จรรยาบรรณแพทย์มีอะไรบ้าง ? ทบทวนในวันดราม่าหมอ-ผู้ป่วย เต็มโซเชียล

จรรยาบรรณแพทย์มีอะไรบ้าง
ภาพโดย Chokniti Khongchum จาก Pixabay

เปิดจรรยาบรรณวิชาชีพแพทย์ หลังเกิดดราม่าหมอไม่รักษา-ไล่ผู้ป่วยออกจาก รพ. หมอเจี๊ยบ เสริมทัพ หมอต้องไม่เลือกปฏิบัติ ขอยืนข้างประชาชน

วันที่ 22 กรกฎาคม 2564 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ช่วง 1-2 วันมานี้ มีดราม่าที่เกี่ยวกับหมอหลายเรื่อง ไม่ว่าจะเป็นกรณี นาย ณวัฒน์ อิสรไกรศีล ไลฟ์สดอ้างว่าถูกหมอไล่ออกจากโรงพยาบาลภายใน 24 ชั่วโมง จนความดันขึ้น แม้ยังอยู่ในระหว่างการรักษาอาการติดเชื้อโควิด-19 รวมถึงกรณี นพ.เหรียญทอง แน่นหนา ผู้อำนวยการโรงพยาบาลมงกุฎวัฒนะ โพสต์เฟซบุ๊กไม่รับรักษาผู้ร่วมชุมนุมม็อบขับไล่นายกรัฐมนตรีหากติดเชื้อโควิด จนถูกแพทยสภาจ่อเรียกสอบจริยธรรมการแพทย์ ตามที่ได้รายงานมาแล้วนั้น

กระแสที่เกิดขึ้น ทำให้สังคมตั้งคำถามถึงจรรยาบรรณแพทย์ “ประชาชาติธุรกิจ” จึงรวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวกับจรรยาบรรณแพทย์ ไล่เลียงตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ดังนี้

จรรยาบรรณแพทย์ที่เก่าแก่ที่สุด

เว็บไซต์ศิลปวัฒนธรรม เผยแพร่เรื่องราวของ ฮิปโปเครติส เมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม ที่ผ่านมา ระบุว่า ฮิปโปเครติส ผู้ได้รับการยกย่องเป็น “บิดาแห่งการแพทย์” ได้ก่อตั้งโรงเรียนแพทย์ที่เกาะคอส ประเทศกรีซ นักเรียนใหม่ที่จะเข้ามาเรียนในโรงเรียนของเขาจะต้องกล่าวคำปฏิญาณ ที่เรียกว่า “คำปฏิญาณฮิปโปเครติส”

คําปฏิญาณของฮิปโปเครตีส เดิมเป็นภาษากรีก มีการแปลเป็นภาษาอื่น ๆ รวมทั้งภาษาไทย ซึ่งที่ใช้อ้างอิงนี้ เป็นสำนวนแปลของ ผศ.ภญ.ดร.รวงทิพย์ ตันติปิฎก จากฉบับแปลภาษาอังกฤษ (Hippocrates of Cos. “The Oath”. Loeb Classical Library.147:298–299.doi:10.4159/DLCL.hippocrates_cos-oath.1923. [24 June 2018]) ไว้ดังนี้

“ข้าขอสาบานต่อแพทย์อะพอลโล เอสคิวเลเฟียส ไฮจีเอีย แพนาซีอา และเหล่าทวยเทพ ได้โปรดเป็นพยานว่า ข้าจะปฏิบัติตามคําสาบานและคํามั่นนี้อย่างเต็มความสามารถและสติปัญญาของข้า

ข้าจะเทิดทูนอาจารย์ดังเช่นบิดามารดา และมีท่านเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตข้า หากท่านต้องการเงินทอง ข้าพร้อมจะแบ่งส่วนที่ข้ามี และถือว่าคนในครอบครัวของท่านเป็นดุจพี่น้องร่วมสายโลหิต หากเขาต้องการ ข้าจะสอนสั่งศิลปวิทยาการ โดยไม่คิดค่าจ้างหรือมีข้อผูกมัด ข้าจะพร่ำสอนศีลธรรม คําสั่งสอน และความรู้อื่นที่ข้ามีทั้งหมดให้แก่บุตรของข้า บุตรของอาจารย์และศิษย์ผู้ให้คํามั่นและสาบานตนแล้ว เท่านั้น ไม่สอนให้ผู้อื่นนอกเหนือจากนี้

ข้าจะบําบัดรักษาผู้ป่วยเต็มกําลังความสามารถและสติปัญญาของข้า แต่จะไม่ทําให้ผู้ป่วยบาดเจ็บหรือกระทําในสิ่งที่ผิดโดยเด็ดขาด

ข้าจะไม่ให้ยาพิษแก่ผู้ใด แม้จะถูกร้องขอ ทั้งจะไม่ให้คําแนะนําเพื่อการนั้น ข้าจะไม่ทําแท้งให้แก่หญิงผู้ใดเช่นเดียวกัน ข้าจะยังความบริสุทธิ์และศักดิ์สิทธิ์ในชีวิตและศิลปวิทยาการของข้า ข้าจะไม่ใช้มีดผ่าตัดเอาก้อนนิ่วออกจากตัวผู้ป่วย แต่จะหลีกทางให้กับผู้ชํานาญในการนี้

