จะเกิดอะไรในอิหร่าน หลังประธานาธิบดีเสียชีวิต กระทบตะวันออกกลางหรือไม่ ?
ประธานาธิบดี อิบราฮิม ระอีซี (Ebrahim Raisi) ของอิหร่าน เสียชีวิตในวัย 63 ปี จากอุบัติเหตุเฮลิคอปเตอร์ตกในป่าเมื่อวันที่ 19 พฤษภาคม 2024 พร้อมด้วยผู้โดยสารและลูกเรือรวม 9 ราย
อีกบุคคลสำคัญของอิหร่านซึ่งร่วมโดยสารบนเฮลิคอปเตอร์ลำเดียวกัน และเสียชีวิตคือ ฮุซัยน์ อะมีร อับดุลลอฮิยอน (Hossein Amirabdollahian) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ที่มีบทบาทและเป็นที่คุ้นหน้าคุ้นตาจากข่าวสงครามอิสราเอลกับฮามาส ซึ่งอิหร่านถูกมองว่าเป็นผู้สนับสนุนกลุ่มฮามาส ทำให้เขาต้องออกมาตอบโต้หลายต่อหลายครั้ง
จะเกิดอะไรขึ้นในอิหร่านต่อไปบ้าง หลังจากที่ประธานาธิบดีเสียชีวิต และจะส่งผลกระทบอะไรต่อตะวันออกกลางหรือไม่
เลือกตั้งใหม่ในเร็ว ๆ นี้
หลังยืนยันแล้วว่าประธานาธิบดี อิบราฮิม ระอีซี เสียชีวิต อยาตุลลอฮ์ อาลี คาเมเนอี (Ayatollah Ali Khamenei) ผู้นำสูงสุดของอิหร่านประกาศไว้อาลัยให้ประธานาธิบดีและผู้เสียชีวิตทั้งหมดเป็นเวลา 5 วัน
เขามอบหมายให้ โมฮัมหมัด มุกห์เบอร์ (Mohammad Mokhber) รองประธานาธิบดีคนที่ 1 เป็นรักษาการประธานาธิบดีต่อไปจนกว่าจะมีการเลือกตั้ง และได้เสนอชื่อ อาลี บาเกรี (Ali Bagheri) ให้เป็นรักษาการรัฐมนตรีกระทรวงการต่างประเทศด้วย
สำหรับการเลือกตั้งกำหนดว่าจะจัดขึ้นภายใน 50 วัน และมีการเคาะเป็นวันที่ 28 มิถุนายน 2024 นี้
หาผู้สืบทอดตำแหน่ง “ผู้นำสูงสุด”
การเสียชีวิตของประธานาธิบดี อิบราฮิม ระอีซี ของอิหร่าน ไม่เพียงแต่ทำให้อิหร่านต้องหาประธานาธิบดีคนใหม่เท่านั้น แต่ยังทิ้งคำถามว่าใครจะเป็นผู้นำสูงสุดคนต่อไปของอิหร่านด้วย เพราะเดิมทีแล้ว อิบราฮิม ระอีซี ถูกมองว่าเป็นตัวเต็งผู้สืบทอดตำแหน่ง “ผู้นำสูงสุด” ของอิหร่านต่อจาก อยาตุลลอฮ์ อาลี คาเมเนอี วัย 85 ปี ร่วมกับตัวเต็งอีกคนคือ มอจตาบา คาเมเนอี (Mojtaba Khamenei) บุตรชายของอยาตุลลอฮ์ อาลี คาเมเนอี
แม้ว่าเหลือตัวเต็งเพียงคนเดียวคือบุตรชายของผู้นำคนปัจุบัน แต่ก็ยังไม่แน่ว่าจะมีกลุ่มใดเสนอคู่แข่งรายอื่นอีกหรือไม่
วาลี นาสร์ (Vali Nasr) ศาสตราจารย์ด้านตะวันออกกลางศึกษาและกิจการระหว่างประเทศจากวิทยาลัยระหว่างประเทศศึกษาชั้นสูง (School of Advanced International Studies) แห่งมหาวิทยาลัยจอห์น ฮอปกินส์ (John Hopkins) วิเคราะห์ว่า ตอนนี้กลุ่มที่สนับสนุน อิบราฮิม ระอีซี ขึ้นเป็นผู้นำสูงสุดไม่มีตัวเลือกอื่น ดังนั้น การเสียชีวิตของเขาเป็นการเปิดโอกาสให้คนจากกลุ่มอื่นได้เข้ามาเป็นผู้ชิงตำแหน่ง
นาสร์บอกอีกว่า ตำแหน่งประธานาธิบดีเป็นหนทางในการก้าวไปสู่ตำแหน่งผู้นำสูงสุด ดังนั้น การเลือกตั้งประธานาธิบดีที่กำลังจะเกิดขึ้น จะเป็นตัวตัดสินแรกว่าอะไรจะเกิดขึ้นต่อไป
