อีกมุมชีวิตเดี่ยวไมโครโฟน Lost in DOMLAND อุดม แต้พานิช

อุดม แต้พานิช คือศิลปินผู้เดินทางผ่านโลกของการใช้คำพูดสร้างเสียงหัวเราะจากทัศนคติส่วนตัวของเขามานานหลายทศวรรษ คนไทยส่วนใหญ่รู้จักเขาในฐานะนักแสดง “เดี่ยวไมโครโฟน” อันดับต้น ๆ แต่เบื้องหลังม่านนั้นยังมีอีกด้านหนึ่งที่เงียบกว่า ลึกกว่า และจริงจังยิ่งกว่า

นิทรรศการ “Lost in DOMLAND” คือ ประตูบานนั้น ประตูบานที่อุดมอนุญาตให้ทุกคนเข้าไปสู่โลกภายในของเขา ที่เต็มไปด้วยความอึกทึกของวัยเด็กและความเงียบงันในใจของผู้ใหญ่ การเติมเต็มช่องว่างในรอยต่อระหว่างเจเนอเรชั่นเก่าและใหม่ โดยผ่านสีสัน พื้นผิว และจินตนาการ

งานศิลปะนับพันชิ้นที่ปรากฏในนิทรรศการนี้ ไม่ได้ถูกสร้างขึ้นมาเพื่ออธิบายอะไร แต่ถูกทำขึ้นเพื่อเข้าไปอยู่กับความรู้สึกที่บางครั้งก็ไม่มีคำอธิบายใดจำแนกได้ เขาแค่ทำงานศิลปะเหล่านี้สม่ำเสมอ ต่อเนื่อง และยืนระยะมามากกว่า 30 ปี โดยทำในวันปกติธรรมดาที่ไม่มีใครดู ไม่มีใครเห็น ไม่มีเสียงปรบมือ ไม่มีเวที ไม่มีสปอตไลต์ ไม่มีบทพูด เหมือนคนที่เขียนบันทึกประจำวัน โดยไม่หวังให้ใครมาอ่าน แต่เขาก็ยังเขียน เหมือนเป็นวิธีเดียวที่ทำให้รู้ว่ายังรู้สึกอยู่

สำหรับอุดม การทำงานศิลปะเหล่านี้ไม่ใช่การสร้างผลงาน แต่มันคือการหายใจอีกแบบหนึ่ง เป็นการเยียวยา ในวันที่พูดไม่ออก เป็นเพื่อนสนิทที่สามารถแชร์เรื่องราวในส่วนลึกของจิตใจซึ่งกันและกันได้ เป็นการเล่นในวันที่โลกจริงอาจจะหนักเกินไป ซึ่งไม่ใช่การหลบหนี ไม่ใช่การเดินทางออกไปข้างนอก แต่เป็นการเดินทางเข้าไปในความคิดคำนึง ความทรงจำ หรือความเวิ้งว้างของตัวเอง

บางวันมันคือสมุดบันทึก บางวันมันคือสนามเด็กเล่น และหลาย ๆ วัน มันเป็นถ้ำหลบภัยเล็ก ๆ ที่เขาไม่จำเป็นต้องเรียกร้องความสนใจ ไม่จำเป็นต้องตลก ไม่จำเป็นต้องตอบคำถามอะไรทั้งนั้น “อุดมไม่ได้ทำศิลปะเพื่อรู้ แต่เขาทำศิลปะเพื่อจะอยู่ และนั่นอาจจะเพียงพอแล้วสำหรับการใช้ชีวิตแบบหนึ่ง”

การเดินทางใน Lost in DOMLAND เริ่มต้นจาก “น้าดม” ประติมากรรมสูง 6 เมตรที่ยืนต้อนรับอยู่กลางห้อง รายล้อมด้วยลูกโป่งนับร้อย ชวนให้นึกถึงบางอย่างในวัยเด็กที่ทั้งคึกคักและอ่อนโยน จากนั้นเข้าสู่ห้องสเกตช์ที่เต็มไปด้วยภาพร่างนับพันแผ่น กระจายจากพื้นจดเพดาน

เหมือนได้เดินเข้าไปในหัวของศิลปิน เห็นกระบวนการคิด จินตนาการ และเสียงเล็ก ๆ ที่เขาเคยบอกกับตัวเองไว้ในวันที่ไม่มีใครได้ยิน ก่อนจะก้าวสู่ห้องผลงานที่เหมือนห้องแห่งกาลเวลา เรียงร้อยผลงานตลอดสามทศวรรษของ อุดม แต้พานิช เป็นหลักฐานของการยังคงทำและทำตลอดมา แม้ไม่มีเวที ไม่มีผู้ชม และไม่มีเสียงปรบมือ

