เว็บไซต์นี้ใช้คุ้กกี้เพื่อสร้างประสบการณ์ที่ดีมีประสิทธิภาพยิ่งขี้น อ่านเพิ่มเติมคลิก (Privacy Policy) และ (Cookies Policy)
Skip to content
กรมบัญชีกลาง คลอด e-GP Open Data เปิดข้อมูลการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ เพิ่มความโปร่งใส
Finance กรมบัญชีกลาง คลอด e-GP Open Data เปิดข้อมูลการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ เพิ่มความโปร่งใส
เปิดประตูตลาดจีน ! หอการค้าไทยผนึก 2 พันธมิตร ดันสินค้าไทยขายหลัวซือวาน
Economic เปิดประตูตลาดจีน ! หอการค้าไทยผนึก 2 พันธมิตร ดันสินค้าไทยขายหลัวซือวาน
ทรัมป์ป๋าดัน NVIDIA เป็น National Champion ด้าน AI
Tech ทรัมป์ป๋าดัน NVIDIA เป็น National Champion ด้าน AI
จีนเปลี่ยนเกณฑ์ตรวจลำไยไทย เช็กทั้งเปลือก-เนื้อ ส่งออกสะดุด ราคาลด
Economic จีนเปลี่ยนเกณฑ์ตรวจลำไยไทย เช็กทั้งเปลือก-เนื้อ ส่งออกสะดุด ราคาลด
“ศุภจี” เร่งปิดดีล FTA ไทย-แคนาดาปี’70 ชวนลงทุนชิป-พลังงานสะอาด-ยา
Economic “ศุภจี” เร่งปิดดีล FTA ไทย-แคนาดาปี’70 ชวนลงทุนชิป-พลังงานสะอาด-ยา
สภาพัฒน์ปรับจีดีพี Q3 รับ MPI ใหม่โต 2.9% คาดทั้งปีแตะ 2.5% ปีหน้ายังขยายตัว 2.5%
Finance สภาพัฒน์ปรับจีดีพี Q3 รับ MPI ใหม่โต 2.9% คาดทั้งปีแตะ 2.5% ปีหน้ายังขยายตัว 2.5%
CGH ตั้ง “กมลวรรณ วิปุลากร” นั่ง CEO ควบ MD BEYOND รุกธุรกิจ Wellness
Finance CGH ตั้ง “กมลวรรณ วิปุลากร” นั่ง CEO ควบ MD BEYOND รุกธุรกิจ Wellness
ราคาทองวันนี้ (16 พ.ย. 69) ปรับลง 700 บาท ทองรูปพรรณบาทละ 62,550 บาท
Finance ราคาทองวันนี้ (16 พ.ย. 69) ปรับลง 700 บาท ทองรูปพรรณบาทละ 62,550 บาท
“เศรษฐา ทวีสิน-ทศ จิราธิวัฒน์” เปิดสูตรผู้นำบิ๊กธุรกิจ ยึด Cash Flow ฝ่าวิกฤต
Real Estate “เศรษฐา ทวีสิน-ทศ จิราธิวัฒน์” เปิดสูตรผู้นำบิ๊กธุรกิจ ยึด Cash Flow ฝ่าวิกฤต
FBI ตามล่า 8 ปี แฮกกอร์เกาหลีเหนือ ปล้นธนาคาร-ปล่อยไวรัส 150 ประเทศ
News FBI ตามล่า 8 ปี แฮกกอร์เกาหลีเหนือ ปล้นธนาคาร-ปล่อยไวรัส 150 ประเทศ
ดูทั้งหมด

รัสเซีย-ยูเครน : 5 บทเรียนจากสงครามไครเมียในศตวรรษที่ 19

22 ส.ค. 2565 | 19:02น.
ไครเมีย ระเบิด

เเกะบทเรียนจากสงครามไครเมียเมื่อกว่า 150 ปีก่อน สงครามคู่ขนานที่คล้ายคลึงกับสถานการณ์รัสเซีย-ยูเครนในปัจจุบันเเละเป็นชนวนไปสู่การเลิกทาสของรัสเซียเเละสหรัฐ ก่อนจะครบ 6 เดือนเต็ม สงครามรัสเซีย-ยูเครน 24 สิงหาคมนี้

