Prize Bond ตราสารหนี้ ที่ได้ลุ้นรางวัลคล้ายลอตเตอรี่
คอลัมน์ : สถานีลงทุน ผู้เขียน : ศิรินารถ อมรธรรม, สมาคมตลาดตราสารหนี้ไทย
ประเทศไทยจะมีการเลือกตั้งใหญ่ในปีหน้า หลายพรรคการเมืองเริ่มมีการประกาศนโยบายต่าง ๆ เป็นการหาเสียง มีนโยบายหนึ่งที่เป็นแนวคิดลูกผสมของการออมที่ก็ยังได้ลุ้นรางวัลแบบหวยซึ่งเป็นความชอบของประชาชนคนไทยส่วนใหญ่ แม้ว่ารายละเอียดของนโยบายนี้จะยังไม่มีความชัดเจนในขณะนี้ แต่ดูเหมือนจะคล้ายคลึงกับ Prize bond ที่มีในต่างประเทศ
เรามาดูกันว่า Prize bond คืออะไร มีความน่าสนใจอย่างไร ถ้าจะมีจริงในประเทศไทย รูปแบบจะเหมือนหรือต่างกันไหม
ในสหราชอาณาจักรจะเรียก Prize bond ว่า Premium bond และในประเทศนิวซีแลนด์เรียกว่า Bonus bond ซึ่งเป็นตราสารหนี้ประเภทหนึ่งที่ออกโดยหน่วยงานรัฐเพื่อส่งเสริมการออมของประชาชนและนำเงินที่ได้ไปลงทุนในโครงการต่าง ๆ ของรัฐ โดย Prize bond จะมีการสุ่มแจกรางวัลให้กับผู้ถือตราสารหนี้เป็นประจำตามรอบเวลาที่กำหนด เช่น
ทุกสัปดาห์ ทุกเดือน หรือทุกไตรมาส Prize bond จึงเป็นที่ชื่นชอบและได้รับความนิยมของประชาชนทั่วไปที่ชอบเสี่ยงโชค
Prize bond จะขายที่ราคาหน้าตั๋วและไม่มีการจ่ายดอกเบี้ย แต่นักลงทุนจะได้ลุ้นรางวัลตามรอบเวลาที่กำหนดตลอดอายุของ Prize bond ยิ่งถ้านักลงทุนซื้อ Prize bond หลายหน่วย ก็จะยิ่งมีโอกาสถูกรางวัลมากขึ้น ดังนั้นเพื่อกระจายโอกาสการถูกรางวัล จึงมีการกำหนดมูลค่าเงินลงทุนใน Prize bond ที่ประชาชนสามารถซื้อได้ และมีหลายรุ่นอายุให้เลือกลงทุนยาวไปจนถึงไม่มีกำหนดอายุ ทั้งแบบที่ขายคืนได้ และแบบที่ต้องถือจนกว่าจะครบกำหนดอายุจึงจะได้รับเงินต้นคืน
ประชาชนสามารถลุ้นรางวัลไปได้เรื่อย ๆ โดยเงินรางวัลของ Prize bond มีหลายรูปแบบ เช่น รางวัลเดียวเป็นเงินก้อนใหญ่ หรือหลายรางวัลลดหลั่นกันไปเหมือนลอตเตอรี่ รางวัลที่ 1 และรางวัลที่ 2 จนถึงรางวัลสุดท้ายที่ไม่กี่ร้อยบาท
ตัวอย่าง Prize bond ของ UK ที่ออกครั้งแรกเมื่อปี 1956 มีชื่อเรียกว่า Premium bond ออกโดยธนาคารออมทรัพย์ของรัฐ (National Savings and Investments : NS&I) ปัจจุบันมีผู้ถือทั้งหมด 23 ล้านคน คิดเป็นมูลค่าคงค้าง 58 พันล้านปอนด์ หรือกว่า 2 ล้านล้านบาท
ประชาชนสามารถขายคืน Premium bond ได้ตลอดเวลา และจะได้เงินคืนเท่ากับจำนวนเงินที่จ่ายไป ซึ่ง Premium bond 1 หน่วย มีมูลค่าเท่ากับ 1 ปอนด์ กำหนดเงินลงทุนขั้นต่ำที่ 25 ปอนด์ และลงทุนได้ไม่เกิน 50,000 ปอนด์ต่อคน
ประชาชนต้องถือ Prize bond อย่างน้อย 1 เดือนถึงจะมีสิทธิลุ้นรางวัล โดยในแต่ละเดือนจะมีการสุ่มตัวเลขเพื่อประกาศรางวัลที่มีทั้งหมดเกือบ 4 ล้านรางวัลต่องวด รางวัลที่ 1 มีมูลค่า 1 ล้านปอนด์ และรางวัลสุดท้ายมีมูลค่า 25 ปอนด์ ที่สำคัญ ทุกรางวัลได้รับการยกเว้นภาษี
ในประเทศไอร์แลนด์ และอังกฤษ อนุญาตให้นักลงทุนสามารถซื้อ Prize bond ให้กับเด็กที่อายุต่ำกว่า 16 ปีได้ ประชาชนจึงนิยมซื้อ Prize bond ให้เป็นของขวัญเด็กแรกเกิดที่อาจจะกลายเป็นของขวัญที่มีมูลค่ามหาศาลได้ เพราะมีสิทธิลุ้นรางวัลไปได้เรื่อย ๆ หรือจะขายเป็นเงินก็ได้ โดยจะได้รับเงินคืนตามราคาหน้าตั๋ว
Prize bond ในต่างประเทศจึงได้รับความนิยมอย่างมากโดยเฉพาะในประเทศที่มีอัตราดอกเบี้ยเงินฝากค่อนข้างต่ำเนื่องจากการซื้อ Prize bond ช่วยให้มีโอกาสลุ้นผลตอบแทนที่สูงขึ้น แต่ถ้าผู้ลงทุนไม่ถูกรางวัลติดต่อกันเป็นเวลานาน ก็จะทำให้เงินลงทุนไม่เติบโต เท่ากับการเสียอำนาจการซื้อตามอัตราเงินเฟ้อที่เกิดขึ้นได้
ล่าสุดประเทศในภูมิภาคอาเซียนอย่างฟิลิปปินส์ได้มีการออก Prize bond เป็นครั้งแรกแล้วเมื่อต้นปี 2020 เรียกว่า Premyo bond เพื่อส่งเสริมให้ประชาชนออมเงินและนำเงินที่ได้จากการออมมาใช้ในโครงการภาครัฐ ซึ่งได้รับความสนใจจากนักลงทุนอย่างมาก สามารถขายได้ถึง 4.961 พันล้านเปโซ สูงกว่าวงเงินที่กำหนดไว้เดิมที่ 3 พันล้านเปโซ
สำหรับในประเทศไทย ยังไม่มีการออก Prize bond แต่สิ่งที่ใกล้เคียงที่สุดน่าจะเป็นสลากออมสิน หรือสลาก ธ.ก.ส. ซึ่งเป็นรูปแบบหนึ่งสำหรับการออมเงินที่ยังสามารถลุ้นรับโชคได้ เงินรางวัลอาจจะไม่สูงเท่าลอตเตอรี่แต่เงินต้นไม่หาย สำหรับประชาชนที่ชอบลุ้นหวย การซื้อ Prize bond ยิ่งมากก็ยิ่งมีโอกาสถูกรางวัลมาก ที่สำคัญ เงินต้นไม่หาย แถมพอกพูนขึ้นเรื่อย ๆ โอกาสที่จะเกษียณสุขก็อยู่ไม่ไกล