ผู้เขียน : รุ่งนภา พิมมะศรี
เนื่องจากพระราชพิธีบรมราชาภิเษกของพระเจ้าชาร์ลส์ที่ 3 แห่งอังกฤษ กษัตริย์ลำดับที่ 5 ของราชวงศ์วินด์เซอร์กำลังจะเกิดขึ้นในวันที่ 6 พฤษภาคมนี้ “ประชาชาติธุรกิจ” ขอถือโอกาสนี้เล่าประวัติของราชวงศ์วินด์เซอร์ ซึ่งมีเรื่องราวน่าสนใจมากมาย กว่าจะมาเป็นราชวงศ์ที่มีชื่อเสียงที่สุดในโลกยุคใหม่อย่างที่เราได้เห็นกัน
ราชวงศ์วินด์เซอร์ (House of Windsor) ก่อตั้งเมื่อปี ค.ศ. 1917 โดยพระเจ้าจอร์จที่ 5 ซึ่งเป็นพระราชโอรสของสมเด็จพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 7 และเป็นหลานย่าของสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย พระมหากษัตริย์ที่ยิ่งใหญ่มากคนหนึ่งในประวัติศาสตร์อังกฤษ
หากนับอายุอานามนับตั้งแต่วันก่อตั้ง ราชวงศ์วินด์เซอร์ซึ่งครองอังกฤษอยู่ในเวลานี้มีอายุ 106 ปี แต่ถ้าพูดถึงราชวงศ์วินด์เซอร์ เราจะพูดถึงแค่ในระยะเวลาที่ก่อตั้งราชวงศ์ขึ้นมาไม่ได้ ต้องย้อนไปที่เรื่องราวก่อนหน้านั้น เพราะราชวงศ์วินด์เซอร์มีจุดเริ่มต้นที่แปลกจากวิถีการก่อตั้งราชวงศ์โดยทั่ว ๆ ไปค่อนข้างมาก
ในยุคสมัยก่อน การเปลี่ยนราชวงศ์มักจะหมายถึงเปลี่ยนสายอำนาจไปเลยโดยสิ้นเชิง มีการปราบราชวงศ์เก่า แย่งชิงอำนาจมา แล้วผู้ชิงอำนาจได้ก็ก่อตั้งราชวงศ์ใหม่ แต่สำหรับราชวงศ์วินด์เซอร์ไม่ได้เป็นอย่างนั้น ราชวงศ์วินด์เซอร์ไม่ใช่ราชวงศ์ใหม่ แต่เป็นทายาทสายตรงของสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรียผู้ยิ่งใหญ่ในยุคที่จักรวรรดิอังกฤษครองโลก
สมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรียเป็นกษัตริย์ในราชวงศ์ฮันโนเวอร์ (House of Hanover) ซึ่งเป็นราชวงศ์เยอรมันที่ปกครองเกาะบริเตนใหญ่มาเป็นเวลาร้อยกว่าปีก่อนจะมาถึงรัชสมัยของพระองค์ และนับเมื่อสิ้นรัชสมัยของสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรีย ราชวงศ์นี้ก็ครองแผ่นดินอังกฤษเป็นเวลากว่า 200 ปี
สมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรียทรงแต่งงานกับเจ้าชายอัลเบิร์ต แห่งราชวงศ์ซัคเซิน-โคบวร์คและโกทา (Saxe-Coburg and Gotha-ราชวงศ์ซึ่งครองรัฐหนึ่งในดินแดนเยอรมนีสมัยนั้น) นั่นทำให้ในรัชสมัยถัดมา พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 7 พระราชโอรสของสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรียกับเจ้าชายอัลเบิร์ต ต้องอยู่ในราชวงศ์ซัคเซิน-โคบวร์คและโกทาของพระราชบิดา จึงถือว่าอังกฤษถูกปกครองโดยราชวงศ์ใหม่ แต่ยังเป็นทายาทสายตรงสายเดิมของสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรียแห่งราชวงศ์ฮันโนเวอร์
ถัดมา เมื่อพระเจ้าจอร์จที่ 5 พระราชโอรสของพระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 7 ขึ้นครองราชย์ในปี 1910 ราชวงศ์อังกฤษเชื้อสายเยอรมันที่ครองบัลลังก์อย่างยิ่งใหญ่มานานถูกท้าทายโดยยุคสมัย ความเปลี่ยนแปลง และสงคราม
การปฏิวัติเปลี่ยนแปลงการปกครองล้มล้างระบอบกษัตริย์ในประเทศต่าง ๆ ในยุโรป บวกกับกระแสสังคมในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 1 ที่ประชาชนอังกฤษเกลียดชังเยอรมัน เป็นวิกฤตที่ราชวงศ์อังกฤษเลือดเยอรมันต้องเผชิญ
วิกฤตครั้งใหญ่นี้ถึงขั้นชี้เป็น-ชี้ตาย ตัดสินอนาคตของราชวงศ์ พระเจ้าจอร์จที่ 5 จึงต้องหาทางให้ราชวงศ์อยู่รอด โดยมีเหตุการณ์สำคัญเกิดขึ้นใน ค.ศ. 1917 (พ.ศ. 2460)