บ้านหลังใดก็ตามที่ข้าไปเยี่ยมเยือน ข้าจะไปเพื่อช่วยเหลือผู้ป่วยไข้ ข้าจะละเว้นจากการกระทําผิดโดยตั้งใจและการกระทําที่เป็นอันตราย โดยเฉพาะไม่ลวนลามร่างกายของบุรษหรือสตรี ไม่ว่าจะเป็นทาสหรือเป็นไท สิ่งใดที่ข้าได้พบเห็นหรือได้ยินระหว่างการประกอบวิชาชีพ หรือนอกการประกอบวิชาชีพ จากการปฏิสัมพันธ์กับผู้คน และไม่ควรแพร่งพรายออกไป ข้าจะเก็บไว้เป็นความลับสุดยอด

หากข้าปฏิบัติตามคําสัตย์สาบานนี้และไม่ละเมิดฝ่าฝืน ขอให้ข้าได้รับเกียรติยศชื่อเสียงในชีวิตและวิชาชีพ จากผู้คนทั้งหลายตราบกาลนาน หากข้าตระบัดสัตย์และผิดคําสาบาน ขอให้ชะตากรรมของข้าพลิกผันเป็นตรงข้าม เทอญ”

เนื้อหาคำปฏิญาณข้างต้น เป็นต้นทางของจริยธรรมการทางแพทย์ เป็นจรรยาบรรณแพทย์ที่มีเป็นลายลักษณ์อักษรที่เก่าแก่ที่สุด และเป็นรากฐานของจรรยาบรรณแพทย์สากลที่ใช้เป็นแนวทางปฏิบัติของแพทย์ในทุกประเทศ

จรรยาบรรณแห่งวิชาชีพการแพทย์แผนไทย

ข้อบังคับสภาการแพทย์แผนไทยว่าด้วยจรรยาบรรณแห่งวิชาชีพการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2557 หมวด 1 หลัก ทั่วไป

ข้อ 4 ผู้ประกอบวิชาชีพย่อมดำรงตนให้สมควรในสังคมโดยธรรม เคารพต่อกฎหมายของบ้านเมือง

ข้อ 5 ผู้ประกอบวิชาชีพย่อมไม่ประพฤติหรือกระทำการใด ๆ อันอาจเป็นเหตุให้เสื่อมเสียเกียรติศักดิ์แห่งวิชาชีพ

ข้อ 6 ผู้ประกอบวิชาชีพย่อมประกอบวิชาชีพ โดยยึดถือสุขภาพและความปลอดภัยของผู้ป่วยและประชาชนเป็นเป้าหมายสูงสุด โดยไม่คำนึงถึงฐานะ เชื้อชาติ สัญชาติ ศาสนา สังคมหรือการเมือง

ข้อ 7 ผู้ประกอบวิชาชีพพึงหมั่นศึกษาหาความรู้ ความก้าวหน้าทางวิชาการต่าง ๆ เพื่อรักษาไว้ซึ่งมาตรฐานแห่งวิชาชีพการแพทย์แผนไทย ตามที่สภาวิชาชีพการแพทย์แผนไทยกำหนด

ข้อ 8 ผู้ประกอบวิชาชีพต้องรักษามาตรฐานของการประกอบวิชาชีพในระดับที่ดีที่สุดและพยายามให้ผู้ป่วยพ้นจากอาการทรมานจากโรคและความพิการต่าง ๆ โดยไม่เรียกร้องสินจ้างรางวัลพิเศษ นอกเหนือจากค่าบริการที่ควรได้รับตามปกติ

ข้อ 9 ประกอบวิชาชีพต้องไม่จูงใจหรือชักชวนให้ผู้ป่วยมารับบริการทางวิชาชีพเพื่อผลประโยชน์ของตน

ข้อ 10 ผู้ประกอบวิชาชีพต้องไม่ให้หรือรับผลประโยชน์เป็นค่าตอบแทนเนื่องจากการรับหรือส่งผู้ป่วยเพื่อรับบริการทางการแพทย์

ข้อ 11 ผู้ประกอบวิชาชีพต้องปฏิบัติต่อผู้ป่วยโดยสุภาพมีน้ำใจ มีมนุษยสัมพันธ์ที่ดี ปราศจากการบังคับขู่เข็ญ ล่วงเกินและลวนลามผู้ป่วยด้วยกาย วาใจ ใจ ทางด้านกามารมณ์และอื่น ๆ

ข้อ 12 ผู้ประกอบวิชาชีพต้องไม่หลอกลวงผู้ป่วยให้หลงเข้าใจผิดในการประกอบวิชาชีพ

ข้อ 13 ผู้ประกอบวิชาชีพต้องไม่ประกอบวิชาชีพโดยไม่คำนึงถึงความปลอดภัยและความสิ้นเปลืองของผู้ป่วย

