สัญญาณ “เศรษฐกิจโลก” ถดถอย “สหรัฐ-จีน” อ่วมพิษสงครามการค้า

คอลัมน์ ดุลยธรรม

โดย ผศ.ดร.อนุสรณ์ ธรรมใจ ศูนย์วิจัยเศรษฐกิจและธุรกิจฯ ม.รังสิต

สัญญาณเศรษฐกิจโลกถดถอยชัดเจนขึ้น เห็นได้จากตัวเลขภาคการผลิตของสหรัฐ และอียูชะลอตัวลงชัดเจน ดัชนีภาคการผลิตของสหรัฐดิ่งลงสู่ระดับ 47.8 ในเดือน ก.ย. ต่ำสุดนับตั้งแต่เดือน มิ.ย. 2552 จากระดับ 49.1 ในเดือน ส.ค. โดยดัชนีอยู่ต่ำกว่าระดับ 50 บ่งชี้ถึงภาวะการหดตัวของภาคการผลิตของสหรัฐ ซึ่งเป็นการหดตัวเป็นเดือนที่ 2 ภาคการผลิตของสหรัฐเริ่มเข้าสู่ภาวะหดตัวเป็นครั้งแรกในรอบกว่า 3 ปี

หลังจากที่มีการขยายตัวติดต่อกัน 35 เดือน การขยายตัวของการจ้างงานในสหรัฐก็ลดลงอย่างชัดเจน
ส่วนทางอียูนั้น ดัชนีภาคการผลิตของเกือบทุกประเทศล้วนอยู่ต่ำกว่า 50 สะท้อนถึงการหดตัว ภาคการผลิตของเยอรมนี ปรับตัวลงสู่ระดับ 41.7 ในเดือน ก.ย. ซึ่งเป็นระดับต่ำสุด

นับตั้งแต่เดือน มิ.ย. 2552 จากระดับ 43.5 ในเดือน ส.ค. โดยดัชนีพีเอ็มไอ ยังคงอยู่ต่ำกว่าระดับ 50 บ่งชี้ว่า ภาคการผลิตของเยอรมนียังคงเผชิญภาวะหดตัว โดยเป็นการหดตัวเป็นเดือนที่ 9 ติดต่อกัน ขณะเดียวกันก็ได้รับผลกระทบจากการทรุดตัวลงของการจ้างงาน ซึ่งลดลงมากที่สุดนับตั้งแต่เดือน ม.ค. 2553 และปรับตัวลงติดต่อกันเป็นเดือนที่ 7

มีเพียงไม่กี่ประเทศในอียู เช่น ฝรั่งเศส ที่ตัวเลขภาคการผลิตอยู่สูงกว่า 50 แต่ก็ขยายตัวเพียงเล็กน้อยเท่านั้น เพราะดัชนีพีเอ็มไออยู่ที่ 50.1 ขณะที่ Brexit จะเป็นปัจจัยกดดันต่อเศรษฐกิจสหราชอาณาจักรและอียูเพิ่มเติม

ในส่วนของจีน แม้ดัชนีภาคการผลิตยังขยายตัวจากมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจภายใน แต่ปีนี้เศรษฐกิจจีนอาจขยายตัวไม่ถึง 6% การลงทุนของต่างชาติลดลง ย้ายฐานไปประเทศอื่น หนีผลกระทบสงครามการค้าจีน-สหรัฐยืดเยื้อ

ผลสำรวจความคิดเห็นผู้บริหารบรรษัทข้ามชาติญี่ปุ่นล่าสุดบ่งชี้ว่า บรรษัทข้ามชาติญี่ปุ่นจำนวนมากเตรียมปรับโครงสร้างเครือข่ายการจัดหาระหว่างประเทศและห่วงโซ่อุปทานใหม่ ทั้งนี้ ในบริษัทญี่ปุ่น 1,000 แห่ง ที่เข้าไปทำธุรกิจในจีน 23% ของผู้ตอบแบบสอบถามบอกว่า ควรลดการลงทุนลงในช่วงที่สหรัฐและจีนกำลังมีความขัดแย้งทางการค้า

ริโก้ ผู้ผลิตเครื่องถ่ายเอกสาร ได้ย้ายฐานการผลิตจากจีนมายังประเทศไทย เช่นเดียวกับบริษัทเซรามิคส์ และเคียวเซรา ที่ย้ายฐานการผลิตจากจีนไปเวียดนาม ฟาสต์รีเทลลิง เจ้าของแบรนด์เสื้อผ้าลำลองยี่ห้อยูนิโคล่ เตรียมย้ายฐานการผลิตจากจีนไปเวียดนาม

นินเทนโด (บริษัทผลิตเกมยักษ์ใหญ่ของญี่ปุ่น) และบริษัทฟ็อกซ์คอนน์ (บริษัทไต้หวัน) ก็วางแผนย้ายออกจากจีนเช่นเดียวกัน ส่วนซัมซุงจะปิดโรงงานผลิต smart phone ในจีน เพื่อย้ายฐานการผลิตมายังอาเซียน

อย่างไรก็ตาม รัฐบาลจีนเองกำลังหามาตรการเพิ่มสิทธิประโยชน์ต่าง ๆ เพื่อจูงใจให้บรรษัทข้ามชาติยังคงใช้จีนเป็นฐานการผลิตต่อไป

จากการรวบรวมข้อมูล ตัวเลขและการคาดการณ์จากสำนักวิจัยชั้นนำของโลกหลายแห่งโดยสรุปพบว่า ผลกระทบสงครามทางการค้าและการย้ายฐานการผลิต อาจทำให้จีดีพีของเศรษฐกิจโลกลดลง 0.6% ผลผลิตจากภาคการผลิตของจีนจะลดลง 1.6% ในขณะที่จีดีพีของสหรัฐที่แท้จริงจะลดลง 1.1%

ตัวเลขการลงทุนโครงการใหม่ทั้งระบบช่วง 6 เดือนแรกของปี 2562 ที่บรรษัทข้ามชาติเข้าไปลงทุนในประเทศต่าง ๆ ลดลงเหลือเท่าระดับเดียวกับช่วงครึ่งหลังของปี 2552 ที่เศรษฐกิจโลกได้รับผลกระทบจากวิกฤตการณ์สินเชื่อซับไพรมสหรัฐ