จีนประกาศบริจาควัคซีนพันล้านโดสให้แอฟริกา เกมรุกการทูต
ประธานาธิบดีจีนให้คำมั่นว่าจะบริจาควัคซีนป้องกันโควิด-19 1 พันล้านโดสให้แอฟริกา ท่ามกลางความกังวลเรื่องการระบาดของโอไมครอน และการจับตาเรื่องการทูตเชิงรุก
วันที่ 30 พฤศจิกายน 2564 อัลจาซีรา รายงานว่า “สี จิ้นผิง” ประธานาธิบดีจีน ประกาศว่า จีนจะมอบวัคซีนป้องกันโควิด-19 อีก 1 พันล้านโดส ให้กับประเทศต่าง ๆ ในแอฟริกา และจะสนับสนุนให้บริษัทต่าง ๆ ของจีน เข้าไปลงทุนในแอฟริกาเป็นเงินกว่า 1 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ ในช่วง 3 ปีข้างหน้า
ก่อนหน้านี้จีนเคยบริจาควัคซีนให้แอฟริกามาแล้วเกือบ 200 ล้านโดส ดังนั้นการประกาศมอบวัคซีนครั้งล่าสุดจึงเป็นการบริจาคเพิ่มเติมให้แอฟริกา ซึ่งเกิดขึ้นท่ามกลางความกังวลเรื่องการระบาดของโควิดสายพันธุ์โอไมครอน ที่มีรายงานการพบครั้งแรกในแอฟริกาตอนใต้
ผู้นำจีนกล่าวด้วยว่า จีนจะบริจาควัคซีนจำนวน 600 ล้านโดสโดยตรง ส่วนอีก 400 ล้านโดสจะจัดหามาด้วยวิธีอื่น เช่น การลงทุนสร้างโรงงานผลิต
การให้คำมั่นของสี มีขึ้นในการประชุมด้านการค้าและความมั่นคงระหว่างจีนกับประเทศต่าง ๆ ในแอฟริกา ซึ่งจัดขึ้นในเมืองไดอัมนีอาดีอูของเซเนกัล
“เราจำเป็นต้องต่อสู้กับโควิดร่วมกัน” สีกล่าวในการประชุมเมื่อวันจันทร์ และว่า “เราต้องจัดลำดับความสำคัญเพื่อปกป้องประชาชนของเรา และอุดช่องโหว่เรื่องการฉีดวัคซีน”
วัคซีนจากจีน กับการทูตเชิงรุก
อัตราการฉีดวัคซีนในแอฟริกานั้นค่อนข้างต่ำเมื่อเทียบกับประเทศอื่น ๆ ในโลก โดยหลายประเทศต้องช่วยกันบริจาควัคซีนให้ เนื่องจากแอฟริกาไม่มีโรงงานผลิตในท้องถิ่น รวมถึงขาดแคลนเงินในการจัดซื้อวัคซีนจำนวนมาก
ทางการจีนได้บริจาควัคซีนที่ผลิตในประเทศอย่างซิโนฟาร์มให้กับประเทศยากจนในแอฟริกา นับตั้งแต่เริ่มมีการระบาด อย่างไรก็ตาม การบริจาควัคซีนของจีนถูกมองว่าเป็นการทูตเชิงรุก
สียังกล่าวด้วยว่าจะมีการจัดตั้งศูนย์ข้ามพรมแดนจีน-แอฟริกา เพื่อสนับสนุนสถาบันการเงินของแอฟริกาด้วยวงเงินสินเชื่อ 1 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ อย่างไรก็ตาม เขาไม่ได้ให้รายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับเรื่องนี้
การนำเข้าทั้งหมดของจีนจากแอฟริกา ซึ่งเป็นหนึ่งในแหล่งน้ำมันดิบและแหล่งแร่ที่สำคัญของจีน จะแตะระดับ 3 แสนล้านเหรียญสหรัฐในอีก 3 ปีข้างหน้า สีกล่าวเพิ่มเติมด้วยว่า ทั้งสองฝ่ายจะร่วมมือกันในด้านต่าง ๆ เช่น สุขภาพ นวัตกรรมดิจิทัล การส่งเสริมการค้า และการพัฒนาสีเขียว (green development)
ทางการจีนลงทุนอย่างหนักในแอฟริกา และเป็นคู่ค้ารายใหญ่สุดของทวีปดังกล่าว โดยมีมูลค่าการค้าโดยตรงกว่า 2 แสนล้านเหรียญสหรัฐเมื่อปี 2562 ตามข้อมูลของสถานทูตจีนในเซเนกัล
การแข่งขันระหว่างสหรัฐฯ-จีน
การประชุมที่จัดขึ้นในเซเนกัล มีขึ้นหลังจาก “แอนโทนี บลิงเคน” รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ เดินทางเยือนไนจีเรียและเซเนกัล โดยมีฉากหลังเป็นการแข่งขันที่ร้อนแรงเพิ่มขึ้นระหว่างจีนกับสหรัฐฯ
บลิงเคนได้หารือเกี่ยวกับการส่งเสริมโรงงานผลิตวัคซีนกับผู้นำสองประเทศระหว่างการเยือนในเดือนเดียวกันนี้ พร้อมพูดเป็นนัยถึงลักษณะที่บางครั้งก็เต็มไปด้วยอันตรายในความสัมพันธ์ระหว่างแอฟริกากับจีน
เมื่อเดือนที่แล้ว “โจ ไบเดน” ประธานาธิบดีสหรัฐ ได้ประกาศบริจาควัคซีนให้แอฟริกา จำนวน 17 ล้านโดส โดยเป็นวัคซีนของจอห์นสันแอนด์จอห์นสัน ซึ่งฉีดเพียงเข็มเดียว
ในการประชุมที่เซเนกัล “อมาโด โฮทท์” รัฐมนตรีเศรษฐกิจของเซเนกัล กล่าวกับผู้ร่วมประชุมว่า การเปลี่ยนแปลงในความสัมพันธ์ทางการค้ากับจีนจำเป็นต้องมีการเปลี่ยนแปลง เพื่อให้โครงการต่าง ๆ ที่ได้รับการสนับสนุนทางการเงินจากรัฐบาลแอฟริกาหลุดรอดจากการแบกรับภาระหนี้ก้อนโต
“เราจำเป็นต้องลงทุนในหุ้นมากกว่านี้” เขากล่าวเพื่อผลักดันให้ผู้ประกอบการชาวจีนเข้ามาลงทุนในบริษัทท้องถิ่นมากขึ้น
ทางการจีนมักถูกกล่าวหาว่าใช้การทูตกับดักหนี้ (debt-trap diplomacy) อันเนื่องมาจากการให้เงินกู้กับประเทศกำลังพัฒนาในแอฟริกาและทวีปอื่น ๆ โดยใช้สถานะเจ้าหนี้ เพื่อกดดันให้ได้ผลประโยชน์ทางการทูตและการค้า
ระหว่างการเยือนแอฟริกาครั้งล่าสุดของบลิงเคน เขาได้อ้างถึงข้อกล่าวหานี้ โดยไม่ได้ระบุชื่อจีนอย่างชัดเจน แต่เตือนชาวแอฟริกันให้ระวังข้อผูกมัดต่าง ๆ ที่มักมาพร้อมกับข้อตกลงจากต่างชาติ อย่างไรก็ตาม จีนปฏิเสธข้อกล่าวหานี้