เว็บไซต์นี้ใช้คุ้กกี้เพื่อสร้างประสบการณ์ที่ดีมีประสิทธิภาพยิ่งขี้น อ่านเพิ่มเติมคลิก (Privacy Policy) และ (Cookies Policy)
Skip to content
เกาหลีใต้ เข้มแว่นตาผู้เข้าสอบ หลังท็อปบัญชีใช้กล้องจิ๋วช่วยโกง
News เกาหลีใต้ เข้มแว่นตาผู้เข้าสอบ หลังท็อปบัญชีใช้กล้องจิ๋วช่วยโกง
TFG รุกตั้งบริษัทย่อยอินโดนีเซีย ต่อยอดปศุสัตว์ โชว์กำไร 2 พันล้าน
Biz Movement TFG รุกตั้งบริษัทย่อยอินโดนีเซีย ต่อยอดปศุสัตว์ โชว์กำไร 2 พันล้าน
เอกนิติ เชื่อมั่นธนาคารกลางต้องอิสระ ยันไม่แทรกแซงกลไกแบงก์ชาติ
Finance เอกนิติ เชื่อมั่นธนาคารกลางต้องอิสระ ยันไม่แทรกแซงกลไกแบงก์ชาติ
เอกนิติ นำทัพเอกชนบินญี่ปุ่นหารือ 3 ธุรกิจ สร้าง Made with Thailand อุ้ม SMEs ไทย
Finance เอกนิติ นำทัพเอกชนบินญี่ปุ่นหารือ 3 ธุรกิจ สร้าง Made with Thailand อุ้ม SMEs ไทย
เปิดตัว ‘OMODA C5 EV ULTRA’ ราคาพิเศษ 719,900 บาท แบตใหญ่  วิ่งไกล 505 กม.  
EV เปิดตัว ‘OMODA C5 EV ULTRA’ ราคาพิเศษ 719,900 บาท แบตใหญ่  วิ่งไกล 505 กม.  
กรมฝนหลวงฯ จัดพิธีวางพานพุ่มวัน”พระบิดาแห่งฝนหลวง” พร้อมเปิดนิทรรศการ”มรดกแห่งสายฝนจากฟ้าฯ”
Biz Movement กรมฝนหลวงฯ จัดพิธีวางพานพุ่มวัน”พระบิดาแห่งฝนหลวง” พร้อมเปิดนิทรรศการ”มรดกแห่งสายฝนจากฟ้าฯ”
TISA รอคลังเคาะ ก.ล.ต.ยันลดหย่อนภาษีปี’70 แน่ เร่งเตรียมระบบหุ้น-หุ้นกู้
Finance TISA รอคลังเคาะ ก.ล.ต.ยันลดหย่อนภาษีปี’70 แน่ เร่งเตรียมระบบหุ้น-หุ้นกู้
ธนาคารกลางจีนปรับขึ้นสำรองเงินตราต่างประเทศในรอบ 5 ปี
World ธนาคารกลางจีนปรับขึ้นสำรองเงินตราต่างประเทศในรอบ 5 ปี
เปิดภาพล่าสุด ‘แลนด์มาร์กหัวหิน’ วันนี้กลายเป็นอดีตไปแล้ว
Real Estate เปิดภาพล่าสุด ‘แลนด์มาร์กหัวหิน’ วันนี้กลายเป็นอดีตไปแล้ว
เอกนิติ มองคลังเดินถูกทาง ทำจีดีพีพุ่ง 2.9% เน้นการลงทุนต่อเนื่อง ช่วย K ขาล่าง
Finance เอกนิติ มองคลังเดินถูกทาง ทำจีดีพีพุ่ง 2.9% เน้นการลงทุนต่อเนื่อง ช่วย K ขาล่าง
ดูทั้งหมด

ดร.นิเวศน์ ถอดบทเรียน ศรีลังกา-เมียนมา-ลาว ทำไมประเทศถึงล้มละลาย

24 ก.ค. 2565 | 14:01น.
ดร.นิเวศน์

ดร.นิเวศน์ เหมวชิรวรากร กูรูนักลงทุนวีไอ ถอดบทเรียน “ศรีลังกา-เมียนมา-ลาว” ทำไมประเทศถึงล้มละลาย ห่วงไทยดุลบัญชีทุนติดลบนานเศรษฐกิจโตช้า-ดอกเบี้ยต่ำกว่าอเมริกามาก ถ้าไม่แก้ไขอาจนำไปสู่ปัญหาทางการเงินได้ หวังผู้รับผิดชอบดูแลเศรษฐกิจ-การเงินประเทศจะไม่ทำผิดอย่างที่เกิดขึ้นในปี 2540

