เว็บไซต์นี้ใช้คุ้กกี้เพื่อสร้างประสบการณ์ที่ดีมีประสิทธิภาพยิ่งขี้น อ่านเพิ่มเติมคลิก (Privacy Policy) และ (Cookies Policy)
Skip to content
ART ไทย-สหรัฐฯ ปิดดีลสาระสำคัญ แต่เกมภาษียังไม่จบ
Economic ART ไทย-สหรัฐฯ ปิดดีลสาระสำคัญ แต่เกมภาษียังไม่จบ
‘ทรัมป์’ ลงนามแถลงการณ์ร่วมข้อตกลงภาษีสหรัฐ-ไทย
World ‘ทรัมป์’ ลงนามแถลงการณ์ร่วมข้อตกลงภาษีสหรัฐ-ไทย
วิทยุการบินฯ ตั้ง “เมฆินทร์ เพ็ชรพลาย” นั่ง CEO คนใหม่ เริ่มงาน 18 พ.ย.นี้
News วิทยุการบินฯ ตั้ง “เมฆินทร์ เพ็ชรพลาย” นั่ง CEO คนใหม่ เริ่มงาน 18 พ.ย.นี้
‘อนุทิน–ทรัมป์’ ลงนามแถลงการณ์ร่วม ยืนยันเจรจาการค้า ART บรรลุข้อสรุปสำคัญ
Politics ‘อนุทิน–ทรัมป์’ ลงนามแถลงการณ์ร่วม ยืนยันเจรจาการค้า ART บรรลุข้อสรุปสำคัญ
ถอดสูตร แม็คกรุ๊ป สร้างเติบโต ฝ่าสมรภูมิแฟชั่นปี ’70 แข่งราคาเดือด
Business ถอดสูตร แม็คกรุ๊ป สร้างเติบโต ฝ่าสมรภูมิแฟชั่นปี ’70 แข่งราคาเดือด
สวนดุสิตโพล เปิดผลสำรวจ หากระบบธนาคารล่ม คนไทยมีเงินสดสำรองแค่ไหน?
News สวนดุสิตโพล เปิดผลสำรวจ หากระบบธนาคารล่ม คนไทยมีเงินสดสำรองแค่ไหน?
“ไอคอนสยาม” จัดใหญ่เคานต์ดาวน์ 5 วัน 5 คืน ดึง “เนเน่ รอยัล” แจมทัพซูเปอร์สตาร์-ไอดอลกว่า 200 ชีวิต
Business “ไอคอนสยาม” จัดใหญ่เคานต์ดาวน์ 5 วัน 5 คืน ดึง “เนเน่ รอยัล” แจมทัพซูเปอร์สตาร์-ไอดอลกว่า 200 ชีวิต
เปิดสเปก ‘WULING MINI EV’  ลุ้นราคาใน “มอเตอร์เอ็กซ์โป 2026”
EV เปิดสเปก ‘WULING MINI EV’  ลุ้นราคาใน “มอเตอร์เอ็กซ์โป 2026”
วิเคราะห์ความสำเร็จ “BIG ASS ก่อนตาย” องค์ประกอบที่ทำให้ขึ้นแท่น “หนึ่งในคอนเสิร์ตที่ดีที่สุดตลอดกาล”
Business วิเคราะห์ความสำเร็จ “BIG ASS ก่อนตาย” องค์ประกอบที่ทำให้ขึ้นแท่น “หนึ่งในคอนเสิร์ตที่ดีที่สุดตลอดกาล”
แบงก์ชาติ จับตาสหรัฐคุมเข้มส่งออกชิป อาจกระทบการลงทุนในไทย
Finance แบงก์ชาติ จับตาสหรัฐคุมเข้มส่งออกชิป อาจกระทบการลงทุนในไทย
ดูทั้งหมด

