ยูเออีอยู่ตรงไหนในโอเปก เหตุใดจึงถอนตัว อนาคตราคาน้ำมันดิบจะเป็นอย่างไร
สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ (UAE) ประกาศว่า กำลังถอนตัวออกจากองค์การประเทศผู้ส่งออกน้ำมัน (OPEC) มีผลตั้งแต่วันที่ 1 พ.ค.นี้ ถือเป็นเรื่องใหญ่ในแง่ภูมิรัฐศาสตร์และอาจส่งผลเสียต่อราคาน้ำมันในระยะยาว
นายสตีเวน เอ. คุก นักวิจัยอาวุโสด้านการศึกษาตะวันออกกลางและแอฟริกาที่สภาความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ (Council on Foreign Relations : CFR) สถาบันคลังสมองในสหรัฐเผยแพร่บทวิเคราะห์ ถึงสาเหตุที่สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ถอนตัวออกจากโอเปก และผลกระทบต่อกลุ่มโอเปกจะเป็นอย่างไร
สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ได้พิจารณาเรื่องการแยกตัวออกจากกลุ่มโอเปกมาหลายปีแล้ว สาเหตุมาจากสงคราม ความขัดแย้งในเยเมน และความร่วมมือที่ล่มสลายกับซาอุดีอาระเบีย
สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ออกแถลงการณ์เมื่อ 28 เม.ย.ว่า กำลังถอนตัวออกจากองค์การประเทศผู้ส่งออกน้ำมัน (OPEC) มีผลตั้งแต่วันที่ 1 พ.ค.นี้ ยุติการเป็นสมาชิกในกลุ่มโอเปกเก่าแก่เป็นเวลานาน 58 ปี และเป็นการสร้างความเสียหายเชิงสัญลักษณ์ต่อพันธมิตรทางเศรษฐกิจที่ตึงเครียดจากแรงกดดันของสงครามในภูมิภาคและการทูตที่แตกแยก
รัฐบาลสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ไม่เห็นด้วยกับโควตาและการควบคุมราคาที่กำหนดโดยกลุ่มโอเปกมานานแล้ว ดังนั้นจึงมองว่าการถอนตัวเป็นผลประโยชน์สูงสุดของตน ซึ่งการถอนตัวของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ทำให้เกิดความกังวลเกี่ยวกับความเป็นเอกภาพในระยะยาวของโอเปก แต่ยังคงต้องรอดูว่าการเปลี่ยนแปลงนี้จะมีผลกระทบอย่างร้ายแรงต่อกลุ่มโอเปกหรือไม่
ความสำคัญของการถอนตัว
นับเป็นการเคลื่อนไหวทางภูมิรัฐศาสตร์ที่สำคัญ สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์เริ่มศึกษาความเป็นไปได้ในการออกจาก OPEC ในช่วงเวลาเดียวกับที่กาตาร์ (ซึ่งไม่ใช่ผู้ผลิตน้ำมันรายใหญ่) ออกจากกลุ่มเมื่อต้นปี 2019 อย่างไรก็ตาม ดูเหมือนว่าการตัดสินใจของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์จะไม่บั่นทอน OPEC เอง ซึ่งยังมีสมาชิกอีก 11 ประเทศที่ยังไม่มีทีท่าว่าจะถอนตัว หรือไม่กระทบต่อการไหลเวียนของน้ำมันทั่วโลก
นายคุกระบุว่า ผู้นำของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์เชื่ออย่างชัดเจนว่า การตัดสินใจของ OPEC ซึ่งในอดีตมักให้สิทธิพิเศษแก่ซาอุดีอาระเบีย ไม่ได้เอื้อประโยชน์ต่อผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจของอาบูดาบี ในขณะเดียวกัน สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์และซาอุดีอาระเบียก็กลับเข้าสู่ช่วงเวลาที่ความสัมพันธ์ทวิภาคีที่ตึงเครียด การประสานงานอย่างใกล้ชิดระหว่างรัฐบาลทั้งสองในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ซึ่งเป็นพื้นฐานที่นักกำหนดนโยบายและนักวิเคราะห์ชาวอเมริกันใช้ในการสร้างสมมติฐานเกี่ยวกับภูมิภาคและทิศทางของภูมิภาคนี้ ไม่ใช่เรื่องปกติ
