ยศชนัน : เศรษฐกิจความรู้
คอลัมน์ : สามัญสำนึก
ผู้เขียน : อิศรินทร์ หนูเมือง1 ในรัฐมนตรีใหม่ อายุงานราว 50 วัน ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ หรือ ดร.เชน ยังอยู่ในช่วงฮันนีมูนพีเรียด
ในฐานะรองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ขึ้นเวทีแสดงบทบาท “ผู้นำด้านเศรษฐกิจความรู้” มาแล้ว16 ครั้ง
เท่าทีตามฟัง-ตามอ่าน ส่วนใหญ่ ดร.เชน เล่าลึกทุกปัญหาระบบการศึกษา-การเข้าสู่อาชีพ และการพยายามสร้างอาชีพใหม่ให้สอดคล้อง-ทันการณ์เทคโนโลยี
ล่าสุดเขาขึ้นเวทีคนแรกในวาระก้าวสู่ 50 ปีประชาชาติธุรกิจ พูดเรื่องอนาคตประเทศไทย ภายใต้เศรษฐกิจความรู้ ต่อหน้านักธุรกิจ-ซีอีโอยักษ์ใหญ่ ผ่านพรีเซนเทชั่น 23 หน้า
ทั้ง 23 หน้าทำมาเหนือเมฆ เพราะคิด-เขียน ระหว่างเดินทางกลับจากฝรั่งเศส
ก่อนหน้านั้นไม่กี่ชั่วโมง ดร.เชน ร่วมสนทนากับ ทีมประธานาธิบดีเวียดนาม เรื่องความร่วมมือการใช้เทคโนโลยี ยุทธศาสตร์สำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจแห่งอนาคตของภูมิภาคอาเซียน ที่มีศักยภาพสูง ด้าน AI เซมิคอนดักเตอร์ และ Startup
มีเวลาคุยกับ ดร.เชน สั้น ๆ ก่อนขึ้นเวที บอกกับเขาว่า อยากให้พูดเรื่องความรู้ใหม่ ที่จะเป็นส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทย
และเมื่อแสงสปอตไลน์ส่องหน้า ยศชนัน เริ่มต้น-ต่อภาพ ทันทีว่า ไทยควรลงทุนในเรื่องความรู้พื้นฐาน และองค์ความรู้ เทคโนโลยีเชิงลึก-ขั้นสูง
เขาเทียบให้เห็นว่า ในฐานะที่ไทยกับเวียดนาม เบียดแข่งกันอยู่ในลู่คู่ดึงชิงนักลงทุนต่างชาติ แต่ประเด็นที่ทำให้เศรษฐกิจเวียดนามนำลิ่ว เพราะ “เขาทำอย่างเดียว คือ นำองค์ความรู้ที่ลึก ๆ ในแต่ละเรื่อง ไปเชื่อมกับการผลิตต่าง ๆ สามารถทำให้เกิดสตาร์ตอัพ แต่เราไม่จำเป็นต้องกลัว หากเราชกตรง ๆ กับเขาไม่ได้ เราสามารถอยู่ในซัพพลายเชนของอุตสาหกรรม และต่อยอดสร้างอุตสาหกรรมใหม่ ๆ หรือดึงการลงทุนจากต่างชาติเข้ามา”
วิธีไปสู่เป้าหมาย ภายใต้ข้อจำกัดและเงื่อนไข แค่เพียงพูดกันว่า อัพสกิล รีสกิล ยังไม่เพียงพอ จำเป็นต้องสร้าง Ecosystem เพื่อสร้างตลาดแรงงานคุณภาพสูง และความสามารถในการทำ R&D ได้ เพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงในยุคเทคโนโลยีดิสรัปต์
