“เศรษฐา ทวีสิน-ทศ จิราธิวัฒน์” เปิดสูตรผู้นำบิ๊กธุรกิจ ยึด Cash Flow ฝ่าวิกฤต
ภายใต้งาน “THE FOUNDERS TABLE: MASTERING YOUR WEALTH” พื้นที่วงสนทนาแบบเอ็กซ์คลูซีฟจัดโดยบริษัท แสนสิริ จำกัด (มหาชน) ร่วมมือกับ SCB WEALTH เชื่อมโยงผู้นำธุรกิจแถวหน้าของประเทศ กับ Young Tycoons ผู้นำรุ่นใหม่จากหลากหลายอุตสาหกรรมที่เป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของไทย ได้แก่ นายอาทิตย์ นันทวิทยา ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร SCBX นายบริวัฒน์ ปิ่นประดับ ผู้บริหาร S Hotels & Resorts
และผู้เชี่ยวชาญด้านกลยุทธ์ธุรกิจจาก Boston Consulting Group (BCG) นางสาวสุธิดา มงคลสุธี ผู้บริหาร Synnex Thailand นายณัยณพ ภิรมย์ภักดี ผู้บริหารบุญรอดบริวเวอรี่ นายภูมิ จิราธิวัฒน์ ผู้บริหาร CG Capital และนายณภัทร ทวีสิน ผู้บริหาร Sansiri Capital
หนึ่งในหัวข้อที่น่าสนใจ “LEAD-Through Decisions & Responsibility” โดย นายเศรษฐา ทวีสิน นายกรัฐมนตรีคนที่ 30 ผู้มีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนแสนสิริสู่อสังหาฯ เบอร์หนึ่ง และนายทศ จิราธิวัฒน์ ประธานกรรมการบริหาร กลุ่มเซ็นทรัล ร่วมกันถ่ายทอดบทเรียน

ก้าวสำคัญจาก CEO อสังหาฯ สู่ CEO ประเทศ
เริ่มต้น นายเศรษฐา เล่าย้อนถึงการตัดสินใจเข้าสู่เส้นทางการเมือง ทั้งที่ขณะนั้นแสนสิริมีสถานะทางธุรกิจที่แข็งแกร่ง ด้วยสินทรัพย์หลัก 150,000 ล้านบาท มียอดขายประมาณ 50,000 ล้านบาท และกำไรกว่า 5,000 ล้านบาท แต่ด้วยวัย 61 ปีมองหาโจทย์และความท้าทายใหม่ในชีวิต โดยมีหลักคิดสำคัญในการตัดสินใจครั้งนั้นคือ “ใช้เวลาที่มีให้เกิดประโยชน์ที่สุด และจะไม่เสียใจกับสิ่งที่ได้เลือกไปแล้ว”
“การเป็น CEO ของประเทศมีความยากและมีตัวแปรซับซ้อนกว่าการเป็น CEO ของบริษัทเอกชนมาก เพราะต้องรับฟังและทำงานร่วมกับคนหลายกลุ่ม ทั้งข้าราชการ อดีตข้าราชการ และนักธุรกิจ ซึ่งแต่ละกลุ่มก็มีมุมมองและวิธีคิดที่แตกต่างกัน เรารู้อยู่แล้วว่าเข้าไปแล้วจะเกิดอะไรขึ้น สำคัญกว่านั้นคือเข้าไปแล้ว ใช้เวลาที่มีอยู่ให้เป็นประโยชน์มากที่สุด และสุดท้ายผลเป็นอย่างไร เราก็แค่เดินต่อ”
ผู้นำยุคใหม่ต้องรู้จริง ฟังรอบด้าน กล้ารุก-รู้จังหวะ
ด้าน นายทศ มองว่า หัวใจสำคัญของการเป็นผู้นำคือการยึดหลัก “ศึกษาจริง รู้จริง และทำจริง” เพื่อให้สามารถตัดสินใจได้อย่างมั่นใจและเด็ดขาด โดยเฉพาะในโลกธุรกิจปัจจุบันที่เต็มไปด้วยความผันผวนและความไม่แน่นอน ผู้นำยุคนี้ต้องมีความมั่นคงทางความคิด ไม่หวั่นไหวไปตามสถานการณ์ มีวิสัยทัศน์ชัดเจน เปิดใจรับฟังความคิดเห็นรอบด้าน และรู้จักประเมินจังหวะว่าเมื่อใดควรเดินหน้า หรือเมื่อใดควรชะลอเพื่อทบทวนความเสี่ยง
“ตลอดเวลาที่อยู่ในบอร์ดกลุ่มเซ็นทรัลมา ผมพบว่าการตัดสินใจที่ได้รับเสียงสนับสนุนจากบอร์ดมากกว่า 75-90% มักไม่ผิดพลาด แต่หากความเห็นยังสูสีกัน เช่น 60:40 หรือ 51:49 ผมจะดรอปเลย เพราะเราไม่ควรดันทุรังเดินหน้าในเรื่องที่เรายังไม่มั่นใจ”