เจาะสมรภูมิ “เวอร์ชวลแบงก์” พลิกเกมแข่งขัน โอกาสบนความท้าทาย

02 ส.ค. 2566 | 11:14น.
แซม ตันสกุล-วัตสัน ถิรภัทรพงศ์

เทคโนโลยีดิจิทัลทำให้เส้นแบ่งระหว่างธุรกิจต่าง ๆ หายไป และเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการรายใหม่เข้าสู่ธุรกิจต่าง ๆ ด้วยต้นทุนที่ลดต่ำลง

ในงานสัมมนา “Thailand’s Innovation Redefined : New S-Curve, AI, and Virtual Banking” จัดโดยหนังสือพิมพ์บางกอกโพสต์ เมื่อเร็ว ๆ นี้ “แซม ตันสกุล” กรรมการผู้จัดการ กรุงศรี ฟินโนเวต และ “วัตสัน ถิรภัทรพงศ์” กรรมการผู้จัดการ ประจำประเทศไทย อะเมซอน เว็บ เซอร์วิส (AWS) มาแลกเปลี่ยนความเห็นและมุมมองน่าสนใจเกี่ยวกับความท้าทาย โอกาส และความเสี่ยงจากการมาถึงของ “เวอร์ชวลแบงก์” หรือธนาคารไร้สาขา

ฟินเทคเขย่าระบบธนาคาร

“แซม” กล่าวว่า ความท้าทายที่กำลังเขย่าแบงก์ยักษ์ทั่วโลก คือเทคโนโลยีดิจิทัลบนมือถือ ตัวอย่างแรก คือ Revolut ที่ออกบัตรเดินทาง ลูกค้าส่วนใหญ่อยู่ในสหภาพยุโรปและอเมริกา จึงใช้บัตรเดินทางผูกกับระดับของการสมัคร มีราว 2 ล้านราย ต่อมาเริ่มคิดว่าแค่บัตรเดินทางอย่างเดียวไม่เพียงพอ เมื่อมีลูกค้า 2 ล้านคนแล้ว มีผลิตภัณฑ์การเงินอื่น ๆ จึงคุยกับฟินเทคที่มีความเชี่ยวชาญมาสร้างบริการในแอปพลิเคชั่นเดียว

หรือกรณี N26 ของเยอรมัน เป็นผู้ให้บริการรับฝากเงินคล้ายกับ Kept ของกรุงศรีฯ แต่นําเสนอผลิตภัณฑ์หลากหลาย หรือ MonZo ธนาคารออนไลน์ของอังกฤษที่เติบโตอย่างรวดเร็ว รวมถึง Starling ธนาคารออนไลน์สำหรับ SMEs ชั้นนําของอังกฤษ เป็นต้น

“บางบริษัทได้ใบอนุญาตเหมือนกรุงศรีฯเลย แต่ดูที่จำนวนพนักงาน อย่าง Revolut ให้บริการลูกค้าทั่วไป 13 ล้านราย องค์กร 5 แสนราย พอ ๆ กับเราแต่เขามีพนักงานแค่ 2.2 พันคน ขณะที่กรุงศรีฯมี 2.5 หมื่นคน”

ธนาคารที่ดีกว่าเดิม

“วัตสัน” กล่าวว่า ธนาคารเสมือนบางแห่งใช้เพื่อให้คนเข้าถึงบริการทางการเงินได้ง่าย แต่ในประเทศไทยมีธนาคารเกือบ 20 แห่ง ในแง่ financial inclusion คนไทยที่มีบัญชีอยู่ในธนาคารมีสัดส่วน 96% ถ้าพิจารณาจากคำจำกัดความ ไม่จำเป็นต้องเปิดธนาคารเสมือนใด ๆ ในทางกลับกันหากมองว่าคนที่เข้าถึงสินเชื่อจากธนาคารได้ มี 30% เทียบค่าเฉลี่ยของเอเชีย-แปซิฟิกอยู่ที่ 38-40% เวอร์ชวลแบงก์ควรมี เพราะมีช่องว่างที่ธนาคารทั่วไปยังเข้าไม่ถึง

