ญี่ปุ่นผ่อนเกณฑ์ให้ต่างชาติได้สถานะ “พำนักเพื่อธุรกิจ” ง่ายขึ้น ดึงการลงทุน-คนเก่ง

โตเกียว ญี่ปุ่น
ภาพโดย Freepik

รัฐบาลญี่ปุ่นวางแผนจะผ่อนเกณฑ์ให้ต่างชาติได้สถานะ “ผู้พำนักเพื่อธุรกิจ” ง่ายขึ้น เพื่อช่วยให้ชาวต่างชาติเริ่มต้นธุรกิจในญี่ปุ่นได้ง่ายขึ้น เป็นความพยายามดึงการลงทุนและบุคลากรที่มีทักษะสูงเข้าประเทศ

วันที่ 30 ตุลาคม 2023 สำนักข่าวนิกเคอิ เอเชีย (Nikkei Asia) รายงานว่า รัฐบาลญี่ปุ่นวางแผนที่จะอนุญาตให้ผู้ประกอบการต่างชาติอาศัยอยู่ในประเทศเป็นเวลา 2 ปีได้โดยไม่จำเป็นต้องมีสถานประกอบธุรกิจหรือการลงทุน เพื่อช่วยให้ชาวต่างชาติเริ่มต้นธุรกิจในญี่ปุ่นได้ง่ายขึ้น โดยการผ่อนคลายข้อกำหนดในการได้สถานะผู้พำนัก

ความเคลื่อนไหวนี้เป็นความพยายามครั้งล่าสุดของรัฐบาลญี่ปุ่นในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจด้วยการดึงบุคลากรทักษะสูงจากนานาชาติเข้าประเทศ 

กฎของญี่ปุ่นที่ใช้อยู่ในปัจจุบันกำหนดให้ชาวต่างชาติต้องมีสถานที่ประกอบธุรกิจและมีพนักงานที่ทำงานเต็มเวลาอย่างน้อย 2 คน หรือมีเงินลงทุน 5 ล้านเยน (ประมาณ 1.20 ล้านบาท ตามอัตราแลกเปลี่ยนวันที่ 30 ตุลาคม 2023) เพื่อให้มีคุณสมบัติที่จะได้รับสถานะผู้พำนักประเภทผู้จัดการธุรกิจ (Business manager)

นิกเคอิบอกว่า ข้อกำหนดในการลงทุนเป็นเรื่องที่น่ากังวลสำหรับบริษัทที่เพิ่งเริ่มต้นธุรกิจ ซึ่งอาจไม่สามารถทำกำไรได้ การผ่อนผันให้อยู่ในประเทศได้ 2 ปีโดยที่ยังไม่ต้องมีสถานประกอบธุรกิจหรือการลงทุน จะช่วยให้เจ้าของบริษัทสามารถโฟกัสกับการสร้างธุรกิจของตนเองให้เติบโตได้โดยไม่ต้องกังวลมากนัก และการลดข้อกำหนดด้านสถานประกอบการ อาจทำให้นักศึกษาต่างชาติสารมารถเริ่มต้นธุรกิจตั้งแต่ยังเรียนอยู่ในมหาวิทยาลัยได้ 

รัฐบาลญี่ปุ่นตั้งเป้าที่จะแก้ไขกฎเกณฑ์การให้สถานะผู้พำนักสำหรับเจ้าของธุรกิจต่างชาติโดยเร็วที่สุดในปีงบประมาณใหม่ซึ่งจะเริ่มต้นในเดือนเมษายน 2024 โดยสองโปรแกรมส่งเสริมการเป็นผู้ประกอบการที่ก่อนหน้านี้แยกขาดจากกันจะถูกรวมเข้าด้วยกัน 

โปรแกรมหนึ่งในนั้นคือโครงการที่ช่วยให้ชาวต่างชาติเริ่มต้นธุรกิจใน 13 โซนพิเศษได้ง่ายขึ้น โครงการนี้เริ่มต้นในปี 2015 และได้รับการอนุมัติแล้วมากกว่า 380 คน ณ เดือนเมษายน 2023 โดยส่วนใหญ่อยู่ในเมืองใหญ่ เช่น โตเกียวและฟุกุโอกะ ในขณะที่เมืองเล็ก ๆ ประสบปัญหาในการดึงดูดผู้มีทักษะจากต่างประเทศ

ณ สิ้นเดือนมิถุนายน 2023 มีชาวต่างชาติประมาณ 35,000 คนที่พำนักอยู่ในประเทศญี่ปุ่น ภายใต้สถานะผู้พำนักเพื่อประกอบธุรกิจ ซึ่งเพิ่มขึ้นมากกว่าประมาณ 2 เท่าจากปี 2015 ซึ่งถึงแม้จะมีการเติบโตขึ้น แต่รัฐบาลญี่ปุ่นคิดว่าอุปสรรคสำหรับชาวต่างชาติในการเริ่มต้นธุรกิจในญี่ปุ่นยังคงสูงเกินไป 

ทั้งนี้ ญี่ปุ่นอยู่ในอันดับที่ 21 จาก 24 ประเทศในการจัดอันดับด้านความดึงดูดใจในฐานะจุดหมายปลายทางสำหรับผู้มีโอกาสเป็นผู้ก่อตั้งสตาร์ตอัพ ในรายงานขององค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) ซึ่งพิจารณาจากปัจจัยต่าง ๆ เช่น จำนวนบริษัทข้ามชาติในประเทศ นโยบายภาษี และโอกาสในการได้รับสัญชาติ