วรภัค เผยฐานะการคลังไทยหลังโควิดเปราะบาง เสี่ยงแตะเพดานหนี้ ชี้ต้องปฏิรูปด่วน

วรภัค เผยฐานะการคลังไทยหลังโควิดเปราะบาง ใกล้แตะเพดานหนี้ เป็นโจทย์ใหญ่รัฐบาล ชี้ต้องปฏิรูป การไม่ทำความเสี่ยงจะทวีคูณ

นายวรภัค ธันยาวงษ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง โพสต์เฟซบุ๊กส่วนตัว “Vorapak Tanyawong” ว่า
ฐานะการคลังไทยหลัง COVID-19 : Baseline ที่ท้าทายสำหรับรัฐบาลใหม่ ประเทศไทยกำลังเผชิญโจทย์การคลังและเศรษฐกิจที่ซับซ้อนกว่าทุกครั้งที่ผ่านมา หลังวิกฤต COVID-19 ทำให้โครงสร้างหนี้ รายได้ และรายจ่ายภาครัฐเปราะบางอย่างยิ่ง ภาพรวมความเสี่ยงทางการคลังถูกประเมินสูงถึง 7.6 จาก 10 (ก่อนโควิดเพียง 4.3) ซึ่งหมายถึง “พื้นที่หายใจ” ของรัฐบาลใหม่มีอยู่อย่างจำกัด

1. หนี้สาธารณะ : แรงกดดันที่เข้าใกล้เพดาน

• หนี้สาธารณะจะขึ้นแตะ ~65% ต่อ GDP ในปี 2568 และภาระดอกเบี้ยอาจเกิน 10% ของรายได้รัฐบาล

• แม้ยังไม่ทะลุเพดาน 70% แต่กำลังใกล้ “กันชนสุดท้าย” ที่ IMF ประเมินไว้ที่ 77-87%

Downside Trigger : หากเศรษฐกิจชะลอตัวพร้อมกับดอกเบี้ยโลกสูงต่อเนื่อง อัตราส่วนหนี้อาจทะลุกรอบเร็วกว่าคาด และถูกตลาดการเงินลดความเชื่อมั่น

2. รายได้ภาครัฐ : โครงสร้างจัดเก็บที่อ่อนแรง

• สัดส่วนรายได้รัฐบาลต่อ GDP ต่ำกว่ามาตรฐานโลก ~3%

• จุดอ่อนสำคัญ : แรงงานนอกระบบ >50%, ไม่มี Capital Gain Tax (ซึ่งคงยังไม่มีนโยบายจัดเก็บภาษีเรื่องนี้ในระยะระยะเวลาอันใกล้), ภาษีทรัพย์สินและมรดกต่ำ, VAT ยังคงต่ำที่ 7% (ในขณะที่ประเทศรอบบ้านเราอยู่ที่ 12 ถึง 15% กันทั้งนั้น), ภาษีสิ่งแวดล้อมยังไม่เกิดขึ้น

• รายได้จากพลังงานและทรัพยากรธรรมชาติลดลง

Downside Trigger : หากไม่สามารถปฏิรูปภาษีได้จริง รายได้ต่อ GDP จะไม่ขยับ → เสถียรภาพหนี้อาจจะทรุดลงเรื่อย ๆ

3. รายจ่ายภาครัฐ : ภาระที่ขยายตัวต่อเนื่อง

• ค่าใช้จ่ายบุคลากรและบำนาญเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง

• ค่าใช้จ่ายรักษาพยาบาลข้าราชการ โดยเฉพาะ OPD พุ่งไม่หยุด

• กองทุนชราภาพเสี่ยงไม่ยั่งยืน และแรงงานนอกระบบไร้หลักประกันเกษียณ

Downside Trigger : หากการใช้ Escape Clause ถูกบิดเบือนเพื่อเพิ่ม “รายจ่ายลงทุนเทียม” จะทำให้ฐานะการคลังเสื่อมเร็ว

4. โครงสร้างเศรษฐกิจ-สังคม : กับดักเชิงโครงสร้าง

• สังคมผู้สูงอายุ → รายได้ภาษีหด รายจ่ายบำนาญและสุขภาพพุ่ง

• หนี้ครัวเรือนสูง 90% ต่อ GDP → บริโภคชะลอ, VAT อ่อนแรง

• แรงงานนอกระบบครึ่งประเทศ → ฐานภาษีแคบ

• ความเหลื่อมล้ำสูง → 1% ถือครองรายได้ 23% ทำให้การปฏิรูปภาษีเผชิญแรงต้าน

• ภูมิรัฐศาสตร์และพลังงาน : ราคาน้ำมันผันผวน บีบรัดการคลังจากการอุดหนุน

• Climate Risk : ไทยติดอันดับ 9 โลกในดัชนีความเสี่ยง ทำให้ต้องกันงบฯเพื่อบรรเทาและฟื้นฟูมากขึ้น

Downside Trigger : Shock ภายนอก เช่น ราคาน้ำมันพุ่งหรือภัยพิบัติรุนแรง จะกระแทกงบประมาณทันที

5. ทางออก : การปรับสมดุลการคลังต้อง “ครบวงจร”

• รายจ่าย : จำกัดการโตของเงินเดือน-บำนาญ-สวัสดิการ, ปฏิรูปกองทุนเกษียณ

• รายได้ : ปฏิรูปภาษีบุคคลและทุน, ขยาย VAT อย่างเหมาะสม, จัดเก็บภาษีคาร์บอน, เพิ่มรายได้จากทรัพย์สินรัฐ

• กลไกกฎหมาย : ใช้ PAYGO, กำหนดนิยามรายจ่ายลงทุนให้ชัด, กลับสู่กรอบขาดดุล 3% ของ GDP เมื่อเศรษฐกิจฟื้น

บทสรุป : Baseline ของรัฐบาลใหม่

รัฐบาลใหม่ไม่ได้เริ่มต้นจาก “กระดาษขาว” แต่จาก Baseline ที่เต็มไปด้วย แรงกดดันเชิงโครงสร้างทางการคลังทุกด้าน-หนี้ รายได้ รายจ่าย และโครงสร้างเศรษฐกิจ-สังคม-กำลังบีบให้ Fiscal Space ของไทยแคบลงเรื่อย ๆ หากไม่ปฏิรูปเชิงรุก ความเสี่ยงจะทวีคูณ และ Downside Triggers สามารถถูกจุดติดได้จากทั้งในและนอกประเทศ

โจทย์ใหญ่ของรัฐบาลใหม่จึงไม่ใช่แค่การ “เลือกใช้นโยบาย” แต่คือการ “เลือกจะเผชิญความจริง”
เพราะหากเพิกเฉย Baseline วันนี้จะกลายเป็นกับดักที่กัดกร่อนเสถียรภาพการคลังและเศรษฐกิจไทยในระยะยาว