เว็บไซต์นี้ใช้คุ้กกี้เพื่อสร้างประสบการณ์ที่ดีมีประสิทธิภาพยิ่งขี้น อ่านเพิ่มเติมคลิก (Privacy Policy) และ (Cookies Policy)
Skip to content
สหรัฐเพิ่มกฎส่งออกชิป AI พาณิชย์เร่งหารือ ห่วงแผนลงทุน Data Center ไทย
Economic สหรัฐเพิ่มกฎส่งออกชิป AI พาณิชย์เร่งหารือ ห่วงแผนลงทุน Data Center ไทย
Tesla Cybercab ราคาเริ่มต้น 9.7 แสนบาท
Automotive Tesla Cybercab ราคาเริ่มต้น 9.7 แสนบาท
หอการค้าขานรับดีล ART ไทย-สหรัฐ รักษาส่งออก 2.37 ล้านล้าน หนุนเชื่อมั่นลงทุน
Economic หอการค้าขานรับดีล ART ไทย-สหรัฐ รักษาส่งออก 2.37 ล้านล้าน หนุนเชื่อมั่นลงทุน
คอนเสิร์ตแห่งปี ยิ้มทั้งน้ำตา BIG ASS คอนเสิร์ตใหญ่ ก่อนตาย
Biz Movement คอนเสิร์ตแห่งปี ยิ้มทั้งน้ำตา BIG ASS คอนเสิร์ตใหญ่ ก่อนตาย
ราคาทองวันนี้ (18 พ.ย. 69) ร่วงลง 800 บาท ทองรูปพรรณบาทละ 61,850 บาท
Finance ราคาทองวันนี้ (18 พ.ย. 69) ร่วงลง 800 บาท ทองรูปพรรณบาทละ 61,850 บาท
เปิดโผ Top 10 ผลกำไรบิ๊กอสังหาฯ ไตรมาส3 ‘แสนสิริ’ แชมป์ ตามด้วย AP-ศุภาลัย
Real Estate เปิดโผ Top 10 ผลกำไรบิ๊กอสังหาฯ ไตรมาส3 ‘แสนสิริ’ แชมป์ ตามด้วย AP-ศุภาลัย
‘ศุภจี’ เคลียร์ดีล ART สหรัฐ ไม่ได้ภาษี 0% ทุกสินค้า ย้ำปกป้องเกษตรกรไทย
Economic ‘ศุภจี’ เคลียร์ดีล ART สหรัฐ ไม่ได้ภาษี 0% ทุกสินค้า ย้ำปกป้องเกษตรกรไทย
SPRC แจ้งเหตุไซเบอร์โจมตี 2 บริษัท ยังไม่ทราบผลกระทบทางการเงิน
Economic SPRC แจ้งเหตุไซเบอร์โจมตี 2 บริษัท ยังไม่ทราบผลกระทบทางการเงิน
แนวโน้มราคาทองวันนี้ (18 พ.ย. 69) บทวิเคราะห์โดย YLG Bullion
Finance แนวโน้มราคาทองวันนี้ (18 พ.ย. 69) บทวิเคราะห์โดย YLG Bullion
ราคาน้ำมันดิบปรับเพิ่ม หลังสถานการณ์ตึงเครียดในตะวันออกกลาง
Economic ราคาน้ำมันดิบปรับเพิ่ม หลังสถานการณ์ตึงเครียดในตะวันออกกลาง
ดูทั้งหมด

สิ่งที่เราควรเข้าใจ ก่อนพูดว่า “ญี่ปุ่นไม่ขึ้นค่าจ้างมา 30 ปี”

20 มี.ค. 2567 | 19:34น.
ญี่ปุ่น
คอลัมน์ : ชั้น 5 ประชาชาติ
ผู้เขียน : รุ่งนภา พิมมะศรี

ญี่ปุ่นเพิ่งผลักดันการปรับขึ้นค่าจ้างครั้งใหญ่ได้สำเร็จ จากการเจรจาค่าจ้างที่เรียกว่า “การเจรจาฤดูใบไม้ผลิ” หรือภาษาญี่ปุ่นเรียกว่า “ชุนโต” ซึ่งเป็นการเจรจาไตรภาคีระหว่างสมาพันธ์สหภาพแรงงานแห่งประเทศญี่ปุ่น (เร็งโง-RENGO) นายจ้าง และรัฐบาล

