BITE SIZE : เงินดิจิทัล 10,000 ล่าสุด รัฐบาลแจกอย่างไร มีเงื่อนไขอะไร

Prachachat BITE SIZE
โดย พฤฒินันท์ สุดประเสริฐ

นโยบายแจกเงินดิจิทัล 10,000 บาท ซึ่งเป็นนโยบายหัวหอกของรัฐบาลเศรษฐา ที่มีปัญหา มีเสียงค้าน มีข้อเสนอแนะมาอย่างยาวนาน ในที่สุด ก็มีการเคาะรายละเอียดออกมาแล้ว เมื่อ 10 เมษายน 2567 ที่ผ่านมา

โดยยังคงแจกให้กับประชาชนผู้ที่เข้าเงื่อนไข รวม 50 ล้านคน งบประมาณรวม 5 แสนล้านบาท แต่มีการปรับรายละเอียดเงื่อนไข งบประมาณ และการใช้เงิน

แล้วรายละเอียดล่าสุดของการแจกเงินดิจิทัล จะมีอะไรบ้าง ใครมีสิทธิได้ ใช้จ่ายได้ที่ไหน ใช้จ่ายผ่านอะไร

Prachachat BITE SIZE สรุปทุกรายละเอียดสำคัญที่รัฐบาลแถลง ดังนี้

ใครมีสิทธิได้-ไม่ได้ ใช้จ่ายได้ที่ไหน

เริ่มต้นที่คำถามแรก คือ ใครมีสิทธิได้เงินดิจิทัล ?

ผู้ที่มีสิทธิได้เงินดิจิทัล ต้องมีคุณสมบัติดังนี้

• จะต้องเป็นคนไทย อายุ 16 ปีขึ้นไป ณ เดือนที่มีการลงทะเบียน
• ไม่เป็นผู้ที่มีเงินได้พึงประเมินเกิน 840,000 บาทต่อปีภาษี ไม่ใช่เฉพาะเงินเดือนเท่านั้น แต่รวมรายได้ทุกอย่างที่ระบุตอนยื่นภาษี ทั้งเงินเดือน ค่าจ้าง ค่างานฟรีแลนซ์ ค่ารับเหมา ค่าเช่า ดอกเบี้ย ปันผล รายได้ลิขสิทธิ์ต่าง ๆ นับหมด
• ต้องมีเงินฝากกับธนาคารพาณิชย์และสถาบันการเงินเฉพาะกิจรวมกันไม่เกิน 500,000 บาท

โดยต้องมีคุณสมบัติครบทั้ง 3 ข้อ ไม่สามารถขาดคุณสมบัติใดคุณสมบัติหนึ่งได้

และผู้ที่เข้าร่วมมาตรการ Easy E-Receipt เมื่อต้นปีที่ผ่านมา สามารถเข้าร่วมได้ หากมีคุณสมบัติเป็นไปตามที่กำหนดทั้ง 3 ข้อ

ส่วนรายละเอียดที่ว่า รายได้ หรือเงินฝาก นับข้อมูลล่าสุด ณ ช่วงไหน จะแบ่งจากจุดไหนว่าได้หรือไม่ได้ ?

นายลวรณ แสงสนิท ปลัดกระทรวงการคลัง บอกว่า การพิจารณาเรื่องเกณฑ์รายได้ต่อปีอาจพิจารณาวงเงินตามเกณฑ์ที่กำหนดจากเงินได้ของปีภาษี 2566 ส่วนเงินฝาก อาจดูวงเงินฝากในช่วงสิ้นปี 2566 หรืออาจกำหนดยอดวงเงินสิ้นสุดในช่วง มี.ค. 2567 ก็ต้องมาพิจารณากันอีกครั้ง

ส่วนการใช้จ่าย กระทรวงการคลัง ระบุว่า จะใช้ Super App ของรัฐบาล อย่างแอป “ทางรัฐ” เชื่อมต่อเข้ากับระบบของโมบายแบงกิ้ง แล้วใช้จ่ายผ่านแอปของธนาคารได้เลย

และการใช้จ่ายเงินดิจิทัล 10,000 บาท จะแบ่งเป็น 2 กลุ่ม

กลุ่มแรก ระหว่างประชาชนกับร้านค้า ใช้จ่ายเชิงพื้นที่ในระดับอำเภอ โดยกำหนดให้ใช้จ่ายกับร้านค้าขนาดเล็กตามที่กระทรวงพาณิชย์กำหนด คือ ร้านค้าทั่วไปในชุมชน ร้านของชำ ก๋วยเตี๋ยว มินิมาร์ทชุมชน ร้านสะดวกซื้อ ร้านฟาสต์ฟู้ดต่าง ๆ ไม่รวมซูเปอร์มาร์เก็ต ห้างสรรพสินค้า ห้างค้าปลีกขนาดใหญ่

กลุ่มสอง การใช้จ่ายระหว่างร้านค้ากับร้านค้า ไม่กำหนดเงื่อนไขการใช้จ่ายเชิงพื้นที่ระหว่างร้านค้ากับร้านค้าในระดับอำเภอและขนาดของร้านค้า

และการใช้จ่ายเงินดิจิทัล สามารถใช้จ่ายได้หลายรอบ โดยรอบที่ 1 จะเป็นการใช้จ่ายระหว่างประชาชนกับร้านค้าขนาดเล็กตามที่กระทรวงพาณิชย์กำหนดเท่านั้น และตั้งแต่รอบที่ 2 ขึ้นไป จะเป็นการใช้จ่ายระหว่างร้านค้ากับร้านค้าโดยไม่จำกัดขนาดร้านค้า

โดยใช้เงินดิจิทัล 10,000 บาท กับสินค้าได้ทุกประเภทโครงการได้ ยกเว้น สินค้าอบายมุข น้ำมัน บริการ และออนไลน์ เป็นต้น และสิ่งที่กระทรวงพาณิชย์จะกำหนดเพิ่มเติม

คำถามต่อมา คือ เงินดิจิทัล 10,000 บาท พร้อมใช้กี่โมง ?