วันที่ 22 สิงหาคม 2565 เดอะ การ์เดียน เผยแพร่รายงานพิเศษ เนื่องในวันพุธที่ 24 สิงหาคมนี้ จะครบ 6 เดือนเต็มสงครามรัสเซีย-ยูเครน สงครามอันน่าสยดสยองเเละความขัดเเย้งอันยากที่จะเห็นถึงปลายทางเเละไร้ซึ่งเเสงสว่างในปลายอุโมงค์

คำถามที่สำคัญคือประวัติศาสตร์สามารถเผยอะไรบางอย่างให้เราได้หรือไม่

ขณะที่ วลาดิมีร์ ปูติน ประธานาธิบดีรัสเซีย ชื่นชอบที่จะเอ่ยถึงสงครามโลกครั้งที่ 2 อันเป็นที่น่าภูมิใจของรัสเซีย ยังมีสงครามอีกครั้งหนึ่ง ซึ่งคนรัสเซียมักไม่เอ่ยถึงเเต่กลับคล้ายคลึงกับสถานการณ์ปัจจุบันเป็นอย่างมาก นั่นคือสงครามไครเมีย ซึ่งลากยาวเป็นเวลานานกว่า 2 ปีครึ่ง นับตั้งเเต่ปี 2396-2399 ก่อนที่ทั้ง 2 ฝ่ายจะสามารถบรรลุข้อตกลงสันติภาพได้ในที่สุด

ท่ามกลางความขัดเเย้งดังกล่าว กองทัพรัสเซียเผชิญความล้มเหลวในการบรรลุเป้าหมายทั้งหมด ขณะที่ฝรั่งเศสเเละอังกฤษผู้เป็นเเนวรบร่วมควบคู่ไปกับชาวเติร์ก ต่างก็ต้องพบกับความผิดหวัง เมื่อพวกเขาคลำหาชัยชนะที่ได้ไม่คุ้มเสีย (Pyrrhic victory)

ที่น่าประหลาดใจกลับเป็นมรดกอันยิ่งใหญ่ของสงครามในครั้งนี้ลุกลามกระทบไปถึงสหรัฐอเมริกา ซึ่งเหตุการณ์ต่อเนื่องอันไม่คาดคิดจากความพ่ายเเพ้ของรัสเซียนั้น เชื่อมโยงไปถึงการเลิกทาสของสหรัฐ

วันนี้จึงขอรวบรวม 5 บทเรียนที่ได้จากสงครามไครเมีย เมื่อศตวรรษที่ 19 มาสะท้อนถึงปัจจุบัน

สงครามจะจบลง ต่างจากจุดเริ่มต้นอย่างสิ้นเชิง

สงครามไครเมียเริ่มต้นขึ้นด้วยเหตุผลเพียงเล็กน้อยที่สุด เมื่อบาทหลวงชาวรัสเซียเเละฝรั่งเศสเกิดทะเลาะวิวาทกันถึงสิทธิการครอบครองเหนือกุญเเจสู่มหาวิหารโบสถ์พระคริสตสมภพ (The Church of the Nativity) อันเป็นสถานที่ซึ่งเชื่อกันว่าเป็นดินเเดนอันศักดิ์สิทธิ์ ที่ประสูติของพระเยซู ที่เมืองเบธเลเฮม ตั้งอยู่ในปาเลสไตน์ในปัจจุบัน

อย่างที่ทราบกันดี กุญเเจดังกล่าวได้นำไปสู่การไขหีบแพนดอร่าที่ปลดปล่อยสิ่งชั่วร้ายเเก่มวลมนุษย์ เมื่อพระเจ้าซาร์นิโคลัสที่ 1 ของรัสเซีย เข้ารุกรานจักรวรรดิออตโตมันด้วยความหวังว่าจะได้ครอบครองกรุงคอนสเเตนติโนเปิล (Constantinople) อันเป็นที่ตั้งของอิสตันบูล เมืองหลวงของตุรกีในปัจจุบัน

โดยพวกออตโตมันได้รับความช่วยเหลือจากอังกฤษเละฝรั่งเศสผ่านการส่งกองกำลังเข้ามาทางทะเลดำ สงครามการล้างผลาญได้เริ่มต้นขึ้นนับcต่นั้น โดยครอบคลุมถึงการสู้รบทางเรือที่แผ่ขยายไกลออกไปถึงในทะเลบอลติกและทะเลแปซิฟิก