Cash Flow หัวใจฝ่าวิกฤติ
อีกหนึ่งบทเรียนสำคัญจากสองผู้นำคือมิติของการบริหารความเสี่ยงท่ามกลางมรสุมเศรษฐกิจ โดยเฉพาะการรักษา “กระแสเงินสด” (Cash Flow) คือหัวใจหลักที่ตัดสินความอยู่รอดขององค์กรยิ่งกว่าตัวเลขผลกำไร
นายเศรษฐา เล่าว่า ในช่วงวิกฤติโควิด-19 สิ่งที่แสนสิริให้ความสำคัญสูงสุดในเวลานั้นไม่ใช่การรักษาราคาขายหรือกำไร แต่เป็นการรักษากระแสเงินสด (Cash Flow) ให้เพียงพอต่อการดำเนินธุรกิจ ด้วยการตัดสินใจปรับลดราคาขายเพื่อเร่งระบายสินค้าและนำเงินสดกลับเข้าสู่บริษัท จนสามารถตุนสภาพคล่องไว้ได้มากกว่า 20,000 ล้านบาทช่วยให้องค์กรสามารถผ่านช่วงวิกฤติมาได้อย่างปลอดภัย
“ในช่วงวิกฤติ สิ่งสำคัญที่สุดคือ Cash Flow บางครั้งเราต้องยอมลดราคาเพื่อให้มีเงินสดกลับเข้ามาในบริษัท เพราะการมีสภาพคล่องเพียงพอจะทำให้เรามีความพร้อมรับมือกับสถานการณ์ที่ไม่แน่นอน”
เช่นเดียวกับธุรกิจครอบครัว นายทศมองว่ากระแสเงินสดมีความสำคัญมากกว่าตัวเลขยอดขายหรือกำไรที่ปรากฏอยู่ในงบการเงิน เพราะธุรกิจจะเดินหน้าต่อได้ต้องมีเงินสดเพียงพอสำหรับรองรับภาระและความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น
นอกจากนี้ ก่อนตัดสินใจลงทุนโครงการใหม่ ต้องประเมินสถานการณ์เลวร้ายที่สุดว่า หากโครงการไม่ประสบความสำเร็จ องค์กรและครอบครัวจะสามารถรองรับความเสียหายได้มากน้อยเพียงใด
“ธุรกิจโดยเฉพาะธุรกิจครอบครัว กระแสเงินสดสำคัญที่สุด ไม่ใช่ยอดขาย ไม่ใช่ตัวเลขกำไรในกระดาษ เวลาจะ Invest อะไร อย่าคิดบวกอย่างเดียว ผมจะถามเสมอว่า ถ้าเจ๊งขึ้นมาจะเกิดอะไรขึ้นบ้าง องค์กรและครอบครัวรับไหวไหม”
สำหรับการรับมือกับสถานการณ์วิกฤตินั้น นายเศรษฐามองว่า โดยส่วนตัวจะให้ความสำคัญกับวินัยและการทำงานหนัก (Self-motivated & Work Hard) และมองปัญหาคือความท้าทาย
“หัวใจคือต้องมีวินัย กับทำงานให้หนัก ผมไม่เคยท้อ ยิ่งมีปัญหาหนักเท่าไหร่ ตื่นเช้ามาต้องลุยไปทำงาน การดูแลพนักงาน 4,000 คน และซัพพลายเออร์นับแสนคน มันต้อง Self-motivated”
ด้านนายทศเล่าว่า กลุ่มเซ็นทรัล เคยเผชิญวิกฤติมาหลายต่อหลายครั้ง ทั้งเหตุการณ์ไฟไหม้ชิดลม วิกฤติต้มยำกุ้ง และโควิด เป็นธรรมดาย่อมมีช่วงเวลาที่เกิดความเครียดและท้อแท้ แต่สิ่งสำคัญคือการค่อยๆ คิดและแก้ไขปัญหาไปทีละขั้น เพราะเชื่อว่าไม่มีปัญหาใดที่ไร้ทางออก พร้อมย้ำแนวคิด “Work Hard, Play Hard” โดยการทำงานอย่างเต็มที่ควบคู่กับการบริหารเวลาและวางแผนพักผ่อนล่วงหน้า เพื่อรักษาสมดุลในการใช้ชีวิต
“ผมมีท้อนะ แต่ผมเป็นคนสู้ไม่ถอย ผมเคยได้ยินคำว่า If there’s no solution, there’s no problem ซึ่งก็จริง ปัญหาทุกอย่างมันแก้ได้ ถ้าเครียดก็นอน อย่าไปท้อ พรุ่งนี้ก็คิดออกเอง ค่อยๆ แก้ไปทีละปม เดี๋ยวมันจะจบเอง แล้วอย่าลืม Work Hard, Play Hard ทุกปีผมเองผมวางแผนเที่ยวล่วงหน้า ก่อนวางแผนงานปีหน้าด้วยซ้ำ”