“พูดกันตรง ๆ คิดว่าเวอร์ชวลแบงก์ส่วนใหญ่ไม่มีกำไร ดังนั้นคนที่ต้องการเริ่มต้นธุรกิจ และมีกำไรด้วย ต้องเริ่มมองหาวิธีการที่จะเจาะลึกบริการทางการเงินแล้วขยายไปให้กลุ่มคนได้ทั่วถึง ไม่อย่างนั้นจะไม่ต่างกับข้อเสนอกว้าง ๆ ที่ธนาคารทั่วไปเสนอให้ลูกค้า ต้องมองลึกลงไปว่าส่วนไหนที่ต้องสร้างความแตกต่าง อะไรคือปัญหาที่ลูกค้ากำลังเผชิญ”

เวอร์ชวลแบงก์แห่งหนึ่งในอินโดนีเซียพยายามจะหาคำตอบว่าทำไมพวกเขาจึงเปิดธนาคารเสมือน และมุ่งเน้นลูกค้า เฉพาะ SMB ไม่แข่งดึงลูกค้ารายย่อยทำให้ SMB หลายล้านรายได้รับบริการที่เป็นข้อเสนอที่ต่างจากธนาคารทั่วไปที่ประสบความสำเร็จส่วนใหญ่จะมุ่งไปยัง 1.เน้นที่ลูกค้าแทนที่จะเริ่มจากผลิตภัณฑ์หรือบริการ 2.ใช้ข้อมูลจำนวนมาก 3.ทำงานร่วมกับคนที่ไม่อยู่ในระบบธนาคารเพื่อให้บริการที่มากกว่าธนาคารแบบเดิม และ 4.เติมเต็มช่องว่างเพื่อมอบประสบการณ์ใหม่แก่ผู้ใช้

แปลงข้อมูลเป็นโอกาส

“แซม” กล่าวต่อว่า ประเทศไทยมีใบอนุญาตธนาคารเดิม 17 แห่ง กว่าครึ่งได้เปลี่ยนตัวเองเป็นธนาคารดิจิทัลขณะที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำลังจะให้ใบอนุญาตเวอร์ชวลแบงก์ แค่ 3 ราย คาดว่าจะเปิดตัวในปี 2568-2569

“เข้าใจว่า ธปท. กังวลเรื่องความเชื่อมั่น จากสถานการณ์ Bank Run ในสหรัฐทำให้การออกแบบกฎเกณฑ์เข้มงวดขึ้นและเป็นสิ่งที่สตาร์ตอัพ Fintech ทำได้ยาก ล่าสุดมีประเด็นเถียงกันว่าถ้ามีธนาคารในไทยมากกว่านี้ดอกเบี้ยจะถูกลงหรือเปล่า”

ในแง่บริการทางการเงินไทยเหมือนสวรรค์สำหรับทุกประเทศ โดยโอนเงินฟรี ทุกอย่างฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย ตอนนี้ค่าธรรมเนียมเวอร์ชวลแบงก์ก็ยังไม่แน่ชัด ส่วนรายได้จากอัตราดอกเบี้ยเพื่อทำกำไร ต้องแน่ใจว่ามีข้อมูลที่ดีเพื่อให้มั่นใจว่าจะปล่อยกู้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ปัจจุบัน Fintech ไม่ค่อยทำบริการปล่อยสินเชื่อ เพราะข้อมูลยังไม่เปิดกว้างเพียงพอ บวกกับวินัยทางการเงินที่ไม่ค่อยอยากจ่ายหนี้ ยิ่งถ้าเป็น nonbank หรือสตาร์ตอัพที่ไม่ใช่ธนาคาร คนไทยจะละเลย บริการสินเชื่อต้องมั่นใจว่าคุณภาพของการให้กู้สูงพอที่จะไม่เกิดการเบี้ยวหนี้ ธนาคารดั้งเดิมจึงมีความได้เปรียบในการแข่งขันมากกว่าเวอร์ชวลแบงก์ และฟินเทค เพราะมีข้อมูลลูกค้าเมื่อรวมกับข้อมูลของพาร์ตเนอร์ การผสานเทคโนโลยีทำให้การกู้ยืมมีประสิทธิภาพและมีรายได้หรือกำไรจากดอกเบี้ยอยู่ในระดับที่ดี โดยที่ยังไม่ต้องคิดเรื่องต้นทุนบริหารจัดการที่ลดลงหลังลดจำนวนสาขาลงไปแล้ว