ตามไทม์ไลน์ในปี 1917 สิ่งแรกที่พระเจ้าจอร์จที่ 5 ทรงทำคือ การตัดใจไม่ช่วยเหลือญาติสนิทที่อาจจะเป็นเหตุนำภัยมาสู่ราชวงศ์ของพระองค์
ในสงครามโลกครั้งที่ 1 แม้ว่าอังกฤษกับรัสเซียอยู่ฝ่ายเดียวกัน แต่ประชาชนชาวอังกฤษก็เกลียดรัสเซียด้วยเช่นกัน เนื่องจากเบื่อหน่ายสงครามเต็มที ไม่อยากให้อังกฤษไปร่วมสงครามกับรัสเซีย
พระเจ้าจอร์จที่ 5 ก็ทรงทราบถึงกระแสสังคมนี้ และเมื่อมีคำขอลี้ภัยของพระเจ้าซาร์นิโคลัสที่ 2 มาจากรัฐบาลรัสเซีย พระองค์ทรงกังวลมากว่าหากต้อนรับจักรพรรดิแห่งรัสเซียเข้ามาในประเทศ จะสั่นคลอนราชวงศ์ความมั่นคงของพระองค์เอง ซึ่งอยู่ท่ามกลางความท้าทายมากอยู่แล้ว
ในเดือนเมษายน 1917 พระเจ้าจอร์จที่ 5 ตัดสินใจ (โดยมีราชเลขานุการและที่ปรึกษาร่วมตัดสินใจ) สั่งให้รัฐบาลอังกฤษปฏิเสธคำขอลี้ภัยของพระเจ้าซาร์นิโคลัสที่ 2 จากรัฐบาลรัสเซีย ถือว่าเป็นการแทรกแซงการทำงานของรัฐบาลซึ่งแทบจะไม่เคยเกิดขึ้นเลยสำหรับสถาบันกษัตริย์ของอังกฤษที่อยู่ภายใต้รัฐธรรมนูญ
ถัดจากนั้น การเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญที่สุดของราชวงศ์นี้เกิดขึ้นในวันที่ 17 กรกฎาคม 1917 คือการเปลี่ยนชื่อราชวงศ์
แม้ว่าจะกรีดเลือดเยอรมันในตัวทิ้งไปไม่ได้ แต่พระเจ้าจอร์จที่ 5 ทรงคิดว่า การเปลี่ยนชื่อราชวงศ์จากชื่อเยอรมันให้เป็นชื่ออังกฤษน่าจะช่วยได้ พระองค์สรรหาชื่อราชวงศ์ใหม่ โดยมีราชเลขานุการและที่ปรึกษาเสนอชื่อต่าง ๆ รวมทั้งชื่อราชวงศ์ที่เคยปกครองอังกฤษมาก่อน อย่าง “ทิวดอร์” (Tudor)
ในที่สุดพระเจ้าจอร์จที่ 5 ทรงพอพระทัยชื่อ “วินด์เซอร์” (Windsor) ซึ่งมาจากชื่อพระราชวังวินด์เซอร์ อันเป็น “บ้าน” ของราชวงศ์อังกฤษมายาวนาน
“ราชวงศ์วินด์เซอร์” จึงเกิดขึ้น ณ บัดนั้น
นอกจากนั้น ราชเลขานุการและที่ปรึกษาของพระเจ้าจอร์จที่ 5 ได้เสนอให้พระองค์ทรงเริ่มเสด็จออกเยี่ยมประชาชน เพื่อสร้างความนิยมในหมู่ประชาชน ซึ่งก่อนหน้านั้นราชวงศ์ไม่เคยทำสิ่งนี้มาก่อน
การ “รีแบรนด์” ราชวงศ์โดยพระเจ้าจอร์จที่ 5 ไม่เพียงแต่พาราชวงศ์นี้ผ่านพ้นวิกฤตมาได้ แต่หลังสงครามโลกครั้งที่ 1 ราชวงศ์วินด์เซอร์ได้รับความนิยมจากประชาชนชาวอังกฤษอย่างมาก
และต่อมาก็กลายเป็นราชวงศ์ที่มีชื่อเสียงที่สุดในโลกในช่วงรัชสมัยอันยาวนานของสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2
จากเริ่มต้นมาถึงปัจจุบัน ราชวงศ์วินด์เซอร์มีกษัตริย์มาแล้ว 5 รัชกาล ได้แก่ พระเจ้าจอร์จที่ 5 (ผู้ก่อตั้งราชวงศ์), พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 8, พระเจ้าจอร์จที่ 6, สมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 และพระเจ้าชาร์ลส์ที่ 3
ราชวงศ์วินเซอร์เกิดจากวิกฤตและผ่านหลายวิกฤตทั้งวิกฤตระดับโลก วิกฤตระดับประเทศ และวิกฤตภายในราชวงศ์มาได้ครั้งแล้วครั้งเล่า และไม่น่าจะมีราชวงศ์ไหนโค่นตำแหน่ง “ราชวงศ์ที่มีชื่อเสียงที่สุดในโลก” ของราชวงศ์นี้ลงได้
หมายเหตุ : เนื้อหานี้เรียบเรียงและปรับปรุงจากเนื้อหาส่วนหนึ่งในเรื่อง “วิกฤต 3 ครั้งในประวัติศาสตร์ราชวงศ์วินด์เซอร์ ก่อนถึงวิกฤตแฮร์รี่-เมแกน” ที่ประชาชาติธุรกิจเผยแพร่ในรูปแบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อวันที่ 18 มีนาคม 2564