พระราชพิธีบรมราชาภิเษก

คอลัมน์ สามัญสำนึก

โดย อิศรินทร์ หนูเมือง

ปวงพสกนิกรชาวไทย ต่างปลื้มปีติเป็นล้นพ้น เมื่อทราบข่าวอันเป็นมงคลยิ่งจากสำนักพระราชวังว่า “สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว” รัชกาลที่ 10 โปรดเกล้าฯให้ตั้งการ “พระราชพิธีบรมราชาภิเษก” มีหมายกำหนดการ 3 วัน คือ 4, 5, 6 พฤษภาคม 2562 ตามโบราณราชประเพณี

69 ปีก่อน พระราชพิธีบรมราชาภิเษกพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 ในที่นี้จะขอยกสาระสำคัญแห่งการพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พอสังเขป ดังนี้

พิธีพลีกรรมตักน้ำศักดิ์สิทธิ์และเสกน้ำอภิเษก 18-19 มีนาคม 2493 มีพิธีเสกน้ำพระพุทธมนต์ ณ พระพุทธเจดีย์สำคัญทั่วราชอาณาจักร 18 แห่ง น้ำสำหรับสรงมูรธาภิเษก เป็นน้ำที่เจือด้วยน้ำจากปัญจมหานทีในอินเดีย คือ แม่น้ำคงคา ยมนา อิรวดี สรภู มหิ และจากปัญจสุทธคงคาในแม่น้ำสำคัญทั้ง 5 ของไทย คือ แม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำเพชรบุรี แม่น้ำราชบุรี แม่น้ำป่าสัก และแม่น้ำบางปะกง

น้ำจาก 4 สระ คือ สระเกศ สระแก้ว สระคงคา และสระยมนา

พิธีจารึกพระสุพรรณบัฏ ในวันที่ 21 เมษายน 2493 ณ พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม เพื่อจารึกพระสุพรรณบัฏ ดวงพระบรมราชสมภพ และพระราชลัญจกร จารึกพระนามสมเด็จพระสังฆราช จารึกพระสุพรรณบัฏพระนามพระบรมวงศานุวงศ์ที่จะได้รับสถาปนาเลื่อนพระยศ 5 พระองค์

3 พฤษภาคม 2493 พิธีถวายสักการะพระบรมอัฐิ พระอัฐิพระราชบุพการี ในหอพระธาตุมณเฑียร พระที่นั่งไพศาลทักษิณ

วันเริ่มพระราชพิธีบรมราชาภิเษก 4 พฤษภาคม 2493 มีพิธีแห่ดวงจากวัดพระศรีรัตนศาสดารามไปประดิษฐานในพระที่นั่งไพศาลทักษิณ

พิธีสรงน้ำพระมูรธาภิเษก และถวายน้ำอภิเษก 5 พฤษภาคม 2493 สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงรับการสรงน้ำมูรธาภิเษกแล้วทรงเครื่องต้นเสด็จออกประทับเหนือพระที่นั่งอัฐทิศภายใต้สัปตปฎลเศวตฉัตร สมาชิกรัฐสภาถวายน้ำอภิเษก พราหมณ์พิธีถวายน้ำเทพมนต์ เวียนไปครบ 8 ทิศ ประธานวุฒิสภาถวายพระพรเป็นภาษามคธ และประธานสภาผู้แทนราษฎรถวายพระพรเป็นภาษาไทย พระราชครูวามเทพมุนีถวายนพปฎลมหาเศวตฉัตร และเสด็จพระราชดำเนินสู่พระที่นั่งภัทรบิฐ พราหมณ์ร่ายเวทเปิดศิวาลัยไกลาส ทูลเกล้าฯถวายพระสุพรรณบัฏ เครื่องราชกกุธภัณฑ์ เครื่องราชูปโภคและพระแสงอัษฎาวุธด้วยภาษามคธ

ทรงมีพระปฐมบรมราชโองการว่า “เราจะครองแผ่นดินโดยธรรม เพื่อประโยชน์สุขแห่งมหาชนชาวสยาม”

พิธีเสด็จออกมหาสมาคม ที่พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย ให้คณะรัฐมนตรี คณะทูต สมาชิกวุฒิสภา สมาชิกสภาผู้แทนฯ และข้าราชการเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท กราบทูลถวายพระพรชัยมงคล

พิธีประกาศสถาปนาสมเด็จพระราชินี ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯสถาปนาสมเด็จพระราชินีให้ทรงดำรงฐานันดรศักดิ์เป็นสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินี

พิธีเฉลิมพระราชมณเฑียร ณ พระที่นั่งจักรพรรดิพิมาน ในวันที่ 6 พฤษภาคม 2493

วันถัดมา เสด็จออกสีหบัญชร พระที่นั่งสุทไธสวรรย์ปราสาท ให้คณะบุคคลและสมาคมต่าง ๆ เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท ถวายชัยมงคล

พิธีสถาปนาฐานันดรศักดิ์พระราชวงศ์ 4 พระองค์ คือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระชัยนาทนเรนทร, พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิยากร, พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวิวัฒนไชย และพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้านักขัตรมงคล

การเสด็จเลียบพระนคร เป็นการไม่สะดวกในขณะนั้น จึงได้ยกมากระทำการเสด็จพระราชดำเนินโดยกระบวนพยุหยาตราสถลมารค ในพระราชพิธีมหามงคลเนื่องในวโรกาสเจริญพระชนมพรรษาครบ 3 รอบพระนักษัตร

ขั้นตอนแบบแผนตามโบราณราชประเพณี ในรัชกาลที่ 6 มีราว 18 พระราชพิธี ส่วนรัชกาลที่ 7 และรัชกาลที่ 9 มีพระราชพิธีทั้งสิ้น 20 พระราชพิธี

พระราชพิธีสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ในแต่ละรัชกาล มีข้อปลีกย่อยที่แตกต่างกัน บางรัชกาลโปรดเกล้าฯให้ประกอบพระราชพิธีอย่างย่อ บางรัชกาลโปรดเกล้าฯให้ประกอบพระราชพิธีเต็มตามตำรา ตามแบบแผนพระราชพิธีโบราณ ขึ้นอยู่กับพระราชดำริของแต่ละรัชกาล

ไม่พลาดข่าวสารเศรษฐกิจ เจาะลึกทุกประเด็นทั้งภาครัฐ-เอกชน เพิ่มเราเป็นเพื่อนที่ Line ได้เลย พิมพ์ @prachachat หรือ คลิกลิงก์ https://line.me/R/ti/p/@prachachat

หรือจะสแกน QR Code ในรูป เราพร้อมเสิร์ฟข่าวเศรษฐกิจ-ธุรกิจถึงมือผู้อ่านทันที!