นอกจากนี้ ยังมี “สัตว์ประหลาดบนสายพาน” ประติมากรรมเหล็กที่เคลื่อนตัวช้า ๆ ออกจากอุโมงค์ ราวกับมาจากมิติอื่น ค่อย ๆ เลื่อนผ่านหน้าผู้ชมอย่างเงียบงัน เหมือนอารมณ์บางอย่างที่เคยแวะเวียนเข้ามาแล้วจางหายไป

ไฮไลต์สำคัญของนิทรรศการ คือห้องประติมากรรมไฟเบอร์ขนาดใหญ่ที่เต็มไปด้วยตุ๊กตาหน้าตาประหลาดจำนวนมากจากเวทีเดี่ยว 13 ซึ่งครั้งนี้ไม่ได้แอบอยู่เป็นฉากหลัง แต่กลับมาให้ทักทายกันอย่างใกล้ชิด ให้ผู้ที่เข้าชมงานได้มองสบตา ทบทวน และบางทีอาจค้นพบว่าในความไม่สมบูรณ์แบบ ก็คือเงาสะท้อนของเราเอง เพราะพวกเราทั้งหมดต่างไม่มีใครสมบูรณ์แบบ

ต่อไปคือห้อง “มอนสเตอร์โชว์” ที่อุดมเลือกนำเสนอผลงานด้วยแท่นหมุนเพื่อโชว์นวัตกรรมทางความรู้สึก รอบข้างคือไม้ปิงปองที่เปิดให้ผู้ชมโต้ตอบกับงานศิลปะได้อย่างสนุก ราวกับได้ตีปิงปองทางอารมณ์กับศิลปิน

อีกหนึ่งไฮไลต์ที่ไม่ควรพลาด คือห้อง “Kaleidoscope” ที่ซึ่ง “Dom Dog” ตัวแทนความรู้สึกของการเป็นอันเดอร์ด็อกที่อุดมรู้สึกติดตัวมาตลอด ถูกตีความใหม่ในโลกของแสงสะท้อนและภาพซ้อนซ้ำ เคลื่อนไหวไม่หยุดนิ่ง ราวกับจิตใจของศิลปินที่ยังตั้งคำถามกับตัวเองว่า เขาจะยืนอยู่อย่างไรในโลกยุคใหม่นี้

จากนั้นนิทรรศการจะพาทุกคนสู่ “เทพทำใจ” ประติมากรรมหัวกล้วยสูง 3 เมตรอันโด่งดังที่ไม่ได้มีไว้ขอพร แต่มีไว้เตือนสติว่า “ชีวิตเป็นของเรา จะเลือกให้มันซับซ้อน หรือปล่อยให้มันง่าย” ต่อด้วยสารคดีบทสนทนา 20 นาที ระหว่างอุดมและ “นิ้วกลม-สราวุธ เฮ้งสวัสดิ์” ที่จะเปิดมุมมองใหม่ให้กับการเข้าใจอุดมในแบบที่ลึกซึ้งกว่าที่เคย

ก่อนจะก้าวออกจาก DOMLAND ทุกคนจะได้สัมผัสห้องพรมสีชมพูละมุน และปิดท้ายด้วยห้องจัดแสดงภาพวาดขนาด 4 x 9 เมตร ที่ศิลปินตั้งใจกระโดดลงไปเล่นบนผืนผ้าใบขนาดยักษ์ เพราะบางทีการกลับมา “เล่น” อีกครั้ง อาจเป็นรูปแบบเดียวของการเยียวยาโดยไม่ต้องใช้คำพูด และแค่นั้น ก็อาจเพียงพอแล้ว สำหรับการใช้ชีวิต

แล้วพบกับผลงานศิลปะนับ 1,000 ชิ้น จากจินตนาการอันบ้าบอของ อุดม แต้พานิช ที่ถูกรวบรวมและจัดแสดงไว้ใน “พื้นที่ลับที่สุด” ของไอคอนสยาม ซ่อนตัวอยู่เกือบ 40 เมตรจากระดับแม่น้ำเจ้าพระยา บนพื้นที่ขนาดใหญ่เท่าสนามฟุตบอล กว้างมากพอให้คุณได้เล่นกับจินตนาการของตัวเองได้ทั้งวัน !

มาร่วมปลุกความเป็นเด็กในจิตวิญญาณให้ชีวิตกลับมามีรสชาติอีกครั้งในนิทรรศการ Lost in DOMLAND ณ The Pinnacle Hall ชั้น 8 ไอคอนสยาม ตั้งแต่วันนี้-3 สิงหาคม 2568 สามารถซื้อบัตรเข้าชมนิทรรศการได้แล้วที่ Counter Service All Ticket ในร้าน 7-Eleven ทุกสาขา หรือ www.allticket.com/event/lostindomland บัตรทั่วไป ราคา 850 บาท บัตรเด็ก ราคา 250 บาท (ส่วนสูงไม่เกิน 100 ซม. จำหน่ายหน้างานเท่านั้น)