การเจรจาค่าจ้างปีนี้สามารถปรับขึ้นค่าจ้างได้ 5.28% ซึ่งสูงเกินคาด และเป็นการขึ้นค่าจ้างมากสุดในรอบ 33 ปี

เรื่องนี้เป็นข่าวที่ได้รับความสนใจทั่วโลก พร้อมกันนั้นข่าวนี้ก็ทำให้เกิดบทสนทนาในไทยว่าด้วยเรื่องที่ญี่ปุ่นแทบไม่ขึ้นค่าจ้างเลยมาเป็นเวลายาวนานกว่า 3 ทศวรรษ

แต่ก่อนที่เราจะพูดกันแบบนั้น มีสิ่งที่เราควรจะทำความเข้าใจ เพื่อจะได้เข้าใจถูกต้อง และไม่นำมาเปรียบเทียบแบบผิดฝาผิดตัวกับสิ่งที่เกิดขึ้นในประเทศของเราเองและประเทศอื่น ๆ ที่บริบทต่างกัน

จริงอยู่ที่ว่าค่าจ้างในญี่ปุ่นแทบไม่มีการปรับขึ้นเลยตลอด 30 กว่าปีที่ผ่านมา

เปิดตัวเลขดูกันชัด ๆ (อ้างอิง OECD) เมื่อปี 1991 ค่าแรงเฉลี่ยของญี่ปุ่นอยู่ที่ 40,379 ดอลลาร์สหรัฐ ผ่านมา 31 ปีจนถึงปี 2022 ค่าแรงเฉลี่ยของญี่ปุ่นอยู่ที่ 41,509 ดอลลาร์สหรัฐ หรือคิดเป็นเพิ่มขึ้นเพียง 2.80%

ถ้ามองแค่การเพิ่มขึ้นของค่าจ้าง เราก็คงจะมีคำถามว่า รายได้ไม่เพิ่มขึ้นเลย คนญี่ปุ่นเขาอยู่กันมาได้ยังไง

แต่ถ้าจะให้ถูก เราต้องคำนึงถึงองค์ประกอบด้านอื่นที่สัมพันธ์กันด้วย นั่นคือ สภาพเศรษฐกิจของญี่ปุ่นเป็นยังไง ราคาสินค้า-ค่าครองชีพของญี่ปุ่นเป็นยังไง หรือพูดด้วยข้อมูลอย่างเป็นทางการก็คือ ดัชนีราคาผู้บริโภคซึ่งเป็นมาตรวัดอัตราเงินเฟ้อของญี่ปุ่นเพิ่มขึ้นเท่าไหร่ ต้นทุนทางการเงินหรือดอกเบี้ยของญี่ปุ่นเป็นอย่างไร

ความจริงก็คือ ตลอด 3 ทศวรรษที่ผ่านมา เศรษฐกิจญี่ปุ่นชะงักงัน อัตราการเติบโตของจีดีพีญี่ปุ่นไต่อยู่ราว ๆ 0% ถึง 2% และมีหลายปีที่หดตัว มากสุดที่ทำได้คือโต 4% ในปี 2010 โดยเฉลี่ยเศรษฐกิจญี่ปุ่นโตได้แค่ปีละราว 1% 

ญี่ปุ่นมีช่วงเวลาที่เผชิญ “ภาวะเงินฝืด” หรือภาวะที่คนไม่ค่อยใช้จ่าย ราคาสินค้าและบริการลดลงเมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า มากกว่าช่วงเวลาที่เผชิญ “ภาวะเงินเฟ้อ” หรือภาวะที่ราคาสินค้าและบริการเพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า

อัตราเงินเฟ้อของญี่ปุ่นไม่เคยขึ้นถึง 4% และอัตราการเปลี่ยนแปลงของดัชนีราคาผู้บริโภคอยู่ในแดนลบมากกว่าบวกมาตลอด 3 ทศวรรษ

ช่วงเวลาเหล่านี้ของญี่ปุ่นถูกเรียกว่า “ทศวรรษที่สูญหาย” (Lost Decade)