นวัตกรรม-ความเร็ว และต้นทุน

ด้าน “วัตสัน” กล่าวถึงความท้าทายของธนาคารเสมือนว่าต้องไม่อยู่ภายใต้เงาของธนาคารแม่ ซึ่งถ้ามองเปอร์เซ็นต์ความสามารถในการเข้าถึงเงินกู้ของผู้บริโภคที่ยังมีช่องว่างจะเป็นการแย่งเค้กก้อนเดียวกัน

ประเด็นสำคัญของธนาคารแบบเดิม คือต้องกลับไปมุ่งเน้นลูกค้า และสร้างความแตกต่าง เนื่องจากมีฐานลูกค้าขนาดใหญ่ที่เปลี่ยนเป็นข้อมูลได้ ขณะที่ธนาคารเสมือนใช้ประโยชน์จากข้อมูลและสร้างรายได้จากการนำข้อมูลไปต่อยอด ซึ่งโอกาสสำหรับธนาคารเสมือนคือทั้งหมดที่เกี่ยวกับนวัตกรรมและความเร็ว เมื่อคนรุ่นใหม่มีมากขึ้นพวกเขาไม่เข้าไปที่สาขาแล้ว การเติบโตของผู้ใช้จึงเป็นไปอย่างรวดเร็ว ข้อมูลที่ได้ก็จะมากทำให้ต้องใช้เทคโนโลยีมาช่วย

“เหมือนที่บอกว่าธนาคารกรุงศรีฯ มีคนมากกว่าธนาคารดิจิทัลในอังกฤษ 10 เท่า ธนาคารเสมือนในเวียดนามเปิดได้ใน 10 เดือนหลังจากได้ใบอนุญาต ธนาคาร Starling ใช้เทคโนโลยีเพื่อให้ผู้ใช้เปิดบัญชีใหม่ภายใน 2 นาที รองรับผู้ใช้หลายล้านคน โดยมีคนในทีมโครงสร้างพื้นฐานด้านไอทีเพียง 8 คน พวกเขาส่งต่อสิ่งนี้ไปยังลูกค้าได้โดยตรง”

นอกจากการรวบรวมข้อมูลลูกค้าของธนาคารเอง ยังต้องการข้อมูลจากพันธมิตร ดังจะเห็นว่าปัจจุบันธนาคารต่าง ๆ ทำงานร่วมกับบริษัทโทรคมนาคมเพื่อให้ได้ข้อมูลลูกค้ามากขึ้น

ข้อกังวลเรื่องความปลอดภัย

“แซม” กล่าวว่าในเรื่องความปลอดภัยมีสองส่วน ส่วนแรกคือบนแพลตฟอร์ม และบนคลาวด์ เช่น กรณีบริการ AWS ที่ดูแลความปลอดภัยบนคลาวด์ ทั้งคลาวด์สาธารณะ และไพรเวตคลาวด์

ขณะที่ “วัตสัน” กล่าวว่า คนส่วนใหญ่รู้สึกว่าธนาคารดั้งเดิมได้รับความไว้วางใจในเรื่องความปลอดภัย และเป็นหนึ่งในคำถามสำคัญของธนาคารเสมือน จึงเห็นธนาคารเสมือนเกือบทั้งหมดเป็นพันธมิตรกับผู้ให้บริการคลาวด์ เพราะต้องใช้มาตรฐานความปลอดภัยที่ผู้ให้บริการคลาวด์มีอยู่หลายร้อยรายการแต่ต้องเน้นย้ำว่า ความปลอดภัยเป็นความรับผิดชอบร่วมกันเสมอ

