‘โกโก้’ ทางเลือกผงาดวาเลนไทน์ญี่ปุ่น นักช็อป-ค้าปลีกหันพึ่งรับมือราคาพุ่ง

คอลัมน์ : Market Move

เทศกาลวาเลนไทน์ที่กำลังมาถึงนี้ บรรดาคู่รักและคู่แอบรักข้างเดียวในญี่ปุ่น ประเทศที่วัฒนธรรมมอบช็อกโกแลตวันวาเลนไทน์เข้มข้นที่สุดแห่งหนึ่งของโลก ต้องเผชิญเรื่องปวดหัวมากเป็นพิเศษ เมื่อราคาช็อกโกแลตพุ่งสูงขึ้น หลังการขาดแคลนโกโก้ยังลากยาวต่อเนื่องจากปีที่แล้ว

สถานการณ์นี้บีบให้หลายคนต้องหันไปพึ่งช็อกโกแลตทางเลือก ที่มีส่วนผสมหรือผลิตจากวัตถุดิบอื่นแทนโกโก้ ซึ่งช่วยให้ราคาจับต้องได้มากขึ้น ขณะที่แบรนด์สินค้าและผู้ค้าปลีกต่างรับเทรนด์นี้ ด้วยการโฆษณาสินค้าช็อกโกแลตทางเลือกด้วยเช่นกัน

สำนักข่าว “นิกเคอิ เอเชีย” รายงานถึงกระแสความต้องการช็อกโกแลตทางเลือกในช่วงวาเลนไทน์ปี 2026 นี้ ว่าราคาช็อกโกแลตในญี่ปุ่นยังคงสูงผิดปกติ ตัวอย่างเช่น สินค้าวาเลนไทน์ในห้างสรรพสินค้าทาคาชิมายายังราคาแพงกว่าปี 2025 ประมาณ 10% แม้ช่วงปี 2025 ที่ผ่านมา ราคาเมล็ดโกโก้จะเริ่มลดลง แต่ยังคงห่างไกลกับระดับราคาเมื่อปี 2022 เกือบ 2 เท่า หลังวิกฤตขาดแคลนในปี 2024 ทำให้ราคาพุ่งทะยานไปถึง 4 เท่าตัว

ทั้งนี้ตามข้อมูลจาก เมซง ชาดูน (Maison Chaudun) ผู้ผลิตช็อกโกแลตระดับไฮเอนด์ สัญชาติฝรั่งเศสนั้น ราคาช็อกโกแลตที่ทำจากโกโก้ยังคงปรับตัวสูงขึ้นต่อเนื่อง โดยช็อกโกแลตสดสินค้าเด่นของแบรนด์มีราคาสูงขึ้นประมาณ 20% เมื่อเทียบกับปี 2023 แต่สินค้าที่ผลิตจากโกโก้ Anoza M มีราคาอยู่ที่2,160 เยน ซึ่งถูกกว่าสินค้าจากช็อกโกแลตปกติที่มีราคา 2,592 เยน

ท่ามกลางราคาที่พุ่งสูงสวนทางกำลังซื้อนี้ ห้างทาคาชิมายาหันไปโปรโมตสินค้าที่ผลิตจากวัตถุดิบทดแทนโกโก้ เรียกว่า อาโนซา เอ็ม (Anoza M) ซึ่งพัฒนาโดย ฟูจิ ออยล์ (Fuji Oil) โดยใช้ผงถั่วลันเตาและผงคารอบ (Carob) ที่เป็นพืชตระกูลถั่วที่มีต้นกำเนิดในแถบเมดิเตอร์เรเนียน เช่น โมร็อกโก โปรตุเกส และสเปน ฝักมีรสชาติคล้ายช็อกโกแลต นำมาบดละเอียด ผสมกับนมผงและน้ำตาล จนได้ผลลัพธ์ที่มีรสชาติคล้ายกับช็อกโกแลตนม