ธรรมนูญครอบครัว รากฐานความยั่งยืน
ในฐานะผู้สืบทอดธุรกิจครอบครัว นายทศชี้ว่า ปัจจัยความสำเร็จที่ทำให้กลุ่มเซ็นทรัลสามารถเติบโตต่อเนื่องมาได้ คือการมีค่านิยมร่วม (Shared Values) ของสมาชิกในครอบครัว แม้แต่ละคนอาจมีความคิดเห็นแตกต่างกันในเรื่องวิธีการทำงาน (How) แต่หากมีพื้นฐานค่านิยมและเป้าหมายร่วมกัน ก็สามารถหาข้อตกลงร่วมกันได้ง่ายขึ้น
กลุ่มเซ็นทรัลให้ความสำคัญกับความโปร่งใส (Transparency) และการวางระบบธรรมนูญครอบครัว (Family Governance) เพื่อกำหนดกติกาการบริหารและการสืบทอดตำแหน่งผู้นำ โดยมีการเลือกตั้งผู้นำทุก 4 ปี และต้องได้รับคะแนนเสียงสนับสนุนไม่น้อยกว่า 66% ขณะเดียวกันแม้ปัจจุบันสมาชิกครอบครัวมีจำนวนเพิ่มขึ้นเป็นหลักร้อยคน แต่ยังสามารถรักษาความเป็นเจ้าของธุรกิจร่วมกัน โดยที่ผ่านมาไม่มีสมาชิกในครอบครัวนำหุ้นของบริษัทออกไปขายให้กับบุคคลภายนอก
“เชื่อไหมว่าคนในตระกูลเราเป็นร้อยคน ไม่เคยมีใครเอาหุ้นบริษัทไปขายเลยแม้แต่หุ้นเดียว แม้จะไม่ได้มีกฎล็อกไว้ ทุกคนยึดมั่นใน Shared Values เดียวกัน”
ส่งต่ออำนาจคนรุ่นใหม่ เปิดทางมืออาชีพบริหารองค์กร
ในประเด็นสุดท้ายของเวทีสัมมนานี้คือการวางแผนสืบทอดตำแหน่ง ซึ่งทั้งสองผู้นำเห็นตรงกันว่า ผู้บริหารไม่ควรยึดติดกับตำแหน่งนานเกินไป โดยนายเศรษฐาระบุว่า การรู้จักถอยออกจากตำแหน่งและเปิดทางให้คนที่มีความสามารถและมีความพร้อมเข้ามาบริหารต่อ ถือเป็นหนึ่งในการตัดสินใจทางธุรกิจที่ดีที่สุด เพราะความสำเร็จขององค์กรไม่ควรขึ้นอยู่กับบุคคลใดบุคคลหนึ่ง แต่ต้องสามารถเติบโตต่อไปได้แม้มีการเปลี่ยนผ่านผู้นำ
ด้านนายทศระบุว่า กลุ่มเซ็นทรัลเติบโตจากพลังของคนรุ่นใหม่มีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนและสร้างความเปลี่ยนแปลงให้ธุรกิจมาตลอดทุกยุคสมัย จึงมองว่าผู้นำต้องรู้จักส่งต่อบทบาทและอำนาจตัดสินใจให้คนรุ่นใหม่ได้เรียนรู้และสร้างการเปลี่ยนแปลง พร้อมเปิดโอกาสให้ผู้บริหารมืออาชีพที่มีความสามารถเข้ามาบริหารองค์กร โดยไม่จำเป็นต้องเป็นสมาชิกในครอบครัวเสมอไป
“การส่งต่อไม่ใช่แค่ให้ตำแหน่ง แต่ต้องให้อำนาจคนรุ่นใหม่ได้ตัดสินใจและเรียนรู้ด้วยตัวเอง ไม่จำเป็นว่าผู้นำจะต้องเป็นคนในครอบครัวเสมอไป ผู้บริหารมืออาชีพที่มีความสามารถก็สามารถเข้ามาบริหารธุรกิจได้ ส่วนคนในตระกูลทำหน้าที่ดูแลนโยบายผ่านบอร์ด อย่ายึดติดกับตำแหน่ง ทุกอย่างปรับได้เพื่อสิ่งที่ดีที่สุดสำหรับอนาคต”
บทเรียนจากสองผู้นำสะท้อนให้เห็นว่า การสร้างความสำเร็จในโลกธุรกิจไม่ได้ขึ้นอยู่กับความสามารถในการตัดสินใจเพียงอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงการประเมินความเสี่ยง การรักษาสภาพคล่อง การสร้างระบบบริหารที่โปร่งใส และการเตรียมคนรุ่นใหม่ให้พร้อมรับช่วงต่อ ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของการเปลี่ยนความสำเร็จของบุคคลให้กลายเป็นพลังขับเคลื่อนองค์กรและเศรษฐกิจในระยะยาว