ข้อ 14 ผู้ประกอบวิชาชีพต้องไม่ให้คำรับรองอันเป็นเท็จ

ข้อ 15 ผู้ประกอบวิชาชีพต้องไม่เปิดเผยความลับของผู้ป่วย ซึ่งตนทราบมาเนื่องจากการประกอบวิชาชีพ เว้นแต่ด้วยความยินยอมของผู้ป่วย หรือเมื่อต้องปฏิบัติตามกฎหมายหรือตามหน้าที่

ข้อ 16 ผู้ประกอบวิชาชีพต้องไม่ปฏิเสธการช่วยเหลือผู้ที่อยู่ในระยะอันตรายจากการเจ็บป่วย เมื่อได้รับคำขอร้องและตนอยู่ในฐานะที่จะช่วยได้

ข้อ 17 ผู้ประกอบวิชาชีพพึงให้คำแนะนำเกี่ยวกับการดูแลสุขภาพและการใช้ยาแก่ผู้ป่วย


ข้อ 18 ผู้ประกอบวิชาชีพต้องไม่ใช้หรือสนับสนุนให้มีการประกอบวิชาชีพโดยผิดกฎหมาย

อ่าน: ข้อบังคับสภาการแพทย์แผนไทยว่าด้วยจรรยาบรรณแห่งวิชาชีพการแพทย์แผนไทย

จรรยาบรรณแพทย์ไทย 6 ข้อ

ข้อมูลจากเว็บไซต์ องค์กรแพทย์โรงพยาบาลสงขลานครินทร์ ระบุเรื่องจรรยาบรรณแพทย์ไทยไว้ 6 ข้อ ดังนี้

  1. เน้นประโยชน์ผู้ป่วยสูงสุด (beneficence)
  2. สิ่งที่จะทำต้องเน้นไม่ให้ผู้ป่วยได้รับอันตรายใด ๆ เพิ่มขึ้น (Non-maleficence)
  3. ผู้ป่วยมีสิทธิ์อันชอบธรรมที่จะรู้สาเหตุและอาการป่วยของตัวเองและเลือกวิธีรักษาตามความเหมาะสม (Autonomy)
  4. การรักษาต้องอาศัยความบริสุทธิ์ยุติธรรมไปตามสมมุติฐานโรคของผู้ป่วยแต่ละคนอย่างแท้จริง (Justice)
  5. ทั้งผู้รักษาหรือผู้ดูแลพยาบาลและคนไข้ต่างมีเกียรติและสมควรได้รับการปฏิบัติต่อกันอย่างมีเกียรติ (dignity)
  6. แพทย์และพยาบาลต้องไม่ปิดอาการป่วยต่อผู้ป่วย และควรให้ผู้ป่วยรับรู้ความหนักเบาของอาการป่วยตามความจริง แต่ทั้งนี้ ต้องดูความเหมาะสมอย่างอื่นประกอบ เช่น สภาพจิตผู้ป่วยด้วย (Truthfulness and Honesty)

จรรยาบรรณแพทย์ในมุมหมอเจี๊ยบ

วานนี้ (21 ก.ค.) หมอเจี๊ยบ ลลนา ก้องธรนินทร์ แพทย์และนักแสดง ได้ออกมาแสดงความเห็นต่อประเด็นที่เกิดขึ้นเกี่ยวกับจรรยาบรรณแพทย์ผ่านอินสตาแกรมส่วนตัวว่า…

ตัวเจี๊ยบอาจจะไม่ได้เป็นหมอที่เก่ง หรือมีอำนาจตำแหน่งใด ๆ แต่สิ่งหนึ่งที่มีและเป็นสากลโลกก็คือจรรณยาบรรณความเป็นแพทย์ที่เราจะไม่เลือกปฏิบัติและรักษาผู้ป่วย ไม่ว่าคนคนนั้นจะเป็นใคร เพศใด รวย จน เลว ดี เพราะเราคือแพทย์

ในชีวิตการทำงานมีหลายครั้งที่ผู้ป่วยคือนักโทษใส่โซ่ตรวนมาตรวจ หรือบางครั้งเขาคือผู้ร้ายที่ตำรวจเพิ่งจับมาได้ แต่สิ่งหนึ่งในหน้าที่และความเป็นมนุษย์ของเราคือการช่วยชีวิตและการรักษา ส่วนการตัดสินใครว่าเขาถูกหรือผิดเป็นกระบวนการของศาลและสังคม ไม่ใช่หน้าที่แพทย์ที่จะเลือกรักษาผู้ป่วย

การคัดเลือกผู้ป่วยว่าใครควรได้รับการรักษาก่อนหลังเราใช้ระบบ triage (เรียงตามความหนักเบาของความเจ็บป่วย) ตั้งแต่เรียนมาไม่เคยใช้ความรวย ความจน คนดี คนเลว หรืออยู่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง มาเลือกรักษาผู้ป่วย เพราะเราคือหมอของประชาชน และเราจะอยู่ข้างประชาชน

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Lalana Kongtoranin (@jeab_lalana)

ไม่พลาดข่าวสำคัญ เจาะลึกทุกประเด็น
เพิ่มเราเป็นเพื่อนทาง @prachachat

ติดตามข่าวธุรกิจ