เช่นเดียวกับรัฐเล็กๆ อื่นๆ ในอ่าวเปอร์เซีย สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์มักต่อต้านความพยายามของซาอุดีอาระเบียที่จะครอบงำทั้งต่อพวกเขาและภูมิภาค
ผลกระทบจากสงครามระหว่างสหรัฐ-อิสราเอลกับอิหร่าน
สงครามสหรัฐ-อิสราเอลกับอิหร่านได้ส่งผลกระทบ แต่บางทีอาจไม่ใช่ในแบบที่หลายคนคาดเดา ลองย้อนกลับไปดูเหตุการณ์ในช่วงหลายเดือนก่อนที่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์จะตัดสินใจเปิดปฏิบัติการ Epic Fury
- ความขัดแย้งยูเออี VS ซาอุดีอาระเบียในสงครามเยเมน
ในช่วงปลายปี 2025 ซาอุดีอาระเบียและสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ขัดแย้งกันเรื่องเยเมน สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์สนับสนุนการยึดอำนาจโดยสภาเปลี่ยนผ่านภาคใต้ ซึ่งเป็นกลุ่มติดอาวุธแบ่งแยกดินแดนในเยเมน โดยแลกกับความเสียหายของพันธมิตรซาอุดีอาระเบียในประเทศ ซาอุดีอาระเบียถึงกับโจมตีทางอากาศใส่พันธมิตรและอุปกรณ์ทางทหารของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ที่ท่าเรือมูคาลลา
ในขณะเดียวกัน การที่อิสราเอลรับรองโซมาลิแลนด์ยิ่งทำให้ความไม่ไว้วางใจระหว่างซาอุดีอาระเบียและสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์เพิ่มมากขึ้น ซาอุดีอาระเบียมองว่าการกระทำของอิสราเอลเป็นการสร้างความไม่มั่นคงและมองว่าสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์มีส่วนร่วมในเรื่องนี้ ผลที่ตามมาคือสงครามคารมที่กินเวลานานสองเดือนระหว่างรัฐบาลทั้งสอง โดยส่วนใหญ่ผ่านทางสื่อสังคมออนไลน์ ควบคู่ไปกับการรณรงค์ในวอชิงตันที่รัฐบาลทั้งสองพยายามโน้มน้าวเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ว่าอีกฝ่ายเป็นต้นเหตุของการแตกหักในความสัมพันธ์
2.ความขัดแย้งงยูเออี VS ซาอุดีอาระเบียในสงครามอิหร่าน
จากนั้นก็เกิดสงครามในอิหร่าน เมื่ออิหร่านโจมตีสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์และซาอุดีอาระเบียเป็นครั้งแรก มกุฎราชกุมารโมฮัมเหม็ด บิน ซัลมาน ผู้นำในทางปฏิบัติของซาอุดีอาระเบีย และชีคโมฮัมเหม็ด บิน ซาเยด ประธานาธิบดีสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ได้แสดงความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันต่อกัน รวมถึงประเทศอื่นๆ ในภูมิภาคที่ถูกอิหร่านโจมตี อย่างไรก็ตาม สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์และซาอุดีอาระเบียมีความเห็นที่แตกต่างกันออกไปเมื่อสงครามดำเนินต่อไป โดยซาอุดีอาระเบียเข้าร่วมกับปากีสถาน อียิปต์ และตุรกี ในการแสวงหาทางออกทางการทูต
สำหรับฝ่ายสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์นั้น พวกเขาไม่ได้คัดค้านทางออกทางการทูต แต่เนื่องจากอิหร่านได้โจมตีพวกเขาอย่างหนัก พวกเขาจึงต้องการให้แน่ใจว่าไม่ว่าข้อตกลงใดจะเกิดขึ้น ระบอบการปกครองของอิหร่านจะไม่สามารถคุกคามความมั่นคงของพวกเขาได้อีก พวกเขาเชื่อว่าซาอุดีอาระเบียและประเทศอื่นๆ ยินดีที่จะยอมรับข้อตกลงที่น้อยกว่านี้ ความแตกต่างนี้ได้นำไปสู่การกัดเซาะความไว้วางใจและความสามัคคีที่พัฒนาขึ้นในช่วงต้นเดือนมีนาคม
สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ซึ่งกำลังพิจารณาที่จะออกจากโอเปกอยู่แล้ว ได้สรุปอย่างชัดเจนว่าความสัมพันธ์ทวิภาคีที่ย่ำแย่ลงกับซาอุดีอาระเบียเป็นโอกาสที่จะยุติการเข้าร่วมในกลุ่มโอเปก
ภัยคุกคามที่ร้าวลึกกว่าต่อโอเปก หรือไม่
จนถึงขณะนี้ สมาชิกอื่นๆ ของกลุ่มโอเปกยังไม่ได้ส่งสัญญาณถึงความตั้งใจที่จะออกจากกลุ่ม อย่างไรก็ตาม การเคลื่อนไหวของกาตาร์ในปี 2019 และการตัดสินใจของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ อาจทำให้สมาชิกอื่นๆ พิจารณาว่าพวกเขาอาจจะไปได้ดีกว่าหากปราศจากกลุ่มโอเปก
นักวิจัยอาวุโสจากสถาบัน CFR ระบุว่า ภูมิศาสตร์การเมืองดูเหมือนจะเป็นแรงผลักดันให้เกิดการถอนตัว แต่ดูเหมือนว่าอาบูดาบีจะไม่ออกจากกลุ่มหากผู้นำไม่เชื่อว่าจะมีผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจจากการทำเช่นนั้น หากสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์สามารถพิสูจน์ได้ว่าการออกจากโอเปกไม่เป็นอันตราย ประเทศอื่นๆ อาจพิจารณาทำตาม
ประเทศอื่นๆ ก็ได้ออกจากโอเปกในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา แองโกลาถอนตัวออกเมื่อสิ้นปี 2023 หลังจากผลผลิตลดลง และผู้นำกลุ่มพยายามกำหนดโควตาการผลิตที่ลดลง เอกวาดอร์ถอนตัวในปี 2020 เนื่องจากผลผลิตลดลง ขณะที่ในปี 2018 กาตาร์ซึ่งเป็นผู้ผลิตรายย่อยได้ถอนตัวออกเพื่อมุ่งเน้นไปที่การพัฒนาภาคก๊าซธรรมชาติของตน อิหร่านยังคงเป็นสมาชิกอยู่
จากผลสำรวจของบลูมเบิร์กที่สอบถามนักวิเคราะห์และผู้ค้า พบว่าสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ผลิตน้ำมันได้ 3.6 ล้านบาร์เรลต่อวันในเดือนกุมภาพันธ์ ซึ่งสูงกว่าตัวเลขทางการและโควตาการผลิตของกลุ่มโอเปกพลัสอย่างมาก ทำให้สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์เป็นผู้ผลิตรายใหญ่เป็นอันดับที่ 3 ในกลุ่มประเทศหลัก 12 ประเทศของโอเปก และเป็นอันดับที่ 6 ในกลุ่มโอเปกพลัสที่มี 22 ประเทศ อย่างไรก็ตาม การผลิตลดลง 40% ในเดือนมีนาคมที่ผ่านมา หลังจากความขัดแย้งในสงครามอิหร่านทำให้สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ต้องปิดโรงงานผลิตส่วนใหญ่
อนาคตโอเปกและราคาน้ำมันดิบ
การที่สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ถอนตัวออกจากโอเปกจะบั่นทอนความสามารถของกลุ่มในการกำหนดทิศทางตลาดน้ำมัน เนื่องจากสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์มีกำลังการผลิตสำรองมากเป็นอันดับสองรองจากซาอุดีอาระเบีย ซึ่งเป็นเครื่องมือสำคัญที่ใช้ในการกำหนดทิศทางตลาด นอกจากนี้ยังส่งผลกระทบต่อความสามารถของซาอุดีอาระเบียในการบริหารจัดการโอเปกด้วย
การถอนตัวของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ออกจากโอเปกในสัปดาห์นี้จะทำให้ลดทอนอิทธิพลของกลุ่มและผู้นำอย่างซาอุดีอาระเบียในตลาดน้ำมัน ซึ่งอาจส่งผลเสียต่อราคาน้ำมันในระยะยาว
จอร์จ ลีออน หัวหน้าฝ่ายวิเคราะห์ภูมิรัฐศาสตร์ของ Rystad Energy บริษัทวิจัยอิสระด้านพลังงาน กล่าวว่า สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์เป็นสมาชิกที่มีอิทธิพลมากที่สุดของโอเปก รองจากซาอุดีอาระเบีย เป็นหนึ่งในสมาชิกไม่กี่รายร่วมกับซาอุดีอาระเบียที่มีกำลังการผลิตสำรองมากพอที่จะกำหนดทิศทางราคาและรับมือกับภาวะอุปทานผันผวนได้