เครื่องบินเก่า เป็นปัญหาที่อิหร่านไม่รู้จะแก้อย่างไร
เหตุเฮลิคอปเตอร์ตกซึ่งทำให้ประธานาธิบดีระอีซีเสียชีวิต ถือเป็นคำเตือนล่าสุดถึงสภาพที่ย่ำแย่ของเครื่องบินหลายลำของอิหร่าน
ถึงแม้ว่าจะตระหนักได้ถึงความเสี่ยงที่จะเกิดอุบัติเหตุจากเครื่องบินเก่า แต่ทางออกของอิหร่านก็มีน้อย เนื่องจากอิหร่านถูกห้ามไม่ให้ซื้อเครื่องบินหรือส่วนประกอบใหม่จากซัพพลายเออร์ของสหรัฐหรือยุโรป นับตั้งแต่การปฏิวัติอิสลามอิหร่านในปี 1979 ทำให้ทั้งรัฐและสายการบินของอิหร่านต้องใช้เครื่องบินเก่า และสายการบินของอิหร่านกลายเป็นหนึ่งในสายการบินที่ใช้เครื่องบินเก่าที่สุดในโลก
น้ำมันจะแพงขึ้นไหม ?
ตลาดน้ำมันซึ่งมักจะถูกโจมตีด้วยข่าวร้ายจากตะวันออกกลางไม่ได้รับผลกระทบใด ๆ หลังการเสียชีวิตของประธานาธิบดีอิหร่าน สัญญาซื้อขายล่วงหน้าเบรนต์ (Brent) และเวสต์เทกซัส (WTI) ปรับตัวลดลงเล็กน้อย เนื่องจากตลาดกลับมาพุ่งความสนใจที่การเปลี่ยนแปลงของอุปสงค์และอุปทาน
แม้กระทั่งในระยะถัดไป การเสียชีวิตของประธานาธิบดีอิหร่านก็ไม่น่าจะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงใด ๆ ต่อนโยบายน้ำมันของอิหร่าน เนื่องจากเขาไม่มีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรงในเรื่องนโยบายปิโตรเลียม และจุดยืนของรัฐบาลอิหร่านโดยพื้นฐานแล้วคือการขายน้ำมันให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ ภายใต้ข้อจำกัดจากการคว่ำบาตรของสหรัฐ ซึ่งคาดว่ามาตรการคว่ำบาตรน่าจะยังคงอยู่ต่อไป
ปัจจัยที่จะส่งผลกระทบต่อราคาน้ำมันมากกว่าคือ การประชุมองค์กรร่วมประเทศผู้ผลิตน้ำมันเพื่อการส่งออก หรือโอเปก (OPEC) ในต้นเดือนมิถุนายนนี้ ซึ่งอาจมีการขยายระยะเวลาดำเนินมาตรการลดกำลังการผลิตออกไปอีก จากเดิมที่คาดว่าจะเริ่มทยอยกลับมาผลิตในระดับปกติในไตรมาส 3 ของปีนี้
จะเปลี่ยนอะไรในตะวันออกกลางหรือไม่ ?
เซียด เดาด์ (Ziad Daoud) หัวหน้านักเศรษฐศาสตร์ตลาดเกิดใหม่ของบลูมเบิร์ก อีโคโนมิกส์ (Bloomberg Economics) วิเคราะห์ว่า การเสียชีวิตของระอีซีไม่น่าจะเปลี่ยนวิถีความขัดแย้งในตะวันออกกลางได้
นอกจากนั้น เขาประเมินว่าความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ ณ ปัจจุบันจะส่งผลต่อราคาน้ำมันในระดับใกล้ 0 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล ลดลงจากคาดการณ์เมื่อเดือนตุลาคม 2023 ที่ว่าความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์อาจเพิ่มราคาน้ำมันถึง 12 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล และคาดการณ์เมื่อเดือนเมษายนว่าอาจเพิ่มราคาน้ำมัน 2 ดอลลาร์ต่อบาร์เรล หรือกล่าวได้ว่าความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ ณ ปัจจุบันไม่อยู่ในระดับที่น่ากังวลว่าจะส่งผลให้ราคาน้ำมันเพิ่มขึ้น
อ้างอิง :
อ่านเนื้อหาที่เกี่ยวข้อง