รัฐบาลจะเปิดให้ประชาชนและร้านค้าสามารถลงทะเบียนเข้าร่วมโครงการ ภายในไตรมาส 3 ของปี 2567 และจะเริ่มใช้จ่ายภายในไตรมาส 4 ของปี 2567

ร้านค้า ถอนเงินได้ตอนไหน

อีกรายละเอียดหนึ่งที่เพิ่มมา คือ การถอนเงินดิจิทัลจากโครงการมาเป็นเงินสดหมุนเวียนของแต่ละร้านค้า โดยเงื่อนไขสำคัญของร้านค้าที่จะถอนเงินได้ คือ ต้องเป็นร้านค้าที่อยู่ในระบบภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา หรือภาษีเงินได้นิติบุคคล

ซึ่งร้านค้าไม่สามารถถอนเงินสดได้ทันทีหลังประชาชนใช้จ่าย แต่ร้านค้าจะสามารถถอนเงินสดได้เมื่อมีการใช้จ่ายตั้งแต่ในรอบที่ 2 เป็นต้นไป

หากอธิบายวิธีการใช้เงินดิจิทัลวอลเลต และวิธีการถอนเงินสดจากดิจิทัลวอลเลต แบบง่าย ๆ จะเป็นแบบนี้

ประชาชน ใช้เงินดิจิทัล ซื้อของกับร้านค้าท้องถิ่นในเขตอำเภอตัวเอง พ่อค้า-แม่ค้า ร้านค้าท้องถิ่นได้เงินดิจิทัลมาแล้ว ยังไม่สามารถถอนเงินออกมาได้

ร้านค้าท้องถิ่นต้องนำเงินดิจิทัลที่ได้จากประชาชน ไปซื้อสินค้าต่อ ที่ร้านค้าต่าง ๆ ได้ทั่วประเทศ ไม่จำกัดอำเภอ ไม่จำกัดขนาดร้านค้า ซูเปอร์มาร์เก็ตก็ได้ ห้างค้าปลีกก็ได้

หลังจากใช้ระหว่างร้านค้าในรอบที่ 2 แล้ว ร้านค้าที่อยู่ในระบบภาษีตามเงื่อนไข ซึ่งรับเงินดิจิทัลจากร้านค้ามาแล้ว จะเป็นการใช้จ่ายรอบ 2, 3 หรือ 4 ก็ตาม ถึงนำเงินดิจิทัลที่ได้ทั้งหมด ไปถอนออกมาเป็นเงินสดได้

สำหรับเหตุและผลที่ต้องมีการใช้จ่ายรอบ 2 ขึ้นไป ถึงจะถอนได้นั้น รัฐบาล ระบุว่า กลไกการใช้จ่ายเงินดิจิทัลต้องใช้ 2 รอบเป็นอย่างต่ำ เพื่อให้เกิดตัวคูณทางเศรษฐกิจที่เหมาะสม เกิดการกระตุ้นเศรษฐกิจตามวัตถุประสงค์ของโครงการ

“งบฯ 5 แสนล้าน” มาจากไหน

โครงการแจกเงินดิจิทัล 10,000 บาท ใช้งบฯมากถึง 5 แสนล้านบาท ในที่สุดหามาได้จาก 3 แหล่ง ดังนี้

1. เงินงบประมาณรายจ่ายปีงบประมาณ พ.ศ. 2568 จำนวน 152,700 ล้านบาท
2. การดำเนินโครงการผ่านหน่วยงานของรัฐ จำนวน 172,300 ล้านบาท โดยใช้มาตรา 28 ให้ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร ดูแลกลุ่มที่เป็นเกษตรกรประมาณ 17 ล้านคน ผ่านงบประมาณปี 2568
3. การบริหารจัดการเงินงบประมาณรายจ่ายปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 จำนวน 175,000 ล้านบาท

แต่รัฐบาลอาจพิจารณาว่ารายการไหนสามารถปรับเปลี่ยนได้ หรือใช้งบฯกลาง รายการสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็น มาใช้เพิ่มเติมในส่วนนี้ได้ ถ้าวงเงินไม่เพียงพอ และยืนยันว่าแหล่งเงินเหล่านี้เป็นไปตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง และ ณ วันที่เริ่มโครงการจะมีเงินอยู่ 5 แสนล้าน ในวันเริ่มต้นโครงการ

อย่างไรก็ดี โครงการได้สิทธิใช้เงินดิจิทัลวอลเลต 10,000 บาท ที่ประชาชน 50 ล้านคน มีความหวังว่าจะได้ใช้จ่ายในช่วงก่อนเทศกาลปีใหม่ ยังมีเวลาลุ้นนับจากนี้ไปอีกไม่น้อยกว่า 6 เดือน

ติดตาม Prachachat BITE SIZE EP.51 ได้ที่ https://youtu.be/9088Lds4Yls