หากเปรียบเปรยจากคำพูดของ คาร์ล วอน เคลาเซวิตซ์ (Carl Von Clausewitz) นักปรัชญาผู้โด่งดังผู้เขียนตำราพิชัยสงคราม (On War) ทุกสิ่งในสงครามนั้นเป็นไปตามคำพูดของเขาที่ว่า “สงครามนับเป็นสถานที่ซึ่งทุกสิ่งไม่สามารถคาดเดาได้มากที่สุด”

มีผู้คนจำนวนน้อยมากที่คาดว่าจะเกิดสงครามขึ้นใน ค.ศ. 1853 (ปี 2395) เเละเมื่อมันได้เกิดขึ้น คำทำนายส่วนมากล้วนไม่แม่นยำ ไม่เว้นแม้เเต่ความเชื่อที่ว่าไม่มีใครสามารถพิชิตกองทัพรัสเซียได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อพวกเขาต่อสู้ในบริเวณใกล้เคียงกับแผ่นดินของตน

ทหารที่ถูกฝึกมาไม่ดี ย่อมต่อสู้ได้ไม่ดี

ก่อนหน้าสงครามไครเมีย กองทัพอันยิ่งใหญ่ของรัสเซียเป็นที่น่าเกรงขามไปทั่วทั้งยุโรป แต่เพียงไม่นาน จุดอ่อนของพวกเขาเหล่านั้นกลับกลายเป็นที่ประจักษ์ ด้วยทหารที่ไร้ขวัญกำลังใจ ทั้งทหารเกณฑ์หนุ่มและทาสที่ไร้ซึ่งแผ่นดินจำนวนมาก

รัสเซียพ่ายแพ้ในการเผชิญหน้าส่วนใหญ่และจบความขัดเเย้งครั้งนี้ลงด้วยชื่อเสียงที่ย่อยยับ อาวุธของพวกเขานั้นเทียบไม่ได้กับยุทโธปกรณ์อันทรงพลังของฝั่งอังกฤษเเละฝรั่งเศส ด้วยเรือรบพลังไอน้ำเเละปืนไรเฟิลที่สามารถยิงได้อย่างแม่นยำจากระยะไกล

แม้ว่าจะเพรียบพร้อมไปด้วยข้อได้เปรียบ ชัยชนะนั้นกลับมีราคาแพง เมื่อเกิดร่องรอยความบาดหมางระหว่างชาติพันธมิตร ความผิดพลาดทางยุทธศาสตร์อย่างร้ายแรง ส่งผลให้ทั้งฝรั่งเศสและอังกฤษไม่ได้รับชัยชนะที่เด็ดขาดมากขึ้น จนแต่ละฝ่ายสูญเสียกองกำลังถึง 250,000 คน โดยเสียชีวิตด้วยโรคระบาดเป็นส่วนใหญ่

ยากที่จะสร้างสงครามอันไม่เป็นที่นิยม

บทเรียนประการที่สามคล้ายคลึงกับปัจจุบันมาก เมื่อการคิดค้นกล้องถ่ายรูปและโทรเลขก่อให้เกิดกลุ่มประจักษ์พยานใหม่ที่ถ่ายทอดเรื่องราวของสงครามไครเมียได้โดยละเอียด

หากย้อนไปก่อนช่วงเวลาดังกล่าว ผู้คนยังคงถ่ายทอดเรื่องราวความโง่เขลาของการกระทำในสงครามออกมาเป็นบทกวี ดังเช่นบทกวีเรื่อง “การบุกประชิดโจมตีของกองพลทหารม้าเบา” ของอัลเฟรด เทนนีสัน ซึ่งพรรณนาให้ความโง่เขลาของกองทหารม้า ที่โจมตีผิดพลาด โดยวิ่งเข้าประจัญบานกองปืนใหญ่จนถูกสังหารแม้จะรู้ชัดว่าเป็นการฆ่าตัวตาย ให้กลายเป็นบทกวีที่บรรยายถึงความหาญกล้าของชายชาติทหาร

หากแต่การแพร่ขยายของกล้องถ่ายรูปและเทคโนโลยีการสื่อสารที่รวดเร็ว ได้ทำลายการเขียนที่ล้าหลังนี้ลง เช่นเดียวกับที่โลกโซเชียลในปัจจุบัน ทำให้ผู้คนเพ่งเล็งไปที่อาชญาสงครามมากกว่าการโฆษณาชวนเชื่อของประธานาธิบดีปูติน