เมื่อสภาพเศรษฐกิจเป็นแบบนี้ ญี่ปุ่นต้องกระตุ้นเศรษฐกิจโดยการใช้นโยบายการเงินแบบ “ผ่อนคลายมากเป็นพิเศษ” เพื่อกระตุ้นให้เกิดการกู้เงินเพื่อการลงทุนและการใช้จ่าย

อัตราดอกเบี้ยนโยบายของธนาคารกลางญี่ปุ่น (BOJ) ไม่เคยสูงกว่า 0.5% นับตั้งแต่เดือนตุลาคม 1995 มาจนถึงปัจจุบัน และอยู่ที่ -0.1% มาตั้งแต่เดือนมกราคม 2016 ซึ่งอัตราดอกเบี้ยของธนาคารพาณิชย์ที่อ้างอิงจากอัตราดอกเบี้ยนโยบายก็จะสูงกว่านี้ไม่มาก

ปัจจัยเหล่านี้หมายความว่า ค่าครองชีพของชาวญี่ปุ่นแทบจะไม่เพิ่มขึ้นเลย และชาวญี่ปุ่นมีต้นทุนในการกู้ยืมเงินน้อยมาก จนแทบไม่รู้สึกว่าการมีหนี้เป็นการมีภาระ

ดังนั้น การที่ค่าแรงในญี่ปุ่นแทบจะไม่เพิ่มขึ้นก็เลยไม่สร้างความเดือดร้อนให้แก่ชาวญี่ปุ่นมากนัก (แม้จะรู้สึกว่าไม่แฟร์ก็ตาม) แถมชาวญี่ปุ่นยังมีเงินเหลือเก็บออมสูงมาก ๆ ด้วย

ญี่ปุ่นเพิ่งเริ่มออกจากภาวะเงินฝืดเข้าสู่ภาวะเงินเฟ้อหลังจากที่รัสเซียบุกยูเครนที่ทำให้ราคาสินค้าพุ่งขึ้นทั่วโลก

เงินเฟ้อญี่ปุ่นแตะ 4% ครั้งแรกในรอบ 31 ปี ณ เดือนธันวาคม 2022 แต่ขณะที่เงินเฟ้อของประเทศพัฒนาแล้วอื่น ๆ พุ่งสูงเกิน 7% ระดับเงินเฟ้อสูงสุดของญี่ปุ่นในรอบนี้ก็แค่ 4.3% เท่านั้น ณ เดือนมกราคม 2023

อัตราเงินเฟ้อแค่นั้นก็เพียงพอให้สามารถผลักดันให้ภาคธุรกิจญี่ปุ่นยอมปรับขึ้นค่าจ้างได้ 3.8% ในปีงบการเงิน 2023 (1 เมษายน 2023 ถึง 31 มีนาคม 2024) ซึ่งนับเป็นการขึ้นค่าจ้างมากสุดในรอบเกือบ 30 ปี ณ เวลานั้น

จากข้อมูลที่ว่ามา จะเห็นได้ชัดว่า ค่าแรงญี่ปุ่นแทบจะไม่เพิ่มขึ้น ก็เพราะว่าค่าครองชีพของเขาไม่เพิ่มขึ้น แต่ทันทีที่ค่าครองชีพเพิ่มขึ้นในปี 2022 ญี่ปุ่นก็มีการปรับเพิ่มค่าแรงขึ้นเลย

ความสำเร็จในการปรับขึ้นค่าจ้างได้เร็วและมากของญี่ปุ่น มาจากความเข้มแข็งของสหภาพแรงงาน บวกกับการที่รัฐบาลยืนอยู่ข้างคนทำงาน เห็นได้จากการที่นายกฯญี่ปุ่นเรียกร้องให้ภาคธุรกิจขึ้นค่าแรงหลายต่อหลายครั้ง

บริบทของญี่ปุ่นต่างกันอย่างชัดเจนกับบางประเทศที่ค่าครองชีพเพิ่มทุกปี แต่กว่าจะผลักดันการขึ้นค่าแรงได้นั้นแสนยากเย็น แม้ว่าจะมีบางรัฐบาลที่ผลักดันการขึ้นค่าแรงขั้นต่ำ แต่ก็ต้องเจอกับเสียงค้านและแรงเสียดทานมากมาย