“คนแย่ ๆ ในชีวิตทำเราแก่เร็วขึ้น”

คอลัมน์ : SD Talk
ผู้เขียน : ดร.นพ.ชลธวัช สุวรรณปิยะศิริ
แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคผิวหนังและภูมิคุ้มกันวิทยา (Dermato-immunologist)

ในทางสังคมวิทยา Hasslers หมายถึง บุคคลในสังคมที่สร้างปัญหา ทำให้ชีวิตเรายุ่งยาก หรือสร้างความเครียดเรื้อรังให้เราอยู่เสมอ

งานวิจัยพบว่า เกือบ 30% ของประชากรมีคนประเภทนี้อย่างน้อยหนึ่งคนในชีวิต และสิ่งที่น่ากลัวคือ คนเหล่านี้ มักแฝงตัวอยู่ในกลุ่มคนที่ใกล้ชิด เช่น ญาติพี่น้อง เพื่อนสนิท หรือเพื่อนร่วมงาน

นักวิจัยวัด DNA Methylation ประเมินนาฬิกาชีวภาพ (Epigenetic Clock) เพื่อดูว่า อายุชีวภาพ (Biological Age) ของเรานั้น แก่กว่าอายุตามบัตรประชาชน (Chronological Age) หรือไม่

ผลการศึกษาพบข้อเท็จจริงที่น่าสนใจ ดังนี้ :

– ยิ่งมีตัวปัญหาเยอะ ยิ่งแก่เร็ว

ทุก ๆ 1 คนที่เพิ่มขึ้นในความสัมพันธ์ที่เป็นลบจะส่งผลให้อัตราการแก่ตัวของร่างกายเร็วขึ้น 1.5%

– อายุขัยหายไป

การมีคนสร้างปัญหาในชีวิตเพียงเพิ่มขึ้น 1 คน อาจส่งผลให้ร่างกายเราแก่ล่วงหน้าไปถึง 9 เดือน เมื่อเทียบกับคนในวัยเดียวกันที่ไม่มีปัญหาแบบนี้

ความเครียดจากคนเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นแล้วหายไป แต่มันสร้างภาระสะสม (Cumulative Burden) ทำให้เกิดการอักเสบในร่างกาย และนำไปสู่โรคเรื้อรังหลายชนิดพร้อม ๆ กัน (Multimorbidity)

งานวิจัยระบุว่า ไม่ใช่ทุกคนที่จะได้รับผลกระทบเท่ากัน

กลุ่มคนที่มีความเปราะบางทางสังคมและสุขภาพ มักจะเจอแจ็กพอตว่า มีคนสร้างปัญหาในชีวิตมากกว่าคนอื่น ได้แก่ :

– ผู้หญิง มีแนวโน้มว่า มักเจอความสัมพันธ์ที่เป็นลบมากกว่า

– ผู้ที่มีปัญหาความเหลื่อมล้ำ เช่น ผู้ที่มีรายได้น้อย หรือมีประวัติผ่านประสบการณ์ความเลวร้ายในวัยเด็ก

– ผู้ที่มีพฤติกรรมเสี่ยงด้านสุขภาพ เช่น สูบบุหรี่เป็นประจำ

จุดที่น่าสนใจที่สุดของงานวิจัยนี้ คือ “แหล่งที่มา” ของความสัมพันธ์ที่เป็นพิษ

งานวิจัยพบว่า ถ้าตัวปัญหาคนนั้นเป็นญาติพี่น้อง ผลกระทบต่อความแก่ชราจะยิ่งรุนแรงและชัดเจนมากที่สุด

ในทางตรงกันข้าม คู่สมรสที่เป็นตัวปัญหากลับไม่ได้ส่งผลต่อการแก่ตัวของ DNA ชัดเจนเท่ากับญาติหรือเพื่อน

อธิบายได้ว่า อาจเป็นเพราะเรามีกลไกการรับมือหรือความคาดหวังที่ต่างออกไป

แต่สำหรับญาติพี่น้องนั้น สายสัมพันธ์ทางสายเลือด ทำให้เราถอยห่างได้ยากกว่า ความเครียดลงลึกไปถึงระดับเซลล์

จาก Study นี้ แนะนำว่า เราต้องเปลี่ยนมุมมองที่มีต่อความสัมพันธ์ใหม่ การตัดคนที่เป็นพิษออกจากชีวิต ไม่ใช่แค่เรื่องของความสบายใจ แต่มันคือการดูแลสุขภาพระดับเซลล์

สามารถทำได้ดังนี้ :

1.คัดกรองคนในชีวิต (Social Detox) ลองสำรวจว่า ใครที่อยู่ด้วยแล้ว ทำให้เรารู้สึกสูญเสียพลังงาน หรือสร้างปัญหาซ้ำซาก หากเลี่ยงได้ควรเลี่ยง หากตัดได้ควรตัด

2.ตั้งขอบเขต (Setting Boundaries) หากคนนั้นเป็นญาติที่ไม่สามารถตัดขาดได้ การกำหนดขอบเขตในการปฏิสัมพันธ์ และการปกป้องพื้นที่ส่วนตัวของเราเป็นเรื่องจำเป็นอย่างยิ่ง

3.ตระหนักถึงความเสี่ยง การที่รู้ว่า ความเครียดจากคนอื่น กำลังทำให้เราป่วยและแก่เร็วขึ้น จะช่วยให้เรามีแรงผลักดันได้ดีขึ้น เร็วขึ้น ในการเลือกเอาตัวเองออกมาจากสถานการณ์นั้น ๆ หรือคนคนนั้น

ดังนั้น ถ้าไม่อยากแก่ก่อนวัย การดูแลแค่เรื่องการพักผ่อน อาหาร ออกกำลัง อาจจะไม่เพียงพอสำหรับตัวเรา

แต่การลดจำนวนคนแย่ ๆ ในชีวิตลง

อาจเป็นสิ่งที่ดี มีประสิทธิภาพมาก ในแง่ Anti-aging