วันที่ 24 กรกฎาคม 2564 ดร.นิเวศน์ เหมวชิรวรากร นักลงทุนเน้นคุณค่า (Value Investor) เปิดเผยว่า การ “ล้มละลาย” ของศรีลังกา เมียนมา และ สปป.ลาว ที่อาจจะกำลังเกิดขึ้นนั้น ผมคิดว่าเราควรมาทำความเข้าใจว่ามันเกิดขึ้นได้อย่างไร โดยการใช้ภาษาของคนธรรมดาที่พอจะเข้าใจเรื่องของเศรษฐกิจหรือเศรษฐศาสตร์อยู่บ้างดังต่อไปนี้ โดยที่ผมจะเปรียบเทียบกับบุคคลธรรมดาด้วย

เริ่มกันที่ธุรกรรมทางเศรษฐกิจของแต่ละคนก่อนก็คือ เราต้องมีรายได้และค่าใช้จ่าย รายได้นั้นหลักใหญ่ ๆ ก็มาจาก 2 กลุ่มกิจกรรมคือ 1.การขายของ หรือ 2.ขายแรงงาน ซึ่งก็คือการเป็นลูกจ้างหรือขายบริการ เช่น เป็นฟรีแลนซ์ต่าง ๆ ส่วนรายจ่ายก็มี 2 อย่างเช่นกันคือ 1.ซื้อของมากินมาใช้ในชีวิตประจำวัน และ 2.ซื้อบริการ เช่น จ่ายค่าเล่าเรียน, ตัดผม, ไปดูหนัง ซื้อทัวร์ไปเที่ยว และซื้อประกัน เป็นต้น

นอกจากรายได้และรายจ่ายที่มาจากการทำงานแล้ว รายรับและรายจ่ายที่สำคัญอีกอย่างหนึ่งก็คือเรื่องของการลงทุนซึ่งก็มี 2 แบบใหญ่ ๆ นั่นก็คือ 1.การลงทุนโดยตรงในธุรกิจ เช่น ไปร่วมเป็นหุ้นส่วนกับคนอื่นที่เราต้องจ่ายเงินออกไป และ 2.การลงทุนในหลักทรัพย์ เช่น หุ้นหรือพันธบัตร

และทั้ง 2 กรณีก็คือ มีทั้งการจ่ายเงินออกไปตอนไปลงทุนและการรับเงินเข้ามาเวลาได้รับปันผล รับดอกเบี้ย หรือขายหลักทรัพย์ ถ้ารวมรายได้และรายจ่ายทั้ง 2 รายการแล้วเป็นบวกก็แสดงว่าเราทำมาหากินเลี้ยงตัวได้ ความเสี่ยงที่จะล้มละลายน่าจะต่ำลง

ในระดับของประเทศเองนั้น เวลาประเทศ “ขายของ” ให้ประเทศอื่น เราเรียกว่าการ “ส่งออก” ส่วนเวลาเราซื้อของมาใช้ก็เรียกว่าการ “นำเข้า” หักกลบกันแล้วเราเรียกว่า “ดุลการค้า” ในส่วนของการซื้อ-ขายบริการนั้น ถ้าหักกลบแล้วเราเรียกว่า “ดุลบริการ” และเมื่อเอา 2 ตัวนี้มารวมกัน เราก็เรียกว่า “ดุลบัญชีเดินสะพัด” ซึ่งเป็นตัวเลขที่บอกว่า ประเทศเรา “ทำมาหากิน” ได้เงินพอหรือมากกว่าค่าใช้จ่ายหรือเปล่า ถ้าใช่ก็แปลว่าเราน่าจะมีเงินเหลือเก็บ เป็น “ทุนสำรอง” ซึ่งทำให้ความเสี่ยงที่จะล้มละลายต่ำลง

นอกจากการทำมาหากินแล้ว การลงทุนทั้งในด้านธุรกิจที่เรียกว่าลงทุนโดยตรงและการลงทุนในหลักทรัพย์ เช่น หุ้นและพันธบัตร ก็เป็นอีกแหล่งหนึ่งที่ทำให้เงินเข้าออกเปลี่ยนแปลงไป และบางครั้งก็อาจจะทำให้คนธรรมดาและประเทศล้มละลายได้เช่นกัน โดยเฉพาะถ้าเงินถูกนำออกไปมากกว่าเงินไหลเข้ามากในช่วงเวลาหนึ่งและเงินสำรองมีไม่พอ ตัวอย่างเช่น คนหรือประเทศติดหนี้ที่ถึงกำหนดต้องชดใช้มากกว่าเงินที่สะสมไว้มากและไม่สามารถกู้เงินมาหมุนทัน ก็จะอยู่ในสภาพ “ล้มละลาย” ทันที