โรเจอร์ เฟนตัน ช่างภาพชาวอังกฤษ ณ เวลานั้น ถือได้ว่าเป็นผู้สื่อข่าวสงครามคนแรก ๆ ของโลกที่ได้สร้างปรากฏการณ์ใหม่ผ่านการจับภาพของสงครามได้ด้วยความชัดเจนอย่างน่าทึ่ง จนผู้ชมในลอนดอนและปารีสสามารถรับรู้ถึงสงครามได้อย่างชัดเจน นำมาซึ่งทั้งกระแสการสนับสนุนและการคัดค้านจำนวนมาก

สันติภาพที่คลุมเครือจะนำไปสู่ปัญหาใหม่

แม้ว่าข้อตกลงปารีสเมื่อปี ค.ศ. 1856 จะส่งผลให้ความขัดแย้งดังกล่าวจบลง แต่ก็ยังมีประเด็นคลุมเครืออยู่อีกมาก รวมถึงความไม่ชัดเจนของเส้นแบ่งชายแดนบริเวณตะวันออกของยุโรป นำไปสู่ “คำถามทางตะวันออก” (The Eastern Question) ซึ่งยังคงเป็นปัญหาวนเวียนในบรรดาผู้นำยุโรปไปจนถึงสงครามโลกครั้งที่ 1

โดยถือได้ว่าสงครามไครเมียนั้น เป็นการปะทุขึ้นของเกมการเมืองระหว่างมหาอำนาจอีกครั้ง หลังจากที่ยุโรปได้พบกับความสันติสุขมานานนับตั้งเเต่จุดจบของสงครามนโปเลียนเมื่อปี 1815 จนเกิดความขัดแย้งเล็ก ๆ อีกจำนวนมากจวบจนสงครามโลกครั้งที่ 2

สงครามสร้างผลกระทบที่กว้างขวาง

แม้ว่าสงครามไครเมียนั้นถือเป็นความสูญเสียครั้งใหญ่ แต่น้อยคนที่จะทราบว่าเหตุการณ์ดังกล่าวนำไปสู่การปลดปล่อยอิสรภาพที่สำคัญครั้งหนึ่งของโลก

เพียงหนึ่งวันก่อนที่ อับราฮัม ลินคอร์น ประธานาธิบดีผู้เลื่องชื่อของสหรัฐอเมริกาจะเข้ารับตำแหน่งในวันที่ 4 มีนาคม 1861 อีกฟากหนึ่งของโลก ในวันที่ 3 มีนาคม 1861 ซาร์อเล็กซานเดอร์ที่ 2 (Alexander II) ผู้เป็นบุตรของซาร์นิโคลัสที่ 1 ได้มองเห็นความผิดพลาดของบิดาในสงครามไครเมีย

โดยพระองค์ทรงเชื่อว่าความพ่ายแพ้ในการทำสงครามของรัสเซียนั้นเกิดจากระบบชนชั้นที่ฝังรากเเละการพึ่งพาทาสมากเกินไป ด้วยเหตุนี้ พระองค์จึงประกาศยกเลิกทาส ผ่านการประกาศอิสรภาพในวันดังกล่าว

ส่งผลให้ประธานาธิบดีลินคอลน์ผู้เข้าใจถึงนัยของเหตุการณ์ดังกล่าวได้ประกาศยกเลิกทาสในปี 1863 หรือ ปี พ.ศ. 2406 กล่าวอีกนัยหนึ่ง สงครามซึ่งไม่มีส่วนเกี่ยวข้องใด ๆ กับเสรีภาพเลยเมื่อเริ่มต้น ได้ก่อให้เกิดเหตุการณ์ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ในเวลาหนึ่งทศวรรษต่อมา

อีกหนึ่งมรดกที่สำคัญของสงครามนั้น คือการซื้อรัฐอะแลสกา (Alaska) ของสหรัฐ ซึ่งมีต้นเหตุมาจากการยอมรับความพ่ายแพ้ของรัสเซีย นำไปสู่การตัดสินใจละทิ้งดินแดนมลรัฐที่ห่างไกลให้เปลี่ยนไปสู่มือของชาติมหาอำนาจ ด้วยความหวังว่ามันอาจถูกปกครองได้ดีกว่า

แท็กที่เกี่ยวข้อง

รัสเซีย-ยูเครน ไครเมีย