“อากิยูกิ อิชิวาตาริ” เจ้าหน้าที่แผนกพัฒนาผลิตภัณฑ์ช็อกโกแลตของฟูจิ ออยล์ กล่าวว่า เดิมความต้องการโกโก้ก็มากกว่าซัพพลายอยู่แล้ว เมื่อรวมกับปริมาณโกโก้ที่ผันผวนในช่วงที่ผ่านมา จึงเชื่อว่าการพัฒนาโกโก้ทางเลือกเป็นสิ่งจำเป็น เพื่อให้ผู้บริโภคยังคงเข้าถึงช็อกโกแลตต่อไปได้ และตอนนี้เราสามารถสร้างวัตถุดิบทดแทนที่มีคุณสมบัติน่าพอใจอย่าง อาโนซา เอ็ม ออกมาได้แล้ว

โดยอาโนซา เอ็ม มีลักษณะเฉพาะด้านกลิ่นและรสสัมผัสที่แตกต่างจากโกโก้ เราจึงนำคุณสมบัติเหล่านั้นมาใช้ต่อยอด ด้วยการคงรสชาติคล้ายกาแฟไว้ และปรับสมดุลของความชื้นและไขมัน จนได้เนื้อสัมผัสที่เนียนนุ่มและละลายในปาก

ขณะเดียวกันนอกจากช่วงวาเลนไทน์แล้ว วัตถุดิบทดแทนโกโก้ได้รับความนิยมมากขึ้นจากทั้งผู้ผลิตและผู้บริโภค เห็นได้จากช่วงเดือนมิถุนายน 2025 อิออน (Aeon) หนึ่งในเชนค้าปลีกรายใหญ่ของญี่ปุ่น เริ่มวางขายขนมชื่อ “Choco ka?” หรือแปลเป็นไทยได้ว่า “ช็อกโกแลตเหรอ?” ที่ทำจากสารทดแทนโกโก้ที่ได้จากเมล็ดทานตะวัน ซึ่งพัฒนาโดยผู้ผลิตช็อกโกแลตสัญชาติเยอรมัน

สำหรับขนม Choco ka ? รูปแบบแท่งขนาด 80 กรัม วางขายในราคา 321 เยน และได้รับความสนใจสูงในโซเชียลมีเดีย โดยเฉพาะจากกลุ่มวัยรุ่น จนบางร้านประสบปัญหาสินค้าขาดแคลน ผู้จัดการฝ่ายพัฒนาผลิตภัณฑ์

ด้านบริษัทอาจิคัน (Ajikan) ผู้ผลิตอาหารเพื่อสุขภาพและผลิตภัณฑ์ปรุงสำเร็จจากเมืองฮิโรชิมา พัฒนาขนมหวานคล้ายช็อกโกแลตชื่อโกโวเช่ (Govoche) ในปี 2023 โดยผลิตจากรากโกโบ พืชสมุนไพรในสกุล Arctium วงศ์ทานตะวัน หลังบริษัทพบกลิ่นหอมคล้ายช็อกโกแลตออกมาระหว่างกระบวนการคั่วชาโกโบ นำไปสู่การผลิตสินค้าทดแทนโกโก้ออกวางขาย

ทั้งนี้รายงานจากบริษัทวิจัยฟูจิ เคไซ กรุ้ป (Fuji Keizai Group) ระบุว่า ตลาดสินค้าอาหารทางเลือกภายในญี่ปุ่นยังคงเติบโตต่อเนื่อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในส่วนของส่วนผสมต่าง ๆ เช่น โกโก้, กาแฟ และน้ำมันปาล์ม คาดว่าจะเติบโตเกือบ 10 เท่าจากประมาณ 300 ล้านเยน ในปี 2024 เป็นประมาณ 2,900 ล้านเยน ในปี 2030

“นาโอโกะ คูกะ” นักวิจัยอาวุโสจากสถาบันวิจัย NLI ผู้เชี่ยวชาญด้านพฤติกรรมผู้บริโภค กล่าวว่า ผู้บริโภคจำนวนมากยังคงรู้สึกต่อต้านอาหารทางเลือกอยู่บ้าง แต่ความตระหนักด้านสิ่งแวดล้อมที่เพิ่มมากขึ้น จะช่วยให้อุปสรรคค่อย ๆ ลดลง

หลังจากนี้ต้องรอดูสถานการณ์ในช่วงวาเลนไทน์ทั่วโลกว่า โกโก้ทางเลือก และช็อกโกแลตที่ผลิตจากโกโก้ทางเลือกนี้ จะได้รับความนิยมเช่นเดียวกับในญี่ปุ่นหรือไม่