มูลค่าเงินลงทุนส่วนที่ถูกนำเข้ามาในประเทศหักด้วยเงินที่ถูกส่งออกไปนอกประเทศนั้น เรียกว่า “ดุลบัญชีทุน” และเมื่อนำมาคำนวณรวมกับดุลบัญชีเดินสะพัดในแต่ละปีก็จะเรียกว่า “ดุลชำระเงิน” หรือก็คือเม็ดเงินที่เรามีเพิ่มขึ้น (หรือลดลง) ในปีนั้น ซึ่งก็จะเข้ามารวมกับ “เงินสำรอง” ของประเทศที่จะเป็นในรูปแบบต่าง ๆ ที่สำคัญที่สุดก็คือเงินดอลลาร์สหรัฐและอาจจะเป็นทองคำด้วย เพราะนี่คือเงินหรือทรัพย์สินใกล้เงินที่ได้รับการยอมรับทั่วโลก

ประเทศไทยในช่วงปี 2535 หรือ 5 ปี ก่อนเกิดวิกฤตเศรษฐกิจในปี 2540 นั้น เรามีเงินทุนสำรองอยู่ที่ 21.2 พันล้านเหรียญ ซึ่งเท่ากับปริมาณที่สามารถนำเข้าสินค้าจากต่างประเทศได้ประมาณ 7 เดือน ซึ่งก็ถือว่ามีเงินสำรองค่อนข้างมาก อย่างไรก็ตาม ตั้งแต่ปี 2535 ประเทศไทยก็ขาดดุลการค้าคือซื้อสินค้ามากกว่าขายสินค้าเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ จนถึงปี 2539

โดยเหตุผลที่ซื้อสินค้ามากกว่าขายสินค้านั้นไม่ใช่เพราะเราผลิตไม่พอในการบริโภค แต่เป็นเพราะเราผลิตเพิ่มขึ้นเร็วมากโดยที่ GDP โตเฉลี่ยถึงปีละ 7.94% ซึ่งทำให้เราต้องนำเข้าสินค้าที่เป็นเครื่องจักรที่มีราคาแพงมาก และก็เช่นเดียวกัน เราต้องซื้อบริการจากต่างประเทศมากกว่าที่ขายบริการมาตลอด เช่น เรื่องของการขนส่งสินค้า การประกันภัย และอื่น ๆ นั่นทำให้ไทยขาดดุลบัญชีเดินสะพัดมากถึงประมาณเกือบ 8% ของ GDP ในปี 2539

ถ้าจะพูดแบบชาวบ้านก็คือ เราใช้เงินเกินตัวมาก อย่างไรก็ตาม ในช่วงปี 2535-2539 นั้น เราสามารถอยู่ได้เพราะมีเงินทุนสุทธิที่เข้ามาลงทุนในไทยเพิ่มขึ้นทุกปี เฉลี่ยปีละประมาณ 15.4 พันล้านดอลลาร์ ซึ่งทำให้ดุลชำระเงินเป็นบวกทุกปี เฉลี่ยปีละ 4.1 พันล้านเหรียญ ซึ่งส่งผลให้เงินทุนสำรองของประเทศเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ จนถึงจุดสูงสุดในปี 2539 ที่ประมาณ 38.7 พันล้านเหรียญ คิดเป็นมูลค่าการนำเข้าถึง 7.3 เดือน เรารู้สึกว่าประเทศไม่น่าจะล้มละลายได้ง่าย

ว่าที่จริงในช่วงนั้น เราเป็น “ดารา” ของโลก เป็น “เสือตัวที่ 5 ของเอเชีย” แต่สิ่งที่เราอาจจะลืมไปก็คือ เงินที่ถูกนำเข้าจากต่างประเทศมาลงทุนในประเทศไทยในช่วงนั้น จำนวนมโหฬารเป็น “เงินกู้” สกุลดอลลาร์ที่เรียกว่า “BIBF” ที่มีดอกเบี้ยต่ำมาก และเป็นเงินกู้ระยะสั้นที่เจ้าหนี้สามารถเรียกคืนได้ภายใน 1 ปี

