สุรเกียรติ์ หนุนไทยเร่งทรานส์ฟอร์มพลังงาน รับมือวิกฤตตะวันออกกลาง

นายกสภาจุฬาฯ ชี้ความขัดแย้งในตะวันออกกลางเพิ่มความเสี่ยงราคาน้ำมัน กระทบต้นทุน ค่าครองชีพ และกำลังซื้อ ระบุการอุดหนุนราคา-ลดภาษีน้ำมันช่วยได้ระยะสั้น เสนอไทยเร่งเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาด สร้างความมั่นคงด้านพลังงาน พร้อมแข่งขันได้ระยะยาว

ศ. (พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์ เสถียรไทย นายกสภาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยร่วมการประชุมระดับนานาชาติ “Boao Forum for Asia Perth Conference” จัดโดย Boao Forum for Asia และ Fortescue เมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม 2569 ณ Ritz-Carton Hotel, Perth, Australia ในโอกาสนี้ได้ปาฐกถาในหัวข้อ “การเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานและโอกาสใหม่ของอุตสาหกรรมสีเขียวท่ามกลางวิกฤตการณ์ในตะวันออกกลาง” (Energy Transition and New Opportunities for Green Industries in the Context of the Middle East Crisis)

ศ. (พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์ กล่าวถึงสถานการณ์ความขัดแย้งในตะวันออกกลางและผลกระทบต่อประชาคมโลก โดยเฉพาะภูมิภาคเอเชีย ซึ่งสะท้อนว่าประเทศต่าง ๆ จำเป็นต้องเร่งแสวงหาแนวทางรับมือที่มีความยั่งยืน ท่ามกลางสถานการณ์ที่ยังคงเปราะบางและเต็มไปด้วยความไม่แน่นอน

ประเทศไทยกำลังเผชิญความเสี่ยงจากราคาน้ำมันในตลาดโลกที่อาจปรับตัวสูงขึ้นอีกครั้ง เนื่องจากความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์อาจกระทบต่อแหล่งพลังงาน ห่วงโซ่อุปทาน และเส้นทางขนส่งพลังงานที่สำคัญ โดยเฉพาะช่องแคบฮอร์มุซและทะเลแดง ประกอบกับปริมาณน้ำมันสำรองเชิงยุทธศาสตร์ที่ลดลงและการหยุดชะงักของการเดินเรือ ซึ่งอาจทำให้ต้นทุนขนส่งเพิ่มขึ้นและอุปทานพลังงานโลกตึงตัวมากยิ่งขึ้น

ผลกระทบดังกล่าวไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะภาคพลังงาน แต่ยังส่งผลต่อค่าครองชีพ ราคาสินค้าอุปโภคบริโภค ต้นทุนการขนส่งและโลจิสติกส์ รวมถึงปัญหาการขาดแคลนบรรจุภัณฑ์และปุ๋ย โดยเฉพาะประชาชนกลุ่มรายได้น้อยถึงปานกลางที่ได้รับผลกระทบโดยตรง ขณะที่ข้อจำกัดด้านนโยบายการคลัง นโยบายการเงิน และรายได้ของภาครัฐ ทำให้การใช้มาตรการช่วยเหลือเพียงอย่างเดียวอาจไม่สามารถรองรับผลกระทบได้ในระยะยาว

หากราคาน้ำมันยังคงเพิ่มสูงขึ้น วัฏจักรผลกระทบทางเศรษฐกิจแบบ “สามระลอก” อาจกลับมาอีกครั้ง ได้แก่ ภาวะราคาน้ำมันพุ่งสูง อัตราเงินเฟ้อที่เพิ่มขึ้นจากต้นทุนพลังงาน และกำลังซื้อของครัวเรือนและภาคธุรกิจที่อ่อนแอลง ซึ่งจะกระทบต่อการบริโภคและการลงทุน

มาตรการของรัฐบาล เช่น กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง สามารถช่วยบรรเทาผลกระทบต่อผู้บริโภคได้ในระยะสั้น อย่างไรก็ตาม การพึ่งพาการอุดหนุนราคาน้ำมันหรือการลดภาษีน้ำมันอย่างต่อเนื่องไม่ใช่ยุทธศาสตร์ที่ยั่งยืน เนื่องจากอาจกระทบต่อวินัยทางการคลังและเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ ส่วนการช่วยเหลือประชาชนกลุ่มรายได้น้อยควรดำเนินการอย่างตรงกลุ่มเป้าหมายและแบ่งระดับตามรายได้ แต่ก็ยังมีข้อจำกัดด้านระยะเวลาและงบประมาณ

แนวทางแก้ไขที่ยั่งยืนสำหรับประเทศไทยจึงอยู่ที่การเร่งเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน โดยส่งเสริมการใช้พลังงานหมุนเวียน พลังงานแสงอาทิตย์ และยานยนต์ไฟฟ้าให้แพร่หลายมากขึ้น ซึ่งจะช่วยลดต้นทุนพลังงานในระยะยาว ลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิลนำเข้า เสริมสร้างความมั่นคงด้านพลังงาน และเพิ่มขีดความสามารถในการรับมือกับความผันผวนของราคาน้ำมันในอนาคต

ประเทศไทยและประเทศต่าง ๆ ในภูมิภาคควรเสริมสร้างห่วงโซ่อุปทานของเศรษฐกิจสีเขียว เพื่อรองรับและดึงดูดการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ โดยเชื่อมโยงการลงทุนในอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูง เทคโนโลยีเซ็นเซอร์ และการผลิตที่ใช้เทคโนโลยีชั้นสูงเข้ากับอุตสาหกรรมพลังงานสะอาด ซึ่งจะช่วยยกระดับฐานอุตสาหกรรม สนับสนุนการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันในระยะยาว

การเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานจะประสบความสำเร็จได้ จำเป็นต้องมีกฎหมายและกรอบการกำกับดูแลที่เหมาะสม รวมถึงการบูรณาการมิติด้านการพัฒนาเข้ากับมิติด้านความมั่นคง เพราะสถานการณ์ปัจจุบันแสดงให้เห็นว่าการพัฒนาและความมั่นคงไม่อาจแยกออกจากกันได้ โลกกำลังให้ความสำคัญกับความแน่นอนในการเข้าถึงพลังงาน อาหาร สุขภาพ และทรัพยากรที่จำเป็น แม้จะต้องแลกกับต้นทุนที่สูงขึ้น เนื่องจากการมีทรัพยากรพร้อมใช้ย่อมดีกว่าการขาดแคลนทรัพยากร

ศ. (พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์ เน้นย้ำว่า ไม่มีประเทศใดสามารถขับเคลื่อนการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจและพลังงานสีเขียวได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิผลเพียงลำพัง จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างประเทศ การประสานพลังของภาครัฐ ภาคธุรกิจ ภาควิชาการ และผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ตลอดจนการแลกเปลี่ยนแนวปฏิบัติที่เป็นเลิศทั้งภายในและภายนอกภูมิภาค ถึงเวลาแล้วที่ประเทศต่าง ๆ จะต้องพิจารณาอย่างจริงจังถึงการจัดทำ “สถาปัตยกรรมใหม่ระดับภูมิภาคด้านพลังงานสีเขียวหรือการเปลี่ยนผ่านสีเขียว” เพื่อรับมือกับผลกระทบจากวิกฤตการณ์ที่อาจยืดเยื้อ เสริมสร้างความมั่นคงด้านพลังงาน และทำให้การใช้พลังงานมีประสิทธิภาพด้านต้นทุนและมีความยั่งยืน เพื่ออนาคตของมนุษยชาติ