“คุณไม่ควรใส่ทุกอย่างบนคลาวด์แล้วคิดว่าจะปลอดภัย แต่ต้องตรวจสอบให้แน่ใจว่าข้อมูลของเวอร์ชวลแบงก์ที่ส่งขึ้นคลาวด์ได้รับการเข้ารหัส มีวิธีการประมวลผลข้อมูลภายใต้กฎระเบียบที่ควบคุมโดยธนาคารกลางหรือไม่”

“แซม” เสริมว่า ในไทยทุกคนใช้ mobile banking ปัจจุบันมีมิจฉาชีพเยอะมากทั้ง SMS สแปม ที่เจาะเข้าไปได้หากเคยใส่รหัสผ่านใด ๆ ไว้ แต่เมื่อมองอีกมุม ไม่ว่าจะเป็นเวอร์ชวลหรือไม่เวอร์ชวลต่างอยู่ในประเทศแห่ง “โมบายแบงกิ้ง”

บริหารความคาดหวังลูกค้า

“แซม” กล่าวว่า ธนาคารเสมือนเป็นประโยชน์กับลูกค้าทั้งรายย่อยลูกค้าองค์กร และ SME จากความสะดวกสบายที่เพิ่มขึ้น คือไม่ต้องไปที่สาขา ต่อไปก็ไม่ต้องคุยกับคอลเซ็นเตอร์แล้ว

“ในบริบทของไทยตอนนี้ ต้องดูว่า ‘เวอร์ชวลแบงก์’ จะสามารถรองรับลูกค้าได้มากที่สุด และทำให้เข้าถึงลูกค้าได้ง่ายขึ้นได้อย่างไร”

“แซม” ทิ้งทายว่า ลูกค้าคาดหวังกับธนาคาร และ virtual banking ไว้สูงมากอยู่แล้ว หากไม่พอใจก็จะสามารถเปลี่ยนไปใช้ธนาคารอื่นได้อย่างง่ายดาย ในอนาคตจะไม่มีลูกค้าประจำอีกต่อไป นั่นเป็นเหตุผลว่าทำไมจึงต้องระมัดระวังว่าจะทำให้ดีที่สุดสำหรับประสบการณ์ของลูกค้าอย่างไร

“วัตสัน” ยกคำกล่าวของ Jeff Bezos ผู้ก่อตั้ง Amazon มาอธิบาย โดยบอกว่า “มีคนถามเขาว่า 10 ปีข้างหน้าจะมีการเปลี่ยนแปลงอย่างไร Bezos บอกไม่รู้ แต่ที่รู้ คือสิ่งที่จะไม่มีวันเปลี่ยนแปลงในอีก 10 ปีข้างหน้า คือลูกค้าต้องการผลิตภัณฑ์ และบริการที่ถูกกว่าเสมอ และผู้คนมักต้องการทางเลือกที่มากกว่า และความสะดวกสบายกว่า ทั้งธนาคารเสมือน และธนาคารดั้งเดิมต่างต้องตอบคำถามเหล่านี้ต่อไป

“ในท้ายที่สุด ใบอนุญาตธนาคารเสมือน หรือธนาคารดิจิทัลจะเป็นการแข่งขันในเชิงบวก และจบลงด้วยการแข่งขันที่ดี สำหรับผู้บริโภคทุกอย่างมาพร้อมค่าใช้จ่าย ซึ่งต้องตระหนักด้วยว่าจะมีผู้คนจำนวนมากขึ้นเรื่อย ๆ ที่พยายามเก็บข้อมูลของคุณ เพราะมันกลายเป็นทรัพย์สิน จงใช้อย่างชาญฉลาด หลายสิ่งในอนาคตจะเปลี่ยนไป สุดท้ายแล้วผู้ใช้งานคือคนที่ต้องจ่าย”