ก็อย่างที่เรารู้หลังจากเหตุเกิดแล้วนั่นก็คือ พอถึงปี 2540 ประเทศไทยก็แทบจะ “ล้มละลาย” เงินสำรอง 38.7 พันล้านดอลลาร์ที่มีอยู่นั้น ถูกดึงออกไปโดยเฉพาะเพื่อใช้หนี้จำนวนกว่า 100 พันล้านเหรียญ ที่เจ้าหนี้เรียกร้องคืนและน่าจะรวมถึงนักลงทุนชาวต่างประเทศในตลาดหุ้นที่รีบขายหุ้นนำเงินออกไปก่อนที่เงินบาทที่ขายหุ้นได้จะมีค่าน้อยลงมาก เงินสำรองช่วงก่อนที่จะ “ล้มละลาย” ถ้าผมจำไม่ผิดเหลือเพียงประมาณ 3 พันล้านดอลลาร์ และถ้าไม่ใช่เพราะความช่วยเหลือจาก IMF เราก็คงล้มละลายไปแล้ว

กลับมาสู่วันนี้ในปี 2565 และย้อนหลังไปถึงปี 2560 ฐานะทางเศรษฐกิจและการเงินของประเทศไทยดูเหมือนว่าจะแข็งแกร่งมากกว่าครั้งใดในประวัติศาสตร์ แม้ว่าการเติบโตทางเศรษฐกิจจะเป็นช่วงที่ “อ่อนแอ” ที่สุดในประวัติศาสตร์เช่นเดียวกัน เงินสำรองทางการของไทยอยู่ที่สูงเกือบที่สุดที่ 246 พันล้านเหรียญ สามารถนำสินค้าเข้าได้ถึง 1 ปี และสูงกว่าหนี้ทั้งหมดของประเทศที่อยู่ที่ประมาณ 197.5 พันล้านเหรียญ ของตัวเลขปี 2564

ถ้าพูดถึงเรื่องรายได้จากการขายของและบริการของประเทศเทียบกับรายจ่ายนั้น ตั้งแต่ปี 2560-2563 เราได้เปรียบดุลบัญชีเดินสะพัดมาตลอดเฉลี่ยปีละประมาณ 32.9 พันล้านเหรียญ ซึ่งก็เกิดจากการได้เปรียบทั้งดุลการค้า และดุลบริการ ซึ่งในอดีตนั้นไทยมักจะขาดดุล แต่ด้วยอานิสงส์ของการท่องเที่ยวจากต่างประเทศที่เติบโตขึ้นมหาศาล ทำให้ไทยเกินดุลบริการมาตลอดตั้งแต่ปี 2558 จนกระทั่งเริ่มขาดดุลในปี 2563 ที่เกิดโควิด-19 ที่ทำให้รายได้จากนักท่องเที่ยวหายไป จนถึงวันนี้ที่เราเริ่มขาดดุลบัญชีเดินสะพัด อย่างไรก็ตามคาดว่าภายในเวลาอีกไม่นานรายได้ของไทยก็น่าจะกลับมาเพียงพอกับค่าใช้จ่ายได้

สิ่งหนึ่งที่น่าเป็นห่วงสำหรับไทยก็คือ ดุลบัญชีทุนที่ติดลบมานานอานิสงส์จากการที่เศรษฐกิจไทยโตช้าและความสามารถในการแข่งขันที่ลดลงมาก ตั้งแต่ 10 ปีมาแล้ว เงินทุนชาวต่างชาติย้ายหรือถอนออกสุทธิจากประเทศไทยทุกปี เฉลี่ยปีละ 12.8 พันล้านเหรียญ หรือปีละ 4-5 แสนล้านบาท ซึ่งนี่ก็รวมถึงเงินที่ต่างชาติขายสุทธิในตลาดหุ้นไทยและทุนที่คนไทยนำออกไปลงทุนในต่างประเทศจำนวนมากด้วย

นอกจากนั้นในช่วงเร็ว ๆ นี้ ก็ยังมีประเด็นสำคัญในเรื่องของอัตราดอกเบี้ยของไทยต่ำกว่าของอเมริกามาก ซึ่งถ้าไม่แก้ไขเราก็อาจจะประสบกับการถอนเงินลงทุน โดยเฉพาะที่เป็นเงินกู้เพิ่มขึ้น และนั่นก็อาจจะนำไปสู่ปัญหาทางการเงินได้ ผมก็ได้แต่หวังว่าผู้รับผิดชอบการดูแลเศรษฐกิจและการเงินของประเทศจะไม่ทำผิดอย่างที่เกิดขึ้นในปี 2540 อีก

แท็กที่เกี่ยวข้อง

ดร.นิเวศน์ เหมวชิรวรากร