ทั้งนี้ กำลังการผลิตสำรองคือการผลิตที่ไม่ได้ใช้งาน ซึ่งสามารถนำกลับมาใช้ได้อย่างรวดเร็วเพื่อแก้ไขวิกฤตการณ์ครั้งใหญ่ ซาอุดีอาระเบียและสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ควบคุมกำลังการผลิตสำรองของโลกส่วนใหญ่ ซึ่งมีมากกว่า 4 ล้านบาร์เรลต่อวัน ทำให้ทั้งสองประเทศมีอิทธิพลอย่างมากในช่วงเวลาที่เกิดภาวะวิกฤต
ลีออนกล่าวว่า การถอนตัวของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์จึงเป็นการทำลายเสาหลักหนึ่งที่ค้ำจุนความสามารถของโอเปกในการบริหารจัดการตลาดและผลที่ตามมา โอเปกจะอ่อนแอลงในเชิงโครงสร้าง
การตัดสินใจของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ที่จะออกจากโอเปก เกิดขึ้นหลังจากอิหร่านซึ่งเป็นสมาชิกโอเปกโจมตีด้วยขีปนาวุธและโดรนเป็นเวลาหลายสัปดาห์ การโจมตีเรือขนส่งสินค้าในช่องแคบฮอร์มุซของเตหะรานจำกัดการส่งออกน้ำมันของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และคุกคามรากฐานทางเศรษฐกิจของประเทศ
บริษัทโกลด์วินกล่าวว่า การถอนตัวของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ไม่น่าจะส่งผลกระทบต่อตลาดในปีหน้า เนื่องจากช่องแคบฮอร์มุซปิดอยู่แล้ว ราคาน้ำมันล่วงหน้าในวันประกาศถอนตัวไม่ได้แสดงปฏิกิริยาใดๆ
จอห์น คิลดัฟฟ์ ผู้ก่อตั้ง Again Capital กล่าวว่า แต่การถอนตัวของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์อาจส่งผลเสียต่อราคาน้ำมันในภายหลัง เนื่องจากบั่นทอนความสามัคคีในหมู่ผู้ผลิตเพื่อป้องกันไม่ให้ราคาน้ำมันลดลงมากเกินไปในช่วงที่อุปทานล้นตลาด
ซูเฮล อัล มาซรูอี รมว.พลังงานสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์กล่าวว่า สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ต้องการอิสระในการตัดสินใจด้านการผลิตมากขึ้นไม่มีข้อจำกัดของโอเปกมาขวางกั้น และเพื่อให้บรรลุเป้าหมายกำลังการผลิต 5 ล้านบาร์เรลต่อวันภายในปี 2027
นายแอนดี้ ลิโปว์ ประธานบริษัท Lipow Oil Associates บริษัทที่ปรึกษาด้านพลังงานและน้ำมันของสหรัฐอเมริกากล่าวว่า สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ไม่พอใจกับการลดกำลังการผลิตน้ำมันมาหลายปีแล้ว ซึ่งมีซาอุดีอาระเบียเป็นหัวหอกเพื่อพยุงราคา ทำให้ต้องเฝ้าดูอิรักและรัสเซียซึ่งเป็นสมาชิก OPEC+ ผลิตเกินโควตาเป็นประจำ
“เมื่อความขัดแย้งระหว่างสหรัฐและอิหร่านสิ้นสุดลง และช่องแคบฮอร์มุซเปิดอีกครั้ง ผมคาดว่าสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์จะผลิตน้ำมันให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ โดยใช้กำลังการผลิตสำรองที่มีอยู่” ลิโปว์กล่าว
โกลด์วินกล่าวว่า ตลาดอาจหวนนึกถึงความสามารถของซาอุดีอาระเบียในการรักษาระดับราคาน้ำมัน หากความต้องการน้ำมันอ่อนแอและมีน้ำมันส่วนเกินจำนวนมากในอนาคต และมีความเสี่ยงอย่างมากที่ราคาน้ำมันจะผันผวนมากขึ้นอันเป็นผลมาจากการตัดสินใจถอนตัวครั้งนี้
“แต่ในท้ายที่สุด เมื่อสภาวะตลาดต้องการความร่วมมือ การที่สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ออกจากโอเปกไม่ได้หมายความว่าจะไม่ร่วมมือกับโอเปก” ลิโปว์กล่าว
อ้างอิง :
• Council on Foreign Relations
• CNBC