คำอธิบายจากแพทย์ ดื่มเหล้ามาก ๆ ตายได้ยังไง ?

หมอเอ้ว ชัชพล อธิบายเรื่องแอลกอฮอล์เป็นพิษและกลไกที่ทำให้เสียชีวิต ผ่านหลอดเลือด การกดประสาทและสมอง พร้อมแนะวิธีช่วยเหลือผู้ป่วยเบื้องต้น

นพ.ชัชพล เกียรติขจรธาดา เจ้าของเฟซบุ๊กแฟนเพจ “เรื่องเล่าจากร่างกาย by หมอเอ้ว ชัชพล” ระบุอันตรายจากการดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณมาก ๆ เนื้อหาใจความดังนี้

ดื่มเหล้ามาก ๆ ตายได้ยังไง ?

อย่างแรกสุดเลยที่อยากพูดถึงคือ เหตุการณ์แบบนี้ เจอบ่อยกว่าที่ทุกคนคิดนะครับ
เพราะการดื่มเหล้าเร็ว ๆ จนเสียชีวิต จริง ๆ พบได้ในหลายสถานการณ์ที่หลายคนคุ้นเคย เช่น
ดื่มเหล้าเร็ว ๆ ตอนอกหัก หรือเล่นเกมแล้วใครแพ้ดื่ม หรือดื่มแข่งกัน และอีกอันที่เจอได้บ่อยคือ การดื่มเหล้าตอนรับน้อง

ส่วนตัวยังไม่เคยเจอคนที่ดื่มแล้วเสียชีวิต แต่เจอบ่อยที่ดื่มหนักจนไม่ได้สติแล้วมีคนพามาส่งห้องฉุกเฉิน ซึ่งเมาในระดับที่ถ้าปล่อยหลับที่บ้านคนเดียวก็เสี่ยงจะเสียชีวิตได้เหมือนกัน

อย่างที่สอง ที่อยากบอกก่อนจะไปคุยว่า เหล้าทำให้ตายได้ยังไงคือ ถ้าเจอคนเมาจนหมดสติ ต้องทำยังไงบ้าง ?

1. พยายามปลุกก่อนเลย ถ้าหลับลึกมากจนเรียกไม่รู้ตัว ให้สงสัยว่าจะหมดสติไว้ก่อน กรณีแบบนี้ เรียกรถเตรียมส่ง รพ.ได้เลย

2. ถ้าพอปลุกได้ แต่ไม่ค่อยตื่น ก็ไม่ควรจะปล่อยให้นอนอยู่คนเดียว เพราะระหว่างที่หลับ แอลกอฮอล์ส่วนที่ยังไม่ดูดซึมก็สามารถถูกดูดซึมเข้าเลือดไปได้เรื่อย ๆ จนมีโอกาสที่จะหมดสติจริง ๆ ได้ ดังนั้น ควรจะมีคนคอยอยู่เฝ้า คอยเรียกอยู่เป็นระยะ ๆ อย่างน้อย ๆ ก็ทุก 10 นาที

3. กรณีหลับลึกมาก เรียกไม่ตื่น ให้ระวังสองอย่าง หนึ่ง การหายใจ เพราะแอลกอฮอล์จะกดการหายใจของสมอง ตัวเลขคือ น้อยกว่า 8 ครั้งต่อนาที ถ้าช้าระดับนี้ควรจะต้องตื่นเต้น เฝ้าไว้ตลอดและรีบพาส่ง รพ.

สองคือ เรื่องการอาเจียน เพราะแอลกอฮอล์จะกดการทำงานของสมอง ทำให้กลไกสำลัก (ป้องกันทางเดินหายใจ) เสียไป การอาเจียนอาจจะทำให้อาหารลงไปอุดตันหลอดลมได้ ดังนั้น สิ่งที่ห้ามทำโดยเด็ดขาดคือ ล้วงคอหรือกระตุ้นให้อาเจียนเหล้าออกมา (แต่ถ้าคนเมาลุกนั่งขึ้นมาอาเจียนเองอันนี้ไม่เป็นไร)

สิ่งที่ควรทำคือ จับนอนในท่าตะแคง โดยเอาไหล่ซ้ายติดพื้น แล้วงอเข่า ถ้ามีหมอนก็ให้หนุนหมอน เผื่อว่าอาเจียนออกมา ความเสี่ยงสำลักจะน้อยลง

คราวนี้มาดูกันว่า แอลกอฮอลเป็นพิษ (คือ มากเกินไป) ทำให้ตายได้ยังไงนะครับ

คำถามแรก มากแค่ไหนถึงตาย ?

คำตอบคือ ไม่มีตัวเลขที่แน่ชัด เพราะแต่ละคนรับแอลกอฮอล์ได้ต่างกัน เพศชายหญิง ก็รับได้ไม่เท่ากัน แล้วยังไม่ได้ขึ้นกับปริมาณอย่างเดียว แต่ขึ้นกับความเร็วในการดื่มด้วย แต่อย่างที่บอกไปก่อนหน้า มักจะเป็นกรณีที่ไม่ได้ดื่มแบบธรรมดา แต่เป็นการดื่มแบบอกหัก ดื่มแข่งกัน หรือโดนมอมเหล้า

กลไกที่ทำให้ตาย

1. ผลโดยตรงต่อสมอง
แอลกอฮอล์เป็นสารกดประสาท ซึ่งหมายความว่ามันจะทำให้การทำงานของระบบประสาทส่วนกลางช้าลง ถ้าแอลกอฮอล์มากไป มันจะไปกดการทำงานของสมองที่สำคัญ รวมถึงส่วนที่ควบคุมการหายใจ อัตราการเต้นของหัวใจ และการควบคุมอุณหภูมิ จนอาจจะหยุดหายใจ หรือหัวใจหยุดเต้นได้

2. แอลกอฮอล์ในกระแสเลือด มีผลต่อสมดุลเกลือแร่ในเลือดได้ ซึ่งถ้าผิดปกติมาก ๆ ก็อาจจะทำให้ชักหรือ หัวใจเต้นผิดจังหวะได้

3. ร่างกายจะพยายามขยับแอลกอฮอล์ที่มองว่าเป็นสารพิษ ด้วยการทำให้อาเจียน แต่จากข้อ 1 คือ สมองโดนกด ทำให้กลไกป้องกันทางเดินหายใจทำงานไม่ดี ฝาปิดกล่องเสียงทำงานช้า ก็จะเสี่ยงสำลักเอาอาหารลงหลอดลมได้ง่าย ผลคือ หายใจไม่ออก เสียชีวิต

4. แอลกอฮอล์ในเลือดมันทำให้น้ำตาลในเลือดต่ำได้ ผ่านหลายกลไกที่ซับซ้อน แต่สำคัญคือ น้ำตาลต่ำจนถึงขั้นเป็นอันตรายได้

กรณีแบบนี้ จริง ๆ พบได้ไม่น้อยและอันตรายกว่าที่หลายคนคิดไว้

“ขอแสดงความเสียใจกับผู้เสียชีวิตในข่าวด้วยนะครับ และหวังว่าวันหน้าจะไม่มีเหตุการณ์ที่ป้องกันได้แบบนี้เกิดขึ้นอีกนะครับ”