี่ยนแปลง