งานที่ ดร.เชน กำลังทำ จึงมุ่งตอบโจทย์ พลิกเศรษฐกิจให้ชนะ ด้วยต้นทุนและใช้นวัตกรรม-ความรู้ ต่อยอดการผลิตในทุกเซ็กเตอร์
แผนงานของเขา จึงเริ่มต้นที่ “อัพเกรดคน” ในระดับมหาวิทยาลัย ที่เขากำกับการบริหารโดยตรง ด้วยการปั้นหลักสูตร จัดฝึกอบรม เข้าสู่อาชีพในวงการ Semiconductor หลักหมื่นคน
ในด้าน “คน AI” ดร.เชน บอกว่า จะเร่งเดินหน้าเต็มที่ ทุกหลักสูตร ร่วมกับทุกกระทรวง ทุกบริษัท ให้มีนักวิจัย AI ปักธงไว้ว่า ถ้ารัฐบาลได้ทำงานครบวาระ จะทำให้มีคนที่เป็น AI Engineer ราว 2 แสนคน
เรื่อง Longevity ที่อยู่ในความสนใจของผู้คนทุกระดับ อยู่ในกรอบ “เศรษฐกิจความรู้” ที่ ดร.เชน จะรวบรวมข้อมูลการแพทย์ทั้งหมด ดึงมาจากโรงพยาบาลในเครือกระทรวง อว. ร่วมกับสาธารณสุข เก็บไว้ที่แพลตฟอร์มกลาง แล้วให้เอกชน หรือองค์กรที่เกี่ยวข้องนำไปต่อยอดได้ในหลายมิติ
เขายกตัวอย่าง อุตสาหกรรมเซ็นเซอร์อิเล็กทรอนิกส์ หรือการพัฒนาอุปกรณ์ตรวจจับการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ สิ่งรอบตัว-อุณหภูมิ-แสง-เสียง-แรงดัน แปลงเป็นสัญญาณไฟฟ้า ส่งต่อไปยังระบบ AI จะเป็นอุตสาหกรรมที่จะเปลี่ยนแปลงในระบบสาธารณสุข และธุรกิจ Wellness
มีประเด็นที่ ดร.เชน เคยพูดเวทีอื่น แล้วนักการเมืองบางคนแม้ในเพื่อไทยเอง ยังป้องปากพูดว่า “เป็นไปไม่ได้เลย” ในยุคนี้ คือ “ธุรกิจอวกาศ” เขามาพูดตอกย้ำอีกครั้งว่า “อุตสาหกรรมอวกาศ เป็นจุดหนึ่งที่อาจจะพลิกอุตสาหกรรมไทย ถ้าเรามี Space Port-ฐานปล่อยจรวด ที่ศึกษาไว้อาจอยู่ในโซนอีอีซี หรือ จ.ชุมพร สามารถเชื่อมโยงไปถึงอุตสาหกรรมการเปลี่ยนผ่านอุตสาหกรรมยานยนต์ พลังงานได้”
ในอดีตการเป็นรัฐมนตรีกระทรวงความรู้ ยากที่จะต่อภาพการเศรษฐกิจ แต่ในยุคของ ดร.เชน เขายืนยันว่า จะเปลี่ยน “เศรษฐกิจความรู้” เป็นส่วนสำคัญในการดัน GDP ให้ได้ ผ่าน 4 เสาหลัก ที่ธรรมดา แต่ลงลึก ทุกด้าน คือ พัฒนาคน-พัฒนางานวิจัยนวัตกรรม-ส่งเสริมอุตสาหกรรม และหัวใจคือดึงดูดการลงทุนทางตรงจากต่างประเทศ
ความดื้อ-ความเป็นตัวของตัวเอง ของ ดร.เชน ทำให้เขาพ้นจากเงาเพื่อนของพ่อ-เครือข่ายอำนาจของแม่ และพรรคพวกของน้องสาว-ลูกพี่ลูกน้อง
ไม่ต้องติดหัวโขน ยศ-ช้าง-ขุนนาง-ม้า เป็นนักการเมือง ที่มีบทบาทเป็น “ผู้นำ” แม้ไม่ได้มีตำแหน่ง “หัวหน้า”